Αφιέρωμα στους σκηνοθέτες Τζον Φορντ και Βιμ Βέντερς

Η Ταινιοθήκη της Ελλάδος, στο πλαίσιο των τακτικών της προβολών, παρουσιάζει τον Μάρτιο του 2007, 8 έως 14, ένα αφιέρωμα στους Τζον Φορντ και Βιμ Βέντερς.

Η εκδήλωση αυτή πραγματοποιείται με τη συνεργασία της Πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αθήνα, την Ταινιοθήκη της Μπολόνια, τη Σουηδική Ταινιοθήκη, το Αρχείο του Bois D’ Arcy, το Φεστιβάλ Κιν/φου Θεσσαλονίκης και το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου.

Τζον Φορντ- Βιμ Βέντερς

Το παράλληλο αφιέρωμα στους Τζον Φορντ (1895-1973) και Βιμ Βέντερς (1945) εντάσσεται στην αναζήτηση μιας καινούριας ματιάς στη σχέση μεγάλων δημιουργών, μία αναζήτηση για το πως ένας κατεξοχήν διανοούμενος και ένας τεχνίτης, μας εισάγουν στους διαφορετικούς κόσμους της δημιουργίας: από τη μια μεριά ο κόσμος των στούντιο, και από την άλλη εκείνος των Ευρωπαίων δημιουργών.

Οι πορείες τους όμως συχνά τέμνονται καθώς ο Φορντ, καταξιωμένος τεχνίτης αναγνωρίζεται και τοποθετείται από τους Ευρωπαίους Λίντσει Aντερσον και Αντρέ Μπαζέν στο πάνθεον των δημιουργών.

Ο Βέντερς αφού θα καταξιωθεί ως ανεξάρτητος δημιουργός, στη δεκαετία του εβδομήντα θα στραφεί ορισμένες φορές στο Χόλιγουντ για να γυρίσει μεγάλες παραγωγές, αλλά με έντονη πάντα την προσωπική του σφραγίδα.

Η Αμερική αποτελεί τον κεντρικό άξονα της φιλμογραφίας του Φορντ. Από τις 100 ταινίες που έχει γυρίσει σώζονται περίπου 60 που διατρέχουν όλες τις σημαντικές στιγμές της ιστορίας της αμερικανικής ηπείρου, ενώ καταπιάνεται με όλα τα είδη ταινιών. Η φήμη του όμως θεμελιώνεται στο γουέστερν. Μέσω αυτού του είδους διερευνά τα θέματα και τις ιδέες που του είναι πιο προσφιλείς, και που συνθέτουν ένα μυθολογικό τοπίο που αιχμαλωτίζει ζωτικά στοιχεία της Αμερικής.

Το αφιέρωμα της Ταινιοθήκης της Ελλάδος καλύπτει χρονικά σχεδόν ολόκληρο το έργο του Φορντ: από τα πρώιμα βωβά γουέστερν, όπως τα Straight Shooting (1917), Bucking Broadway (1917) και Σιδερένιο άλογο (1924), στα κλασικά καταξιωμένα αριστουργήματά του Μαρία Στιούαρτ (1936), Ο νεαρός κος Λίνκολν (1939), Ταχυδρομική Άμαξα (1939), Τα Σταφύλια της οργής (1940), Αγαπημένη μου Κλημεντίνη (1946), Η αιχμάλωτος της ερήμου (1956), μέχρι το Δειλινό της μεγάλης σφαγής (1964), ταινία στην οποία ο Φορντ αναθεωρεί τις απόψεις του για τη δικαίωση των λευκών ως προς τη στάση τους προς τους Ινδιάνους.

Το αφιέρωμα συμπληρώνεται από τη νέα βερσιόν (2006) του διάσημου ντοκιμαντέρ Directed by John Ford (1971) του Πήτερ Μπογκντάνοβιτς, στο οποίο εμφανίζονται οι Τζων Γουέιν, Χένρι Φόντα, Τζέιμς Στιούαρτ, Στήβεν Σπίλμπεργκ, Κλιντ Iστγουντ, Γουόλτερ Χιλ και Μάρτιν Σκορσέζε υπό την αφήγηση του Όρσον Γουέλες.

Θα θέλαμε να επισημάνουμε το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που παρουσιάζουν τα δυο πρώιμα βωβά γουέστερν του John Ford Straight Shooting (1917) και Bucking Broadway (1917). Η ψηφιακή αποκατάσταση της κόπιας του Straight Shooting που περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα, αποτελεί τον καρπό της συνεργασίας των εξειδικευμένων εργαστηρίων της Cineteca di Bologna και του Nederlands Filmmuseum.

Το Bucking Broadway αποτελεί την πρώτη ψηφιακή αποκατάσταση που επιχειρήθηκε από τη Γαλλική Ταινιοθήκη. Το 2002 ένας συντηρητής στα εργαστήρια των γαλλικών κινηματογραφικών αρχείων του Bois d’ Arcy και μεγάλος θαυμαστής του Φορντ, αναγνώρισε πίσω από την ετικέτα Drame au Far-West το πρώιμο αυτό αριστούργημα του Τζον Φορντ. Μαζί με τα δύο βωβά γουέστερν προβάλλεται η δωδεκάλεπτη αριστουργηματική ταινία Μεγάλη ληστεία του τρένου (1903) του Έντουιν Σ. Πόρτερ, η πρώτη ταινία που εισάγει το μονταζ ως τεχνική της αφήγησης και πρώτο «επίσημο» γουέστερν.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η προβολή της ταινίας Νεαρός Κύριος Λίνκολν (1939) σε σπάνια κόπια που μας παραχώρησε η εταιρεία 20th Century Fox σε συνεργασία με την Αμερικανική Πρεσβεία στην Αθήνα. Η ταινία εξιστορεί τα πρώτα χρόνια του Αβραάμ Λίνκολν μέχρι το 1837. Ο Αϊζενστάιν σ’ ένα χειρόγραφό του αναφέρει: «Εάν κάποια νεράιδα ερχόταν και με ρωτούσε ποιας αμερικανικής ταινίας θα επιθυμούσα να γίνω σκηνοθέτης μ’ ένα άγγιγμα του ραβδιού, θα διάλεγα δίχως άλλη σκέψη το Νεαρό Κύριο Λίνκολν. Η ταινία αυτή με γοήτεψε – την είδα για πρώτη φορά τις παραμονές του πολέμου. Με κέρδισε αμέσως για την εκπληκτική της αρμονία και την μαεστρία των εκφραστικών της μέσων».

Εξετάζοντας τη σχέση του Βιμ Βέντερς με έναν από τους αγαπημένους του σκηνοθέτες και πνευματικούς του πατέρες τον Τζον Φορντ, παρουσιάζονται στο πλαίσιο του αφιερώματος σημαντικές ταινίες του μεγάλου Γερμανού σκηνοθέτη, σε ορισμένες από τις οποίες έκδηλη είναι η αγωνία του για την αναζήτηση της μυθικής Αμερικής.

Η επιλογή καλύπτει χρονικά το σύνολο του έργου του: από τις πρώτες ταινίες του Βέντερς όπως Η Αγωνία του τερματοφύλακα πριν από τα πέναλτυ (1971) , Το πορφυρό γράμμα (1972), Η Αλίκη στις πόλεις (1972), Η Λάθος Κίνηση (1975), Το πέρασμα του χρόνου (1975) ως τον Αμερικανό φίλο (1977) και μια από τις πιο πρόσφατες ταινίες του το Μην ξαναγυρίσεις (2005).

Ειδικά η προβολή της Αλίκης στις πόλεις του Βέντερς- σε ψηφιοποιημένη μορφή από την εταιρεία Reverse Angle στη Γερμανία και σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, μαζι με το Νεαρό Κύριο Λίνκολν του Τζον Φορντ, ταινία την οποία επιλέγει ο Βέντερς να «προγραμματίσει» στη σκηνή που ο Βίντερ- αγανακτισμένος πια από τις διαφημίσεις- σπάει την τηλεόραση, επισημαίνει τη σχέση των δύο ταινιών.

Στην περιπλάνησή του στην μυθική αμερικανική ενδοχώρα, ο ήρωας του Βεντερς αναζητά μάταια την απλότητα και τη δύναμη του μύθου, που με τόσο κόπο σκηνοθέτες όπως ο Φορντ δημιούργησαν, στον οποίο ο Βέντερς αποτίνει άλλωστε φόρο τιμής στο τέλος της ταινίας καθώς ο Βίντερ διαβάζει την αναγγελία του θανάτου του στην εφημερίδα.

Ο Βέντερς γράφει με συγκίνηση και τρυφερότητα για έναν από τους αγαπημένους του σκηνοθέτες με αφορμή μια αναδρομική προβολή των γουέστερν του Φορντ στο Μόναχο: «Η θέαση καθίσταται πράξη νόστου: νοσταλγώ τον φιλικό τόνο, την φροντίδα, την σοβαρότητα, την ειρήνη και τον ανθρωπισμό των ταινιών του Τζον Φορντ. Νοσταλγώ αυτά τα πρόσωπα που δεν επιβάλλονται βίαια, αυτά τα τοπία που δεν λειτουργούν απλά σαν στοιχείο του ντεκόρ, αυτές τις ιστορίες που, αν και αστείες, δεν είναι ποτέ γελοίες, αυτούς τους ηθοποιούς που παίζουν πάντα διαφορετικές εκδοχές του εαυτού τους. Νοσταλγώ τον άτσαλο Τζων Γουέην ,τον πάντα σε εγρήγορση Χένρυ Φόντα, την ντροπαλή Βέρα Μάιλς…»

Κινηματογράφος ΤΡΙΑΝΟΝ-Filmcenter

Τηλέφωνο πλροφοριών: 210 8215469, 210 8222702

Η εκδήλωση αφιερώνεται στη μνήμη του κριτικού κινηματογράφου και συνεργάτη Μπάμπη Ακτσόγλου.

8/3/07

E.Γ.