Πειραματικό φάρμακο νέας προσέγγισης δείχνει να επιβραδύνει την Αλτσχάιμερ

Η νόσος του Αλτσχάιμερ συνδέεται με δύο παθολογικές πρωτεΐνες, το βήτα αμυλοειδές που σχηματίζει κολλώδεις πλάκες στον εγκέφαλο, και την πρωτεΐνη ταυ που σχηματίζει ινώδη δίκτυα μέσα στους νευρώνες.

Το βήτα αμυλοειδές είναι ο στόχος των πρώτων θεραπειών που εγκρίθηκαν για την Αλτσχάιμερ τα τελευταία χρόνια, αντισώματα που επιβραδύνουν τη νόσο κατά περίπου 30% αλλά συνοδεύονται από κίνδυνο σοβαρών παρενεργειών.

Τώρα, μια πειραματική θεραπεία διαφορετικής προσέγγισης βάζει στο στόχαστο τη δεύτερη πρωτεΐνη.

Η ντιρανερσένη, η οποία αναπτύχθηκε από την αμερικανική Biogen, μείωσε κατά 26% τον κύριο δείκτη νοητικής έκπτωσης σε δοκιμή με 400 ασθενείς στα αρχικά στάδια της Αλτσχάιμερ. Τα αποτελέσματα έφεραν συγκρατημένο ενθουσιασμό όταν παρουσιάστηκαν την περασμένη εβδομάδα στο Διεθνές Συνέδριο Ένωσης Αλτσχάιμερ, αναφέρει το περιοδικό Science.

Σε αντίθεση με τις θεραπείες κατά του βήτα αμυλοειδούς, βασισμένες σε αντισώματα, η ντιρανερσένη ανήκει στην κατηγορία των «αντινοηματικών ολιγονουκλεοτιδίων»: μόρια RNA που διαθέτουν την κατάλληλη αλληλουχία για να συνδεθούν σε μόρια mRNA που παράγονται από συγκεκριμένα γονίδια. Η δέσμευση αυτών των mRNA ουσιαστικά καταστέλλει τη δραστηριότητα των αντίστοιχων γονιδίων.

Συμπλέγματα πρωτεΐνης ταυ εμφανίζονται με κόκκινο σε αυτό το δίκτυο νευρώνων. Με μπλε εμφανίζονται οι πυρήνες των κυττάρων (GerryShaw / CC BY-SA 4.0)

Η θεραπεία χορηγείται με ένεση απευθείας στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Σε διάστημα 18 μηνών, η πρωτεΐνη ταυ μειώθηκε κατά 50 έως 70% στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό όλων των εθελοντών που έλαβαν ντιρανερσένη, ενώ στους ασθενείς της ομάδας ελέγχου καταγράφηκε αύξηση. Απεικονιστικές εξετάσεις έδειξαν μείωση της πρωτεΐνης ταυ και στον ίδιο εγκέφαλο στην ομάδα της θεραπείας.

Ένα μη αναμενόμενο εύρημα ήταν ότι η μικρότερη από τις δόσεις που εξετάστηκαν προσέφερε τη μέγιστη βελτίωση, κάτι που διαψεύδει τις ελπίδες για μεγαλύτερη επιβράδυνση της νόσου με υψηλότερες δόσεις.

Όμως η νόσος του Αλτσχάιμερ, της οποίας η αιτία παραμένει άγνωστη παρά τις δεκαετίες ερευνών, συνδέεται με πολλές ακόμα παθολογικές πρωτεΐνες πέρα από το βήτα αμυλοειδές και την ταυ.

Αυτό ίσως εξηγεί ότι κανένα φάρμακο δεν δείχνει ικανό να σταματήσει τη νόσο. Η ελπίδα, σχολίασαν ειδικοί, είναι τώρα οι συνδυασμοί φαρμάκων για την ταυτόχρονη μείωση και των δύο παθολογικών πρωτεϊνών.

Τέτοιοι συνδυασμοί δοκιμάζονται ήδη σε κλινικές μελέτες, αν και για την ώρα δεν περιλαμβάνουν την ντιρανερσένη.