ΦΥΛΑΚΑΣ

Παρακαλώ τους θεούς να με γλιτώσουν τον άμοιρο,
που τυραννιέμαι φυλάγοντας πλαγιασμένος
πάνω στις βίγλες των Ατρειδών, σαν το σκυλί,
χωρίς τόσα χρόνια ν᾽ ανασάνω, χωρίς να σκολάσω.
Τη νυχτερινή σύναξη των άστρων την έμαθα,
και τα στολίδια του αιθέρα, τους φωτερούς δυνάστες,
που μοιράζουν τη ζέστη και την παγωνιά στους θνητούς,
τους απόμαθα και στην ανατολή και στο βασίλεμά τους.
Και τώρα παραφυλάω της φωτιάς το σημάδι,
το πυροφάνι που θα μας φέρει από την Τροία το νόημα, το μήνυμα:
«Την κουρσέψαμε». Τέτοια προστάζει
η αντρόβουλη γυναίκα μ᾽ ελπίδα στην καρδιά, προσμένοντας.
Κι αλητεύω πάνω σε τούτο το κρεβάτι, ποτισμένο από τ᾽ αγιάζι
και τα όνειρα με βλέπουν και δεν έρχονται,
γιατί ο φόβος με παραστέκει
και δε μ᾽ αφήνει να σμίξω τα βλέφαρα μέσα στον ύπνο.
Κι αν πω να λιανοτραγουδήσω,
για να νικήσω τ᾽ αποκάρωμα (σ.σ. λήθαργος, κατάσταση νάρκης)
με πιάνει ο καημός και κλαίω τη μοίρα αυτού του σπιτιού
που έχασε την τέλεια φροντίδα την αλλοτινή.
Α! κι ας φυτρώσει η πρόσχαρη φωτιά μες στο σκοτάδι,
να λυτρωθώ —καλότυχος— από τα βάσανά μου.
(Σκάνε φωτιές στο βάθος· έτσι τινάζεται)
Γεια σου! λαμπάδα που έφερες το φως της μέρας μες στη νύχτα,
εσύ ξυπνάς χίλιους χορούς
μες στ’ Άργος για να σε γιορτάσουν.
(Πετιέται στα πόδια του χοροπηδώντας)
Ιού Ιού.
Φωνάζω στη γυναίκα του Αγαμέμνονα
να παρατήσει γρήγορα το κρεβάτι
και με κραυγές χαράς να δώσει απόκριση στη φωτιά:
«Πήραμε την Τροία, το λέει ο φωτερός μαντατοφόρος».
Εγώ θ’ ανοίξω πρώτος το χορό.
Ο αφέντης μου έπαιξε κι εγώ κερδίζω.
Με τούτη [τη] φωτιά έφερα εξάρες!
Άμποτε, σα γυρίσει ο αφέντης να σηκώσω
το χέρι του με το χέρι μου.
Όσο για τ’ άλλα τσιμουδιά. Μεγάλο βόδι μού πατάει τη γλώσσα.
Αν το παλάτι είχε μιλιά
θα τα ’λεγε ολοκάθαρα. Μα εγώ θέλω και μιλώ σ’ όσους ξέρουν,
θέλω και ξεχνώ για όσους δεν ξέρουν.

Αγαμέμνων Αισχύλου, Πρόλογος (στίχοι 1-39), μετάφραση Γιώργου Σεφέρη (πηγή: greek-language.gr)

Η δράση του Αγαμέμνονος (το ένα από τα τρία δράματα που αποτελούσαν την Ορέστεια, το αποκορύφωμα της αισχύλειας δημιουργίας και συγχρόνως ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ανθρώπινης σκέψης) αρχίζει λίγο πριν από το ξημέρωμα, με ένα φύλακα που κατ’ εντολήν της Κλυταιμνήστρας βρίσκεται στο δώμα του παλατιού, προκειμένου να εντοπίσει το φωτεινό σήμα που από βουνοκορφή σε βουνοκορφή θα αναγγείλει στο Άργος την πτώση της Τροίας.

Την αγαλλίαση για το άναμμα του φρυκτού (πυρσού) διαδέχεται αμέσως η επίγνωση της ενοχής και του κινδύνου που ελλοχεύουν στο παλάτι, το εναγώνιο προαίσθημα για όσα θα ακολουθήσουν.


Όταν ο Φύλαξ είδε το φως

Χειμώνα, καλοκαίρι κάθονταν στην στέγη
των Ατρειδών κι έβλεπ’ ο Φύλαξ. Τώρα λέγει
ευχάριστα. Μακριά είδε φωτιά ν’ ανάβει.
Και χαίρεται· κι ο κόπος του επίσης παύει.
Είναι επίπονον και νύκτα και ημέρα,
στην ζέστη και στο κρύο να κοιτάζεις πέρα
το Αραχναίον* για φωτιά. Τώρα εφάνη
το επιθυμητόν σημείον. Όταν φθάνει
η ευτυχία δίδει πιο μικρή χαρά
απ’ ό,τι προσδοκά κανείς. Πλην καθαρά
τούτο κερδήθηκε: γλιτώσαμ’ απ’ ελπίδας
και προσδοκίας. Πράγματα εις τους Ατρείδας
πολλά θα γίνουνε. Χωρίς να ’ναι σοφός
κανείς εικάζει τούτο τώρα που το φως
είδεν ο φύλαξ. Όθεν μη υπερβολή.
Καλό το φως· κι αυτοί που έρχονται καλοί·
τα λόγια και τα έργα των κι αυτά καλά.
Και όλα ίσια να ευχόμεθα. Αλλά
το Άργος ημπορεί χωρίς Ατρείδας να
κάμει. Τα σπίτια δεν είναι παντοτινά.
Πολλοί βεβαίως θα μιλήσουνε πολλά.
Ημείς ν’ ακούμε. Όμως δεν θα μας γελά
το Απαραίτητος, το Μόνος, το Μεγάλος.
Και απαραίτητος, και μόνος, και μεγάλος
αμέσως πάντα βρίσκεται κανένας άλλος.

[1900]

Κ.Π. Καβάφης, Κρυμμένα ποιήματα (1877;-1923),  φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης, εκδόσεις «Ίκαρος», Αθήνα, 1993

*Αραχναίον: όρος της Αργολίδας


Πηγή: cavafy.onassis.org

Ο Αγαμέμνων, η περίφημη τραγωδία του Αισχύλου, παρουσιάστηκε από αποφοίτους (του έτους 2017) της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου κατά τα έτη 2017 και 2018, σε διδασκαλία του Δημήτρη Ήμελλου.


Ο ηθοποιός και δάσκαλος υποκριτικής Δημήτρης Ήμελλος δίδαξε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου την τετραετία 2013-2017.


Ο ναξιώτης Ήμελλος υπήρξε ο πρώτος ηθοποιός που τιμήθηκε (το έτος 2001) με το θεατρικό βραβείο «Δημήτρης Χορν» (τιμητική διάκριση που θεσμοθετήθηκε από τον Σταμάτη Φασουλή στη μνήμη του Δημήτρη Χορν) και είδε κρεμασμένο στο λαιμό του το χρυσό σταυρό που φορούσε ο μεγάλος ηθοποιός.


«ΤΑ ΝΕΑ», 16.1.2001, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Ο Δημήτρης Ήμελλος γεννήθηκε στις 12 Ιουνίου 1967 και απεβίωσε στις 16 Δεκεμβρίου 2024.


Το παρόν άρθρο είναι αφιερωμένο στη μνήμη του.

Ειδήσεις Σήμερα: