Ο Πλανήτης των Πιθήκων

Η σύγκριση

Όταν κάποιος αποφασίζει να γυρίσει το ριμέικ μιας πασίγνωστης ταινίας, η οποία έχει μέσα στα χρόνια δημιουργήσει το δικό της μύθο, ξέρει εκ των προτέρων ένα πράγμα: η ταινία του δεν θα ξεκινά την ανάπτυξή της από το μηδέν και δεν θα εξελίσσεται αυτόνομα. Ο θεατής θα γνωρίζει από πριν πρόσωπα και καταστάσεις και σε κάθε στιγμή θα συγκρίνει και θα αντιπαραθέτει το ριμέικ με το πρωτότυπο. Η καινούρια ταινία, ακόμη και αν είναι υψηλότερου επιπέδου από την πρώτη, δεν θα πάψει ποτέ να βρίσκεται στη σκιά του μύθου.

Αυτό συμβαίνει και με τον «Πλανήτη των Πιθήκων» του Τιμ Μπάρτον. Με αμιγώς κινηματογραφικά κριτήρια, είναι ανώτερη ταινία από τον «Πλανήτη των Πιθήκων» του Φράνκλιν Σάφνερ. Οι ερμηνείες είναι καλύτερες, τα εφέ πιο προηγμένα, το μέικ απ περισσότερο αληθοφανές, τα σκηνικά και τα κοστούμια καλαίσθητα -της πρώτης ταινίας ήταν μάλλον κακόγουστα- οι επιμέρους λεπτομέρειες του σεναρίου πιο έξυπνες. Παρ΄ όλα αυτά, έρχεται δεύτερη και έτσι το μόνο που πετυχαίνει είναι να καταστεί μια καλή περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας, που λοξοκοιτά προς την παρωδία.

Οι οπαδοί του Τιμ Μπάρτον, λοιπόν, κατά πάσα πιθανότητα θα απογοητευτούν. Ο «Πλανήτης των Πιθήκων», άλλωστε, περιέχει μόνο ψήγματα της προσωπικής γραφής του σκηνοθέτη, σε σχέση με τις άλλες ταινίες του. Εδώ ο Μπάρτον ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό την πεπατημένη, κάτι που σε συνδυασμό και με το τυποποιημένο τεχνικά σενάριο του Γουίλιαμ Μπρόουλς («Ο Ναυαγός«) επιφέρει μια σχετικά προβλέψιμη ταινία. Βέβαια «Πλανήτης των Πιθήκων» χωρίς έκπληξη δεν νοείται. Στην ταινία του 1968, ο Τσάρλτον Ίστον ανακάλυπτε στο τέλος με συντριβή την πραγματική ταυτότητα του άγνωστου πλανήτη -ήταν η Γη, όπως είχε καταντήσει έπειτα από την πυρηνική καταστροφή. Στην καινούρια βερσιόν, η έκπληξη είναι διαφορετική. Στερείται σαφούς πολιτικού μηνύματος -άλλωστε οι καιροί είναι διαφορετικοί-, αλλά έχει την πλάκα της.

Η υπόθεση

Κεντρικός χαρακτήρας της ταινίας είναι ο Λίο Ντέιβιντσον, ένας πεισματάρης αστροναύτης, ο οποίος, παράλληλα με τα υπόλοιπα καθήκοντά του στο διαστημικό σταθμό όπου εργάζεται, εκπαιδεύει και ένα πιθηκάκι στο πιλοτάρισμα. Κάποια μέρα, ο διοικητής του σταθμού αποφασίζει να στείλει τον πίθηκο σε αποστολή. Ο νεοφώτιστος πιλότος χάνεται σε μια αστρική καταιγίδα και ο Λίο, δεμένος καθώς είναι συναισθηματικά μαζί του, παίρνει με το έτσι θέλω ένα άλλο σκάφος και σπεύδει σε βοήθειά του. Το μόνο όμως που θα καταφέρει είναι να προσεδαφιστεί άγαρμπα σε έναν άγνωστο πλανήτη.
Το κοινωνικό στάτους εκεί (μαντέψτε!) είναι διαφορετικό από αυτό της Γης. Οι πίθηκοι είναι τα εξελιγμένα ζώα και οι άνθρωποι ζουν είτε ελεύθεροι σε ημιάγρια κατάσταση είτε στην αιχμαλωσία υπηρετώντας τους τριχωτούς αφέντες τους. Σε αντίθεση με την ταινία του 1968, τα κατοικίδια αυτά δίποδα μιλούν αγγλικά φαρσί. Οι δυνάστες, αν και τρομακτικοί στη φάτσα, δεν είναι όλοι κακοί. Υπάρχει, για παράδειγμα, η ιδιοκτήτρια του Λίο, η Αρι, μια συμπαθέστατη πιθηκίνα, η οποία είναι ακτιβίστρια υπέρ των δικαιωμάτων των ανθρώπων. Όλοι την αντιμετωπίζουν σαν ψώνιο, αλλά καθώς τυγχάνει κόρη ενός γερουσιαστή, την ανέχονται.
Η Αρι είναι ο διακαής πόθος του στρατηγού Τέιντ, ενός πάνκακου πιθήκου, ο οποίος θέλει μέσω αυτής να πάρει την έγκριση της πιθηκογερουσίας για να επιβάλει στρατιωτικό νόμο και να εξοντώσει το ανθρώπινο είδος. Το μίσος του για καθετί ανθρώπινο το έχει κληρονομήσει από τον πατέρα του, τον Ζέους, έναν από τους λίγους που γνωρίζει το παρελθόν του πλανήτη και την πραγματική φύση των ανθρώπων. Μέσα σε αυτή την περίπλοκη κατάσταση, οι άνθρωποι θα δουν στο πρόσωπο του ξένου που έπεσε από τον ουρανό τον ηγέτη που θα τους οδηγήσει στην ελευθερία. Εκείνος όμως θα έχει στο μυαλό του ένα πράγμα: να την κοπανήσει από εκεί το συντομότερο, αποφεύγοντας έτσι, εκτός των άλλων, και να ενδώσει στο -πλατωνικό ευτυχώς- ιψενικό τρίγωνο που φαίνεται να σχηματίζεται ανάμεσα σε αυτόν και δύο θηλυκά, από τα οποία το ένα έχει υπερβολική τριχοφυΐα και λατρεύει τις μπανάνες.

Οι συντελεστές

Όπως είναι λογικό, η επιτυχία ή μη της ταινίας κρίθηκε σε μεγάλο βαθμό από την επιτυχία ή μη του μακιγιάζ. Σε αυτό τον τομέα, οι δημιουργίες του πέντε φορές βραβευμένου με Όσκαρ, make-up artist Ρικ Μπέικερ (υπεύθυνος για το φούσκωμα και το ξεφούσκωμα του Έντι Μέρφι στο «Δάσκαλο για Κλάματα«, καθώς και για τις μουτσούνες του Τζιμ Κάρεϊ στον «Κατεργάρη των Χριστουγέννων«), είναι εντυπωσιακές. Οι ηθοποιοί που έχουν ρόλους πιθήκων είναι αγνώριστοι κάτω από τους τόνους μακιγιάζ που χρειάστηκαν για να μεταμορφωθούν σε πιθηκόμορφα πλάσματα. Κάποιοι από αυτούς έχουν συμπαθητικές μέχρι και σεβάσμιες φυσιογνωμίες, ενώ κάποιοι άλλοι είναι απλώς τρομακτικοί.

Η καλύτερη ερμηνεία πιθήκου ανήκει αναμφισβήτητα στον Τιμ Ροθ. Είναι ίσως ο μόνος που παίζει τόσο καλά με το σώμα και τις κινήσεις και καταφέρνει να κάνει το στρατηγό Τέιντ, τον οποίο υποδύεται, πραγματικά απωθητικό. Από τους υπόλοιπους, μερικοί πιθηκίζουν σχετικά επιτυχημένα (π.χ., η Έλενα Μπόναμ Κάρτερ) και άλλοι μοιάζουν να κάνουν πλάκα. Υπάρχουν και ορισμένοι, όπως ο Μάικλ Κλαρκ Ντάνκαν (ο θηριώδης μελλοθάνατος στο «Πράσινο Μίλι«), οι οποίοι δεν προσάρμοσαν καθόλου την τεχνική τους. Στο ρόλο του γερο-Ζέους εμφανίζεται τιμής ένεκεν ο Τσάρλτον Ίστον, ο άνθρωπος-πρωταγωνιστής της ταινίας του 1968.

Στο στρατόπεδο των ανθρώπων, εκτός από τον Μαρκ Γουόλμπεργκ («Ξέφρενες Νύχτες», «The Yards«), που είναι αρκετά πειστικός στο ρόλο του Λίο Ντέιβιντσον -το σχήμα του προσώπου του, με την κάπως έντονη γνάθο, ίσως ήταν εκείνο που του έδωσε το ρόλο, αφού έπρεπε να φαίνεται η συγγένεια ανθρώπων και πιθήκων- βρίσκουμε ακόμη την αθώα και σέξι Εστέλα Γουόρεν και τον Κρις Κριστόφερσον.

Τη μουσική της ταινίας υπογράφει ο μόνιμος συνεργάτης του Μπάρτον, Ντάνι Έλφμαν, και τη φωτογραφία ο Γάλλος Φιλίπ Ρουσελό («Χένρι και Τζουν», «Το Ποτάμι Κυλά Ανάμεσά μας»). Πίσω από τα σκηνικά και την εν γένει καλλιτεχνική διεύθυνση βρίσκεται ο Ρικ Χάινρικς («Ο Μύθος του Ακέφαλου Καβαλάρη«).

Γιώργος Παναγιωτάκης

Αφιέρωμα

APE CITY

Καλώς ήλθατε στην πόλη των πιθήκων.

TIM BURTON

H (υπό κατασκευήν) επίσημη ιστοσελίδα του σκηνοθέτη.

STAIN-BOY

Ψάξτε μέσα στις ταινίες που περιέχονται στον πιο διάσημο δικτυακό τόπο ταινιών on-line και βρείτε τη σειρά κινουμένων σχεδίων που έχει δημιουργήσει ο Τιμ Μπάρτον. Ήρωας της σειράς, ο απροσάρμοστος -και αποδιοπομπαίος- Stein Boy.