53

Η πλειοψηφία των Ελλήνων ζητά από τα ΜΜΕ αξιοπιστία στις ειδήσεις και παραγωγή ποιοτικών προγραμμάτων. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας που παρουσιάστηκε σε εκδήλωση του ΣΕΒ, οι πολίτες δεν είναι ικανοποιημένοι από τα ΜΜΕ. Το μεγαλύτερο ποσοστό αξιοπιστίας δίνεται, πάντως, στο ραδιόφωνο και το διαδίκτυο.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας του Ινστιτούτου Επικοινωνίας σε συνεργασία με το Πάντειο Πανεπιστήμιο, που παρουσιάστηκαν στο ανοικτό Φόρουμ 2008 «ΜΜΕ: Δεοντολογία κέρδος και εξουσία» που οργάνωσε ο ΣΕΒ, η πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών αναδεικνύει ως πρωτεύοντα θέματα ευθύνης των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης την αξιοπιστία των ειδήσεων (86,1%) και την παραγωγή ποιοτικών προγραμμάτων (85,2%).

Οι εργασιακές συνθήκες και ο σεβασμός των εργασιακών δικαιωμάτων είναι επίσης στο επίκεντρο της προσοχής των πολιτών(81,7%) και ακολουθούν θέματα που αφορούν αφενός την προστασία του περιβάλλοντος -χρήση φιλικών προς το περιβάλλον υλικών (80,2%), κάλυψη θεμάτων κοινωνικής και περιβαλλοντικής ευθύνης (78,9%), συμμετοχή σε περιβαλλοντικά προγράμματα (75,9%), διαμόρφωση περιβαλλοντικής κουλτούρας (73,1%)- και αφετέρου τον έλεγχο και την άσκηση κριτικής στην εξουσία (δημοσιοποίηση υποθέσεων κατάχρησης της εξουσίας (79,1%), άσκηση κριτικής σε όσους διαθέτουν εξουσία και ισχύ (77,2%).

Όπως αναφέρεται στα αποτελέσματα της έρευνας, που παρουσίασε η επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου Μπέττυ Τσακαρέστου, οι Έλληνες πολίτες ανησυχούν για τις επιπτώσεις που έχουν τα ΜΜΕ στη δημόσια ζωή και την κοινωνία (90,5%) και προτάσσουν ως πολύ σημαντικό το θέμα της υπευθυνότητας των ΜΜΕ απέναντι στην κοινωνία (95,7%).

Οι πολίτες δηλώνουν ότι μπορούν να καταλάβουν τη «γλώσσα» των Μέσων, καθώς απαντούν ότι: «Ως πολίτης αισθάνομαι ότι μπορώ να καταλάβω πότε οι ειδήσεις είναι ανακριβείς και μεροληπτικές» κατά 91,8%. Θεωρούν ότι μεγάλο μέρος της ευθύνης για την κατάσταση που επικρατεί στα Μέσα τη φέρουν και οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι, καθώς ελάχιστα πιέζουν ώστε τα ΜΜΕ να γίνουν πιο υπεύθυνα στη λειτουργία τους και στην παραγωγή προγραμμάτων και ειδήσεων (81,1%).

Όπως αναφέρεται στα αποτελέσματα της έρευνας οι πολίτες φαίνεται, επίσης, να αμφισβητούν ότι τα ΜΜΕ αποτελούν έναν ανεξάρτητο θεσμό, ο οποίος θα πρέπει μόνος του να αυτορυθμίζεται μέσα από ένα κώδικα δημοσιογραφικής και επιχειρηματικής δεοντολογίας, χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις (76,6%). Οι πολίτες υποστηρίζουν ότι τα ΜΜΕ, Τύπος και τηλεόραση, συνήθως προσπαθούν να καλύψουν τα λάθη τους, παρά να τα παραδεχτούν δημόσια (91,7%)

Στην ενότητα της έρευνας με θέμα «Ο Ελληνας και τα ΜΜΕ – Εξέλιξη – Σχέση – Εικόνα» που παρουσίασε η Ξένια Κούρτογλου, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρίας Focus Bari και μέλος ινστιτούτου Επικοινωνίας αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι οι τρεις στους τέσσερις πολίτες (73%) θεωρούν ότι «σήμερα, δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό πότε οι ειδήσεις στην TV είναι ακριβείς και αμερόληπτες και πότε δεν είναι».

Ως υποδείξεις και ζητούμενα από τον ενημερωτικό τομέα της τηλεόρασης, το κοινό ζητά σύντομα και περιεκτικά δελτία ειδήσεων, μείωση του «κιτρινισμού» και της εκμετάλλευσης του ανθρώπινου πόνου, αντικειμενικότητα στην παρουσίαση και έμφαση στις τοπικές κοινωνίες.

Στην ετήσια έρευνα για το βαθμό ικανοποίησης του κοινού από τα ΜΜΕ, παρατηρείται μια συνεχώς πτωτική τάση στο ποσοστό που δηλώνει «πολύ/αρκετά ικανοποιημένο» από τον κάθε κλάδο ΜΜΕ, με την τηλεόραση να παρουσιάζει τον χαμηλότερο βαθμό ικανοποίησης, και το ραδιόφωνο και το ανερχόμενο διαδίκτυο να παρουσιάζουν τον ψηλότερο βαθμό ικανοποίησης και γενικότερα την καλύτερη εικόνα (αξιοπιστίας, επαγγελματισμού, προόδου).

Στα αποτελέσματα έρευνας με θέμα «ΜΜΕ και Παρούσα Συγκυρία» που παρουσίασε ο Δημήτρης Μαύρος, Διευθύνων Σύμβουλος της MRB Hellas, μέλος Επιτροπής Ερευνών Ινστιτούτου Επικοινωνίας, αναφέρεται ότι η πολιτική συγκυρία η οποία δημιουργήθηκε την περίοδο Δεκεμβρίου 2007 και Ιανουαρίου, Φεβρουαρίου 2008 λόγω της υπόθεσης Ζαχόπουλου επηρέασε σημαντικά το σύνολο του κοινωνικού-πολιτικού περιβάλλοντος.

Με σημείο εκκίνησης τον βαθμό ικανοποίησης του κοινού από τον τρόπο που παρουσίασαν τα επιμέρους ΜΜΕ την επικαιρότητα προκύπτει ότι διαμορφώνονται τρεις πρωταγωνιστές: τα κρατικά κανάλια τα οποία εισπράττουν την υψηλότερη ικανοποίηση (65%), η ιδιωτική τηλεόραση η οποία εισπράττει τη χαμηλότερη ικανοποίηση (-66,2%), καθώς και οι ενημερωτικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί που εμφανίζουν τον υψηλότερο δείκτη (θετικές – αρνητικές κρίσεις) ο οποίος ανέρχεται στο 40,9% περίπου.

Ενδιαφέρον έχει να αναφερθούν δύο επιπλέον παράμετροι:

– Η υψηλή αδιευκρίνιστη αξιολόγηση όσον αφορά την ικανοποίηση από τον τρόπο παρουσίασης της επικαιρότητας από το ραδιόφωνο (ΔΞ/ΔΑ 27,9%) και από τις εφημερίδες (ΔΞ/ΔΑ 17,9%) γεγονός το οποίο ενδέχεται να προέρχεται από τη χαμηλότερη χρήση του αντίστοιχου μέσου από το κοινό.

– Η διαφοροποίηση των αξιολογήσεων των ΜΜΕ, με βάση τις ηλικίες του κοινού, οριοθετεί ότι οι πολίτες ηλικίας μεγαλύτερης των 35 ετών αξιολογούν πιο θετικά τα κρατικά κανάλια σε σχέση με τον μέσο Έλληνα, ενώ οι νεαρότεροι τηλεθεατές, ηλικίας 13-24 ετών, αξιολογούν θετικότερα την ιδιωτική τηλεόραση. Αντίστοιχα, οι ακροατές ηλικίας 13-17 ετών, αλλά και 25-44 ετών τοποθετούνται θετικότερα του μέσου όρου υπέρ του ραδιοφώνου, ενώ το ίδιο συμβαίνει για τις εφημερίδες μεταξύ των αναγνωστών ηλικίας 25-34 ετών.

Παράλληλα, ενδιαφέρον στοιχείο αποτελεί η ηλικιακή διαφοροποίηση στην κριτική που ασκείται στα ΜΜΕ. Πυρήνας της διαφοροποίησης των απαντήσεων των πολιτών με ηλικίες 18-44 ετών σε σχέση με τον μέσο Έλληνα είναι «ο κορεσμός» και «ο συμβιβασμός», ενώ ο αντίστοιχος πυρήνας για τις ηλικίες 45+ είναι «η συντροφιά / παρέα».

Εμβαθύνοντας ακόμα περισσότερο στη σχέση ΜΜΕ- πολιτικής προκύπτει ότι η «λέξη» που τη χαρακτηρίζει είναι «συγκάλυψη» κατά την άποψη των πολιτών, με ενισχυμένη παρουσία του όρου στις ηλικίες 25-34 ετών. Το τελευταίο είναι σε συγχρονισμό με το γεγονός ότι η συγκεκριμένη περίοδος ανέδειξε με ποσοστό συμφωνίας 71% ότι υπάρχει «αθέμιτη εμπλοκή συγκεκριμένων ΜΜΕ στην υπόθεση Ζαχόπουλου».

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ-ΜΠΕ