Yeraz – Κριτική

Όταν οι «γενέθλιοι ήχοι» πονάνε και ζητάνε τη θέση τους στο σήμερα… Με τις λίγες αυτές λέξεις θα μπορούσε κανείς να περιγράψει το νέο CD του αρμενικής καταγωγής Haig Yazdjian. Πρόκειται για ένα συνθέτη και δεξιοτέχνη στο ούτι, για τον οποίο οι φίλοι του ethnic δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις. Και σε αυτόν το δίσκο του, που έχει τον τίτλο «Yeraz» (όνειρο), ο Yazdjian συνομιλεί με τους ήχους της πατρίδας του, τους οποίους, όπως ο ίδιος λέει, «ανακάλυψε» όντας πλέον στην Ελλάδα, τα τελευταία είκοσι χρόνια. Ως πρώτη ύλη για το «Yeraz» χρησιμοποιήθηκαν παραδοσιακά τραγούδια της Αρμενίας, που διασώθηκαν χάρη στον παλαιό Αρμένη τραγουδιστή Hayrik Mouratian.
Ακούγοντας κανείς τα κομμάτια, διακρίνει την ικανότητα του συνθέτη να «κορφολογεί» στοιχεία από τις μουσικές του καταβολές και να τα μεταπλάθει δημιουργικά, χρησιμοποιώντας ως καταλύτη το σύγχρονο ήχο. Αντιλαμβάνεστε ότι αυτό είναι ένα ιδιαίτερα απαιτητικό εγχείρημα. Οι ισορροπίες ανάμεσα στις δύο μουσικές γλώσσες είναι πολύ λεπτές. Πολύ εύκολα μπορεί κανείς -όπως κατά κόρον έχουμε δει- να ξεφύγει προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση, δηλαδή είτε να κάνει μια επιφανειακή επεξεργασία του παραδοσιακού υλικού, αντιμετωπίζοντάς το με έναν κακώς εννοούμενο φολκλορισμό, είτε να το βάλει στο κρεβάτι του Προκρούστη, κόβοντας κυριολεκτικά ό,τι… περισσεύει. Ο Haig Yazdjian γι’ άλλη μία φορά φαίνεται ότι απέφυγε αυτές τις συμπληγάδες, χάρη στη βιωματική σχέση του με το υλικό και την ευαισθησία του. Η ενορχήστρωση κινείται και αυτή ανάμεσα στους δύο ηχητικούς κόσμους. Τον κύριο λόγο έχουν μελωδικά όργανα της Ανατολής (ούτι, σάζι, νέι, ντουντούκ κ.λπ.) που πλέκονται αρμονικά με όργανα όπως το πιάνο, τα έγχορδα και το μπάσο. Ο υποψιασμένος ακροατής μπορεί να χαρεί, πέρα από την εκφραστικότατη μελωδική γλώσσα, το δέσιμο των ηχοχρωμάτων και την περιρρέουσα τζαζ ατμόσφαιρα που υπογραμμίζει, χωρίς όμως να επισκιάζει, το τελικό αποτέλεσμα.
Εξαιρετική (φαίνεται ότι) είναι η ποίηση των τραγουδιών. Όμως, καθώς στο ένθετο φυλλάδιο οι στίχοι έχουν καταγραφεί μόνο στα αρμενικά, απλώς την υποψιαζόμαστε από την περιληπτική μετάφρασή τους στα ελληνικά και τα αγγλικά. Μια ποιητική απόδοσή τους στη γλώσσα μας ομολογούμε ότι μας έλειψε. Συνοψίζοντας, στο «Όνειρο» αυτό αισθήσεις από κόσμους αλλοτινούς γοητεύουν με την αμεσότητα και την αλήθεια τους. Ήχοι που παίρνουν άλλη διάσταση μέσα από τη δημιουργική δουλειά του Haig Yazdjian. Ίσως τελικά η αρμονική συνύπαρξη Ανατολής-Δύσης να μην είναι και τόσο ανέφικτη, αν κρίνουμε από τη μουσική…