Χημικές αναλύσεις σε σκελετούς Αφρικανών αποκαλύπτουν τα μακριά πλοκάμια του δουλεμπορίου
Μελέτη που εξέτασε οστά Αφρικανών που πέθαναν σε απομονωμένο νησί του Ατλαντικού αποκαλύπτουν ότι το δουλεμπόριο δεν περιοριζόταν στις δυτικές ακτές της Αφρικής.
Ήταν το έτος 1807 όταν η Μεγάλη Βρετανία απαγόρευσε το δουλεμπόριο και άρχισε να καταλαμβάνει πλοία που μετέφεραν αφρικανούς σκλάβους στον Ατλαντικό Ωκανό.
Από το 1840 έως το 1872, πολλοί από τους σκλάβους αυτούς μεταφέρθηκαν στην Αγία Ελένη, ένα απομονωμένο νησί καταμεσής του Ατλαντικού, ανάμεσα στην Αφρική και τη Βραζιλία. Ορισμένοι επαναπατρίστηκαν, άλλοι βρήκαν καταφύγιο σε βρετανικές αποικίες όπως η Τζαμάικα, άλλοι ξεκίνησαν μια νέα ζωή στην Αγία Ελένη.
Πολλοί, όμως, πέθαναν από εξάντληση ή ασθένειες λίγο μετά την άφιξή τους. Ενταφιάστηκαν στο μικρό νησί, χιλιάδες χιλιόμετρα από τις πατρίδες τους.
Μια νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο Science επιβεβαιώνει τώρα ότι οι περισσότεροι σκλάβοι προέρχονταν από τις δυτικές ακτές της Αφρικής. Παράλληλα όμως αποκαλύπτει ότι τα δίκτυα των δουλεμπόρων είχαν εισχωρήσει στην αφρικανική ενδοχώρα, όπου δεν δίσταζαν να αρπάζουν ακόμα και παιδιά.
«Τα ευρήματα προσφέρουν μια σημαντική εικόνα για την ιστορία του δουλεμπορίου» δήλωσε στον δικτυακό τόπο του Science ο Ντάνιελ Ντομίνγκες ντα Σίλβα, ιστορικός του Πανεπιστήμιο Ράις του Χιούστον, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Δεκάδες τάφοι απελευθερωμένων Αφρικανών ήρθαν στην επιφάνεια το 2007 στη διάρκεια της κατασκευής του πρώτου αεροδρομίου της Αγίας Ελένης.
Το αφρικανικό νεκροταφείο ανακαλύφθηκε κατά τις εργασίες κατασκευής του πρώτου και μοναδικού αεροδρομίου της Αγίας Ελένης (Paul Tyson / CC BY 3.0)
Η κυβέρνηση του νησιού έδωσε άδεια για συλλογή γενετικού υλικού και ισοτοπικές αναλύσεις, οι οποίες μπορούν να προσφέρουν στοιχεία για τον τόπο ανατροφής. Γενετική μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2023 στο American Journal of Human Genetics συνέδεε ορισμένους σκελετούς με τους σημερινούς πληθυσμούς της Γκαμπόν και της Αγκόλας, όπου είναι γνωστό ότι δρούσαν τα δίκτυα δουλεμπόρων.
Δεδομένου όμως ότι η ανθρωπογεωγραφία της Αφρικής έχει αλλάξει από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα, το DNA δεν μπορεί πάντα να προσφέρει απαντήσεις για τον τόπο καταγωγής.
Η νέα μελέτη προχωρά ένα βήμα παραπέρα εξετάζοντας τις αναλογίες ισοτόπων στο σμάλτο των δοντιών. Τα ισότοπα στροντίου που υπάρχουν στο νερό, για παράδειγμα, απορροφώνται από τα φυτά και καταλήγουν στο σμάλτο των δοντιών και δίνουν μια χαρακτηριστική ισοτοπική υπογραφή, διαφορετική σε κάθε περιοχή.
«Ακόμα και αν [οι σκλάβοι] εκτοπίστηκαν, η υπογραφή του τόπου καταγωγής τους αποτυπώνεται στα δόντια τους για μια αιωνιότητα» εξήγησε η Βίκι Έλτσε, γεωχημικός του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στη Σάντα Κρουζ και μέλος της ερευνητικής ομάδας.
Η Έλτσε και οι συνεργάτες της συνέκριναν τα ισοτοπικά προφίλ των δοντιών 152 νεκρών από την Αγία Ελένη με περισσότερα από 1.000 δείγματα εδάφους και φυτών που εξασφάλισαν από συναδέλφους τους στην υποσαχάρια Αφρική.
Η ανάλυση δείχνει ότι οι περισσότεροι προέρχονταν από τις δυτικές ακτές της Αφρικής, όπως ήταν αναμενόμενο, όμως ορισμένοι είχαν μεγαλώσει περισσότερα από 1.000 χιλιόμετρα πιο βαθιά στην ενδοχώρα.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τις διαδοχικές στρώσεις σμάλτου στα δόντια προκειμένου να ιχνηλατήσουν τις διαδρομές των Αφρικανών στην παιδική τους ηλικία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, επρόκειτο για παιδιά που ξεριζώθηκαν από τους τόπους τους σε ηλικία 7-9 ετών, αποκάλυψαν οι αναλύσεις.
Οι σκελετοί που εξετάστηκαν ενταφιάστηκαν εκ νέου στην Αγία Ελένη το 2022 (Saint Helena Island Info)
Το γεγονός ότι οι απελευθερωμένοι σκλάβοι προέρχονταν από πολλές διαφορετικές περιοχές της Αφρικής οδήγησε τελικά την κυβέρνηση της Αγίας Ελένης να μην επαναπατρίσει τους σκελετούς αλλά να τους ενταφιάσει εκ νέου.
Τα οστά τοποθετήθηκαν σε φέρετρα που κατασκευάστηκαν από μαθητές του νησιού και ενταφιάστηκαν το 2022 σε μια τελετή όπου οι κάτοικοι τραγούδησαν τον χριστιανικό ύμνο Amazing Grace.
Έκτοτε, η κοινότητα επισκέπτεται τους τάφους κάθε χρόνο στις 23 Αυγούστου, Διεθνή Ημέρα Μνήμης του Δουλεμπορίου και της Κατάργησής του.
«Είμαστε ένα νησί μεταναστών που διαμορφώθηκε από εποίκους, ναυτικούς, στρατιώτες και σκλάβους» είπε η Χελένα Μπένετ, επικεφαλής του Εθνικού Ιδρύματος της Αγίας Ελένης.
«Οι απελευθερωμένοι Αφρικανοί αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας και της ιστορίας μας. Η ιστορία τους είναι και δική μας ιστορία, αφού διαμόρφωσαν πορεία μας».
Μετά τη sold out συναυλία στο Λυκαβηττό, τα αγαπημένα τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου ταξιδεύουν στη Θεσσαλονίκη. Την Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου στη Μονή Λαζαριστών
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τετάρτη 22.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/guilherme-stecanella-NT2jndF5Vpo-unsplash-1-315x220.jpg)
