Αποχαιρετισμός

Ευχόταν περισσότερες ημέρες από όσες έπρεπε «καλό σαββατοκύριακο» η πρώτη οθόνη του μπλογκ αλλά ήρθε πια η στιγμή να αποχαιρετήσει επισκέπτες και σχολιαστές, καίτοι τα θέματα που δημιούργησαν οι εκλογές, κυρίως το θέμα της πορείας του ΠαΣοΚ μετά τη νέα του ήττα, μένουν ανοιχτά. Δεν δημιουργήθηκε όμως για να αποτελέσει χώρο ανταλλαγής πολιτικών απόψεων μεταξύ απογοητευμένων εκλογέων αλλά για να σχολιαστούν διαδραστικά το βράδυ των εκλογών τα όσα συνέβαιναν. Ως προς αυτόν τον αρχικό στόχο, όπως ήδη επισήμανα από την περασμένη Δευτέρα, τόσο το μέσον όσο και ο χειριστής του μάλλον δεν ήσαν τα καταλληλότερα: η γραφή δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τη ζωντάνια και την αμεσότητα της ομιλούσας τηλεοπτική εικόνας – αλλά δεν πήγαμε και άσχημα: το μπλογκ είχε 4.250 αναγνώστες την Κυριακή και κατατέθηκαν κάπου 150 σχόλια ως τις 3.30 το πρωί που πήγαμε και οι τελευταίοι για ύπνο, στη μεγάλη πλειοψηφία τους ευρηματικά, με συγκροτημένες και ενδιαφέρουσες απόψεις για τα αποτελέσματα των εκλογών και τις προοπτικές της χώρας, της κυβέρνησης των κομμάτων. Κάποιος πιο προικισμένος γραφιάς, που θα λειτουργούσε αμεσότερα σε σχέση με όσα συνέβαιναν και θα είχε την ετοιμότητα να σχολιάζει τα γεγονότα με ευφυείς «ατάκες», θα έδινε ίσως μεγαλύτερη ζωντάνια στη διαδραστική επικοινωνία που επιδιώχθηκε – αλλά στην πραγματικότητα και ο ίδιος και όσοι συμμετείχαν δεν θα ήταν παρά αντίλαλοι των σταθμών που θα παρακολουθούσαν.

Η γραφή προσφέρεται για διαλογισμό και επιχειρηματολογία – και είμαι ευτυχής που στο μπλογκ κατατέθηκαν τόσες σκέψεις, σχόλια και επιχειρήματα για τα αποτελέσματα των εκλογών, τις αιτίες τους, το τι σημαίνουν για το ΠαΣοΚ, την Αριστερά γενικότερα, και για τη χώρα. Είμαι δυστυχής, από την άλλη, για τις συνωμοσιολογικές ερμηνείες των γραφομένων εδώ, όσο και για τη βιαιότητα κάποιων – ελάχιστων– προσωπικών επιθέσεων: μόνο 4-5 σχόλια από τα 265 που ήρθαν συνολικά τα έστειλα κατευθείαν στον κάλαθο των αχρήστων χωρίς να τα δημοσιεύσω.  Πάντως η συνωμοσιολογία, και η «δίκη προθέσεων» των άλλων αντί για παράθεση επιχειρημάτων ήταν αρκετά εκτεταμένη και αυτό δείχνει ότι η ανάγκη πολιτικής καλλιέργειας δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες πολιτικούς αλλά και εμάς τους πολίτες.

Αναμφισβήτητα, το πολιτικό τοπίο είναι σήμερα εντελώς διαφορετικό σε σχέση με την Κυριακή των εκλογών: η κυβέρνηση οφείλει να διαψεύσει τον κανόνα ότι οι δεύτερες τετραετίες είναι χειρότερες από τις πρώτες, έχει μπροστά της τη συνταγματική αναθεώρηση που μάλλον δεν θα προχωρήσει γιατί δεν βλέπω από πού θα προέλθουν οι 30 ψήφοι που τις λείπουν, και τις μεγάλες εκκρεμότητες της εξωτερικής πολιτικής, της παιδείας, του ασφαλιστικού συστήματος. Πολλοί μιλούν ήδη για εκλογές το 2010 με αφορμή την εκλογή προέδρου της Δημοκρατίας (αν και οι αναγκαίες 180 ψήφοι θα μπορούν να εξασφαλιστούν και χωρίς το ΠαΣοΚ πια ή με κομμάτι μόνο του ΠαΣοΚ) ή και για «διπλή κάλπη» το 2009, έτος ευρωεκλογών. Αν όμως η κυβέρνηση λειτουργεί με τέτοια ορόσημα, δηλαδή προετοιμάζοντας την επόμενη εκλογική αναμέτρηση, καμιά αμφιβολία δεν πρέπει να έχουμε ότι τα πράγματα θα είναι χειρότερα. Εύχομαι να μην είναι έτσι.

Το ΠαΣοκ βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι: το ζήτημα δεν είναι μόνο ποιον θα εκλέξει αρχηγό αλλά αν θα ξαναγίνει κόμμα με πρόγραμμα και αρχές ή αν θα καταλήξει συνασπισμός κομματαρχών πού θα μοιράζονται μεταξύ τους οφίκια, ενδιαφερόμενοι πρωτίστως για το επαγγελματικό τους μέλλον. Το παράδειγμα του Γαλλικού Σοσιαλιστικού κόμματος που αρνήθηκε να ανανεωθεί σε ιδέες και πρόσωπα και τώρα οι γηραιοί «ελέφαντές» του προσφεύγουν στο Γραφείο Ευρέσεως Εργασίας Πρώην Σοσιαλιστών Υπουργών «Ο Σαρκοζί», είναι κάτι που θα πρέπει να προβληματίσει τα κορυφαία στελέχη του ΠαΣοΚ. Επιμένω πως όλοι/ες όσοι/ες διετέλεσαν υπουργοί κυβερνήσεων του ΠαΣοΚ, Παπανδρέου και Βενιζέλου προφανώς περιλαμβανομένων, έχουν πίσω τους τις κορυφαίες στιγμές της σταδιοδρομίας τους και όχι μπροστά τους – αν για κάποιον/α δεν ισχύει αυτό, ας τον ανακαλύψουν να τον κάνουν αρχηγό, αλλιώς ας κοιτάξουν να βρουν στις νεότερες γενιές κάποιους/ες να τους γεροκομήσουν, για να μην τους εξευτελίζει σε λίγα χρόνια κάποιος έλλην Σαρκοζί. Φυσικά, ελλοχεύει και ο κίνδυνος της διάσπασης: δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι αν ο Γιώργος Παπανδρέου ηττηθεί  θα αποδεχθεί το αποτέλεσμα.

Ο Συνασπισμός πρέπει να διαχειριστεί τη νίκη του, και αυτό δεν είναι υποχρεωτικά ευκολότερο από τη διαχείριση της ήττας. Και το 1996 είχε λάβει 5% αλλά το κοινό του γρήγορα φυλλορρόησε. Η κοινοβουλευτική του ομάδα δεν είναι ιδιαίτερα συνεκτική, οι πολιτικές ευαισθησίες των μελών της είναι διαφορετικές, μένει να δει κανείς αν μπορούν να συντεθούν δημιουργικά. Οι αναφορές του Αλέκου Αλαβάνου στη σοσιαλιστική συνιστώσα της εκλογικής βάσης του Συνασπισμού και στο παράδειγμα των «αριστερών σοσιαλιστών» της Γερμανίας, δείχνουν ότι θεωρεί εφικτό τον διαμελισμό του ΠαΣοκ και τη συνεργασία με κάποιο κομμάτι του – προοπτική καθόλου ευχάριστη κατά την άποψη μου: αν συμβεί κάτι τέτοιο, τότε ανοίγει ο δρόμος για συνεργασίες αντίστοιχα της ΝΔ με τους «δεξιούς σοσιαλιστές». Ουσιαστικά ανοίγει ο δρόμος για μακρόχρονη πολιτική και ιδεολογική ηγεμονία της Κεντροδεξιάς,  με την Κεντρο-Αριστερά να δίνει μεγαλειώδεις κοινωνικούς και αλτερμοντιαλιστικούς αγώνες μεταξύ Γένοβας, Πόρτο Αλέγκρε και Χαλκιδικής. Εγώ μάλλον θα έχω ανοίξει άλλο μπλογκ για να συζητώ με άγνωστους παγκοσμιευμένους μανιακούς, σαν εμένα, για  τη σχέση σημειωτικών συστημάτων και νόησης υπό το πρίσμα της εξελικτικής βιολογίας.

Το ΚΚΕ μάλλον θα συνεχίσει τον μοναχικό δρόμο του, χωρίς να αναζητά συνοδοιπόρους, χωρίς να δέχεται κριτική, χωρίς να πολυνοιάζεται για τις εκλογές αφού προτεραιότητα έχουν «οι αγώνες». Αναρωτιέμαι αν υπάρχει κάτι που θα μπορούσε να κάνει το κόμμα να ενταχθεί στην πολιτική ζωή ως συνομιλητής των άλλων κομμάτων και όχι ως αυστηρός δικαστής τους, που δεν μπορεί να κάνει άλλο τι από το να τα καταδικάζει. Δεν φαίνεται να υπάρχει, αν και ποτέ δεν πρέπει να απελπίζεται κανείς.

Όσο για την επίσημη παρουσία των ακροδεξιών, νομίζω ότι θα έχει και ένα καλό αποτέλεσμα: όταν αυτοί θα ξεσπαθώνουν στη Βουλή ή στις οθόνες εναντίον της Τουρκίας ή της Μακεντονίγιας και θα υπερασπίζονται τα όσια και ιερά του έθνους, οι εθνικιστές των άλλων κομμάτων θα είναι υποχρεωμένοι να είναι πιο συγκρατημένοι για να μην ταυτίζονται μαζί τους. Δηλαδή, είναι πιθανόν ότι ο μέσος όρος της αρλουμπολογίας για τα «εθνικά θέματα» και τον «ελληνισμό» θα μειωθεί, παρά τις κορώνες των ακροδεξιών στη Βουλή –  άλλωστε είναι ήδη αισθητή η απουσία του μεγάλου ασθενούς του Μαϊάμι. Αλλά μπορεί να πρόκειται και για wishful thinking, μπορεί δηλαδή να συνεχίσει να κυριαρχεί η εθνικιστική ατζέντα σε βάρος των πραγματικών προβλημάτων της χώρας. Τόσο το χειρότερο και για τα βιβλία της Φυσικής και για τα βιβλία της Ιστορίας.

Κάπως έτσι βλέπω τα πράγματα τώρα αμέσως μετά τις εκλογές – ξέχασα να αναφέρω ότι αυτό που κατάλαβα από αυτή την εμπειρία είναι ότι το μπλογκ, για να είναι ενδιαφέρον και να συντηρεί την ανταλλαγή απόψεων, απαιτεί πλήρη απασχόληση, επαγγελματισμό ή την άνεση χρόνου του συνταξιούχου. Μόνο έτσι μπορεί να συγκροτήσει «δικτυακή κοινότητα» άξια του ονόματός της. Δυστυχώς, οι δικές μου ασχολίες δεν μου επιτρέπουν αυτή την πολυτέλεια. Είμαι υποχρεωμένος να επιστρέψω στα μαθήματα μου, στα διαβάσματα μου και στα συνήθη γραψίματά μου στο κυριακάτικο και ημερήσιο Βήμα.

Ευχαριστώ όλους και όλες για τη συμμετοχή τους σε αυτόν τον ενδιαφέροντα και ψυχωφελή διάλογο, νομίζω ότι καλά περάσαμε – και ας μας πίκραναν πολλούς τα αποτελέσματα.

Εις το επανιδείν και επαναγράφειν σε καλύτερες ημέρες.

 Δημήτρης Ψυχογιός

[Σημειώνω και τα στοιχεία κίνησης του μπλογκ, δηλαδή πόσοι ιντερναύτες το επισκέφθηκαν, (για την ακρίβεια: πόσοι διαφορετικοί υπολογιστές συνδέθηκαν) από την παραμονή των εκλογών ως τη Δευτέρα 24 Σεππεμβρίου για όσους ενδιαφέρουν οι στατιστικές και οι συγκρίσεις:

Σάββατο: 332 – Κυριακή: 4.257 – Δευτέρα: 5.832 – Τρίτη: 4.249 – Τετάρτη: 2.351 –

Πέμπτη: 1.701 – Παρασκευή: 1.355 –Σάββατο 685 – Κυριακή: 556 –  Δευτέρα: 1.171]