Το Βατικανό ξεκινά τη μεγαλύτερη αποκατάσταση που έγινε ποτέ σε αριστούργημα του Ραφαήλ

Ένα από τα πιο πολύτιμα έργα της Αναγέννησης περνά σε φάση εκτεταμένης συντήρησης. Τα Μουσεία του Βατικανού ξεκίνησαν ένα φιλόδοξο πρόγραμμα αποκατάστασης των τοιχογραφιών που φιλοτέχνησε ο Ραφαήλ στους διαδρόμους του Αποστολικού Παλατιού, σε μια επέμβαση που δεν έχει προηγούμενο για το συγκεκριμένο μνημείο.

Σύμφωνα με το Art News, περισσότεροι από 20 συντηρητές, ιστορικοί τέχνης και εξειδικευμένοι τεχνικοί θα εργαστούν τα επόμενα πέντε χρόνια πάνω στο έργο του Ραφαήλ, το οποίο εκτείνεται σε περίπου 65 μέτρα. Στόχος είναι να αντιμετωπιστούν οι φθορές που προκάλεσαν τόσο το πέρασμα του χρόνου όσο και οι ιδιαίτερες συνθήκες του χώρου. Στο πλαίσιο της αποκατάστασης πρόκειται να τοποθετηθούν νέα παράθυρα, ώστε να ελέγχεται καλύτερα η θερμοκρασία και η υγρασία στους διαδρόμους.

Το εντυπωσιακό αυτό σύνολο δημιουργήθηκε από τον Ραφαήλ και το εργαστήριό του μεταξύ 1517 και 1519, ύστερα από παραγγελία του Πάπα Λέοντα Ι΄. Αναπτύσσεται σε δεκατρία συνεχόμενα τμήματα στον δεύτερο όροφο του Αποστολικού Παλατιού και αφηγείται σκηνές από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, οι οποίες πλαισιώνονται από πλούσιο διάκοσμο εμπνευσμένο από την τέχνη της αρχαίας Ρώμης.

Μια λύση που τελικά δημιούργησε νέο πρόβλημα

Κατά την πρώτη φάση των ερευνών, οι συντηρητές διαπίστωσαν ότι σε αρκετά σημεία η ζωγραφική επιφάνεια έχει υποστεί αλλοιώσεις. Όπως εκτιμούν, σημαντικό ρόλο έπαιξε το μικροκλίμα που δημιουργήθηκε μετά την τοποθέτηση γυάλινων παραθύρων τον 19ο αιώνα, τα οποία είχαν εγκατασταθεί για να προστατεύσουν τις τοιχογραφίες από τις καιρικές συνθήκες.

Μέχρι τότε το έργο παρέμενε εκτεθειμένο στη βροχή, τον ήλιο, το χιόνι και την υγρασία για σχεδόν τέσσερις αιώνες. Ωστόσο, η προστασία αυτή φαίνεται πως είχε και απρόβλεπτες συνέπειες.

Σύμφωνα με την Il Messaggero, οι πρώτες αναλύσεις αποκάλυψαν ότι δύο διακοσμημένα τμήματα, τα οποία βρίσκονται σε λοξό σημείο του τοίχου, έμειναν τυχαία προστατευμένα από το φως. Χάρη σε αυτό διατήρησαν σχεδόν αναλλοίωτη τη ζωντάνια των αρχικών χρωμάτων τους, προσφέροντας στους ειδικούς πολύτιμο σημείο αναφοράς για την αποκατάσταση του υπόλοιπου έργου.

Καθαρισμός με λέιζερ

Η αναπληρώτρια επικεφαλής του τμήματος συντήρησης ζωγραφικών έργων και ξύλου, Άντζελα Τσερέτα, δήλωσε στην Art Newspaper ότι η πρώτη προτεραιότητα είναι να στερεωθούν τα σημεία όπου το χρώμα κινδυνεύει να αποκολληθεί.

Στη συνέχεια, οι τοιχογραφίες θα καθαριστούν με λέιζερ οπτικών ινών. Όπου απαιτηθούν συμπληρώσεις, θα χρησιμοποιηθούν τεχνικές που επιτρέπουν στον επισκέπτη να ξεχωρίζει τις σύγχρονες επεμβάσεις από το αυθεντικό έργο. Αυτή την περίοδο οι εργασίες επικεντρώνονται σε τέσσερα από τα δεκατρία τμήματα, πριν επεκταθούν σε ολόκληρο το μνημείο.

«Οι συγκολλητικές ουσίες που χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν συρρικνώνονται με τον χρόνο και αρχίζουν να αποκολλούν το χρώμα. Αν δεν αφαιρεθούν οι κόλλες και οι προστατευτικές μεμβράνες, θα συνεχίσουν να καταστρέφουν τη ζωγραφική επιφάνεια», εξήγησε η Τσερέτα.

Η χρηματοδότηση του έργου

Το πρόγραμμα αποκατάστασης χρηματοδοτείται με 5,5 εκατομμύρια δολάρια από την πρωτοβουλία Legacy of Raphael: The Vatican and Beyond του World Monuments Fund, η οποία περιλαμβάνει επίσης την εκπαίδευση νέων συντηρητών και την ψηφιακή τεκμηρίωση του έργου, σύμφωνα με το Art News.

Η πρωτοβουλία υποστηρίζεται από δωρεά 14,3 εκατομμυρίων δολαρίων του Stephen A. Schwarzman Foundation, ενώ οι Patrons of the Arts in the Vatican Museums ανέλαβαν, μεταξύ άλλων, τη χρηματοδότηση της εγκατάστασης των νέων παραθύρων που θα συμβάλουν στην καλύτερη διατήρηση του εμβληματικού έργου.