Μια ασυνήθιστη πρόταση έγινε η αφετηρία ενός έργου για τις εικόνες, το σώμα και το μέλλον της ανθρώπινης επιθυμίας. Πριν από περίπου τρία χρόνια, η Δανή εικαστικός Μάγια Μαλού Λίσε δέχθηκε μία από τις πιο παράδοξες προτάσεις της καριέρας της. Ο διευθύνων σύμβουλος της Cryos, της μεγαλύτερης τράπεζας σπέρματος στον κόσμο, της πρότεινε να χρησιμοποιήσει 20 λίτρα σπέρματος ως πρώτη ύλη για να δημιουργήσει ένα γλυπτό.
Η 33χρονη καλλιτέχνιδα, της οποίας το έργο επικεντρώνεται σε ζητήματα γυναικείας ενδυνάμωσης, επιθυμίας, αναπαράστασης και ψηφιακής κουλτούρας, αποδέχθηκε αρχικά την πρόταση επειδή θεώρησε ότι το υλικό άνοιγε έναν πρωτόγνωρο δημιουργικό διάλογο. Πολύ σύντομα όμως συνειδητοποίησε ότι το ενδιαφέρον δεν βρισκόταν στο ίδιο το σπέρμα, αλλά στον κόσμο που το περιέβαλλε.
Όπως αναφέρει η EL PAÍS English, η αρχική ιδέα εξελίχθηκε τελικά σε μια πολυεπίπεδη εγκατάσταση που εκπροσωπεί τη Δανία στην 61η Μπιενάλε της Βενετίας και θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 22 Νοεμβρίου.
Η επίσκεψη στην τράπεζα σπέρματος που άλλαξε το έργο
Στην προσπάθειά της να κατανοήσει καλύτερα το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργεί η τράπεζα σπέρματος Cryos, η Λίσε επισκέφθηκε τις εγκαταστάσεις της εταιρείας στη Δανία. Αυτό που αντίκρισε, όπως περιγράφει, έμοιαζε περισσότερο με κινηματογραφικό σκηνικό παρά με ιατρική μονάδα.
Μακρινοί διάδρομοι, φωτογραφίες χαμογελαστών μωρών και μια σχεδόν υπερβολικά αισιόδοξη αισθητική δημιουργούσαν μια ατμόσφαιρα που η ίδια χαρακτηρίζει ταυτόχρονα παράλογη και ιδιαίτερα γοητευτική από εικαστική άποψη.
Η μεγαλύτερη έκπληξη, ωστόσο, την περίμενε στον χώρο όπου πραγματοποιούνται οι δωρεές σπέρματος. Εκεί διαπίστωσε ότι, εκτός από οθόνες με πορνογραφικό υλικό, υπήρχαν και συσκευές εικονικής πραγματικότητας. Οι υπεύθυνοι της εξήγησαν ότι, σύμφωνα με μελέτη της εταιρείας, η παρακολούθηση πορνογραφικού περιεχομένου μέσω VR μπορούσε σε ορισμένες περιπτώσεις να αυξήσει έως και κατά 50% την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων.
Η πληροφορία αυτή λειτούργησε ως σημείο καμπής. Για την καλλιτέχνιδα, η σύνδεση ανάμεσα στην ψηφιακή εικόνα και στη βιολογική λειτουργία του ανθρώπινου σώματος αποκάλυπτε μια νέα πραγματικότητα, όπου τα μέσα δεν επηρεάζουν μόνο τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, αλλά και τον ίδιο τον οργανισμό μας.
Όταν η ψηφιακή εικόνα αλλάζει τον άνθρωπο
Η εγκατάσταση με τίτλο Things To Come χρησιμοποιεί τη γλώσσα της πορνογραφίας χωρίς να αναπαράγει ρητές σεξουαλικές σκηνές. Στο κέντρο του δανικού περιπτέρου προβάλλεται μια κινηματογραφική εγκατάσταση μεγάλης κλίμακας, όπου πρωταγωνιστούν επαγγελματίες ηθοποιοί της βιομηχανίας ενηλίκων. Το σενάριο εκτυλίσσεται σε μια κλινική γονιμότητας και συνδυάζει στοιχεία επιστημονικής φαντασίας, σάτιρας και κοινωνικού σχολίου.
Για τη Λίσε, η αφορμή ήταν η συνειδητοποίηση ότι η ψηφιακή εικόνα δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα μέσο αναπαράστασης αλλά έναν παράγοντα που επηρεάζει τη βιολογία, την αντίληψη και τις καθημερινές μας συνήθειες.
Η ίδια παρατηρεί ότι ακόμη και η σχέση της με το διάβασμα έχει αλλάξει. Ενώ αγαπούσε ανέκαθεν τα βιβλία, σήμερα δυσκολεύεται να διαβάσει πολλές σελίδες συνεχόμενα και προτιμά να ακούει ηχητικά βιβλία. Θεωρεί ότι ο εγκέφαλος έχει προσαρμοστεί στον γρήγορο ρυθμό με τον οποίο καταναλώνουμε πληροφορίες μέσω των ψηφιακών μέσων.
Οι δημιουργοί των πιο ισχυρών εικόνων του διαδικτύου
Ένα ακόμη θέμα που εξερευνά το έργο αφορά τη θέση της πορνογραφίας στη σύγχρονη κοινωνία.
Η καλλιτέχνιδα υποστηρίζει ότι οι εργαζόμενοι στη βιομηχανία του πορνό είναι ίσως οι άνθρωποι που κατανοούν καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο τον τρόπο με τον οποίο παράγονται, διακινούνται και αποκτούν δύναμη οι εικόνες.
Οι πορνογραφικές εικόνες αποτελούν από τις πιο διαδεδομένες μορφές περιεχομένου στο διαδίκτυο, όμως ταυτόχρονα βρίσκονται στο περιθώριο, καθώς οι περισσότερες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης τις λογοκρίνουν, ενώ εξακολουθούν να συνοδεύονται από έντονο κοινωνικό στίγμα.
Κατά τη Λίσε, αυτή η αντίφαση —η ταυτόχρονη πανταχού παρουσία και αορατότητα της πορνογραφίας— αποκαλύπτει πολλά για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί σήμερα ο ψηφιακός πολιτισμός.
Η αισθητική που πέρασε από το περιθώριο στο mainstream
Την επιμέλεια του δανικού περιπτέρου ανέλαβε η Ισπανίδα επιμελήτρια Τσους Μαρτίνεθ, η οποία επιδίωξε να προσεγγίσει το θέμα με χιούμορ αλλά και ιστορική προοπτική.
Όπως επισημαίνει, η υπερβολικά θηλυκοποιημένη αισθητική αντιμετωπιζόταν για δεκαετίες με καχυποψία από μεγάλα τμήματα του φεμινιστικού και αριστερού κινήματος. Σήμερα όμως η ίδια αισθητική έχει περάσει στον πυρήνα της μαζικής κουλτούρας.
Αναφέρει ως χαρακτηριστικά παραδείγματα την οικογένεια Καρντάσιαν αλλά και εμφανίσεις στο Met Gala, σημειώνοντας ότι στοιχεία που γεννήθηκαν μέσα στην πορνογραφική βιομηχανία έχουν πλέον υιοθετηθεί από τη μόδα, τη διαφήμιση και τη βιομηχανία της ψυχαγωγίας.
Κατά την ίδια, οι πραγματικοί δημιουργοί αυτής της αισθητικής είναι οι άνθρωποι της πορνογραφίας, οι οποίοι μπορούν πλέον να διεκδικήσουν εκ νέου την ιδιοκτησία αυτών των εικόνων και να θέσουν το ερώτημα γιατί η κοινωνία τις επιθυμεί τόσο έντονα.
Η ισπανική εμπειρία της μεταπολίτευσης
Η Μαρτίνεθ φέρνει στη συζήτηση και την ιδιαίτερη εμπειρία της Ισπανίας μετά την πτώση της δικτατορίας του Φρανθίσκο Φράνκο.
Υπενθυμίζει ότι το λεγόμενο destape, η περίοδος κατά την οποία χαλάρωσε η λογοκρισία και εμφανίστηκαν δημόσια εικόνες γυμνού και σεξουαλικότητας, αποτέλεσε μια βαθιά αντιφατική αλλά σημαντική στιγμή κοινωνικής απελευθέρωσης.
Κατά την άποψή της, η δημόσια έκθεση θεμάτων που μέχρι τότε θεωρούνταν απαγορευμένα βοήθησε την ισπανική κοινωνία να συζητήσει ζητήματα όπως η σεξουαλικότητα, η κατάχρηση εξουσίας και η διαφθορά.
Ανακαλεί ακόμη προσωπικές οικογενειακές εμπειρίες, περιγράφοντας πως οι γονείς της θυμούνται ως καθοριστική μια επίσκεψη σε κλαμπ ζωντανής πορνογραφίας στη Βαρκελώνη, την οποία συζητούσαν επί μήνες. Για τη μητέρα της, οι εικόνες αυτών των σωμάτων εξακολουθούν να συμβολίζουν την αντίσταση απέναντι στον αυταρχισμό του καθεστώτος και της Εκκλησίας.
Πορνοστάρ, αρχιτέκτονες και μια πολιτισμική εγκατάσταση
Τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ταινία έχει η γνωστή πορνοστάρ Νικόλετ Σέι, την οποία η Λίσε θεωρεί μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της βιομηχανίας.
Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στις εγκαταστάσεις της τράπεζας σπέρματος στο Ορλάντο της Φλόριντα, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί ως αντίγραφο των εγκαταστάσεων της εταιρείας στη Δανία. Η παραγωγή πραγματοποιήθηκε με συνεργείο περίπου πενήντα ατόμων κατά την περίοδο των Χριστουγέννων, σε μια εμπειρία που η δημιουργός περιγράφει ως μοναδική, καθώς επιστήμη, μυθοπλασία και πορνογραφία συνυπήρχαν στον ίδιο χώρο.
Στην παραγωγή συμμετείχε επίσης το καλλιτεχνικό συλλογικό σχήμα DIS από τη Νέα Υόρκη, ενώ τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του περιπτέρου ανέλαβε το γραφείο Common Accounts, που ίδρυσαν ο Ισπανός αρχιτέκτονας Ίγκορ Μπραγάδο και ο Καναδός Μάιλς Γκέρτλερ.
Ο χώρος μετατρέπει την εμπειρία της διαφήμισης και της εικονικής πραγματικότητας σε αρχιτεκτονική εγκατάσταση. Σε δεύτερη αίθουσα παρουσιάζεται γλυπτική σύνθεση αποτελούμενη από δοχεία μεταφοράς σπέρματος, ενσωματωμένα με μικρές οθόνες, συνδέοντας τη βιομηχανική αισθητική με την ψηφιακή εικόνα.
Στα εγκαίνια του περιπτέρου συμμετείχε με ειδική περφόρμανς η θρυλική Ιλόνα Στάλερ, γνωστή διεθνώς ως Τσιτσιολίνα.
Για τη Μαρτίνεθ, η παρουσία της είχε ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς εκπροσωπεί μια αντίληψη γύρω από το φύλο και τη σεξουαλικότητα που διαμορφώθηκε πριν από την κυριαρχία των κοινωνικών δικτύων και της ψηφιακής κουλτούρας.
Η επιμελήτρια θεωρεί ότι η Τσιτσιολίνα αποτελεί πλέον μια ιστορική μορφή, μέσα από την οποία μπορεί να κατανοηθεί καλύτερα η διαφορετική αντίληψη για τη σεξουαλική απελευθέρωση που επικράτησε στη νότια Ευρώπη σε σύγκριση με το σκανδιναβικό μοντέλο.
Το μέλλον της πορνογραφίας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης
Κατά τη διάρκεια της δημιουργίας του έργου, η Λίσε συνειδητοποίησε ότι ίσως καταγράφει τις τελευταίες στιγμές μιας βιομηχανίας που σύντομα θα αλλάξει ριζικά.
Η τεχνητή νοημοσύνη, εκτιμά, θα μεταμορφώσει την παραγωγή εικόνων σε τέτοιο βαθμό ώστε σύντομα θα είναι αδύνατο να διακρίνει κανείς τι είναι πραγματικό και τι δημιουργήθηκε ψηφιακά. Ήδη, όπως αναφέρει, έχει βρεθεί μπροστά σε εικόνες στα κοινωνικά δίκτυα για τις οποίες δεν μπορούσε να καταλάβει αν ήταν αυθεντικές ή προϊόν τεχνητής νοημοσύνης.
Η Τσους Μαρτίνεθ πηγαίνει ακόμη πιο πέρα. Εκτιμά ότι στο μέλλον η πορνογραφία ενδέχεται να μη χρειάζεται πλέον πραγματικούς ηθοποιούς, καθώς όλα θα μπορούν να δημιουργούνται ψηφιακά.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο, προειδοποιεί, ανοίγει σύνθετα ηθικά και νομικά ζητήματα. Αν τα σώματα δεν ανήκουν σε πραγματικούς ανθρώπους, θα είναι θεωρητικά δυνατό να απεικονιστεί οποιαδήποτε πράξη χωρίς φυσικό θύμα. Ωστόσο, ακόμη και τότε, οι εικόνες θα εξακολουθούν να επηρεάζουν βαθιά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη βία, την επιθυμία και τις ανθρώπινες σχέσεις.
Ένα έργο για τις εικόνες και όχι για το σοκ
Παρά τη θεματολογία του, το Things To Come δεν περιλαμβάνει ρητές σκηνές σεξ και δεν επιδιώκει να σοκάρει το κοινό.
Η Μαρτίνεθ υποστηρίζει ότι όσα παρουσιάζονται στην εγκατάσταση δεν διαφέρουν ουσιαστικά από εικόνες που μπορεί κανείς να συναντήσει σε μεγάλες διοργανώσεις της βιομηχανίας της μόδας ή της ποπ κουλτούρας. Εκείνο που αλλάζει είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο παρουσιάζονται και η ειρωνική διάθεση με την οποία αντιμετωπίζονται.
Όπως σημειώνει, το έργο αφήνει χώρο στον θεατή να το ερμηνεύσει όπως επιθυμεί. Άλλοι θα δουν μια κριτική στην ψηφιακή εποχή, άλλοι μια συζήτηση για το σώμα και την επιθυμία, ενώ κάποιοι ίσως διακρίνουν κυρίως την ανθρώπινη ευαλωτότητα που κρύβεται πίσω από όλες αυτές τις εικόνες.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Κυριακή 12.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/benjamin-davies-__U6tHlaapI-unsplash-315x220.jpg)
