Λυσίας: Ο μεγάλος μάστορας του λόγου (Μέρος Ζ’)

Οι μελετητές του έργου του Λυσία στέκονται ιδιαίτερα στο θέμα της πολύ μεγάλης –υπερβολικής κατά την αντίληψη ορισμένων– ευλυγισίας του ως λογογράφου, στον υψηλό βαθμό της προσαρμοστικότητάς του ανάλογα με τις περιστάσεις και τα συμφέροντα τού εκάστοτε εντολέα του. Είναι αλήθεια ότι ο πέραν πάσης αμφιβολίας δημοκρατικών φρονημάτων Λυσίας έγραφε μερικές φορές δικανικούς λόγους και για λογαριασμό ολιγαρχικών. Είναι επίσης γεγονός ότι άλλοτε χρησιμοποιούσε ως νομικό επιχείρημα την αμνηστία που είχε χορηγηθεί μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Αθήνα και άλλοτε την παρέβλεπε. Δεν είναι δυνατόν, εξάλλου, να μην επισημανθεί η αντιφατική στάση του στο δικονομικό χειρισμό περιουσιακών υποθέσεων, καθώς και η υιοθέτηση ακραίων θέσεων ή υπέρμετρα ριζοσπαστικών απόψεων σε συγκεκριμένους λόγους του (Κατά Εργοκλέους και Κατά Φιλοκράτους), που άπτονταν του δημοσίου συμφέροντος (παράνομες πράξεις σε βάρος της αθηναϊκής πολιτείας).

Παρά ταύτα, πριν σπεύσουμε να κολλήσουμε στον Λυσία –όπως έχει γίνει πολλάκις κατά το παρελθόν από διάφορους ερευνητές του έργου του– τη στάμπα του ασταθούς χαρακτήρα, του απάτριδος, αλλά και του καιροσκόπου ακόμα, οφείλουμε να λάβουμε υπόψη το γενικότερο κλίμα της εποχής του. Ο Λυσίας ζούσε και βιοποριζόταν ως λογογράφος σε μια Αθήνα σαφώς επηρεασμένη από το κίνημα των σοφιστών – ας θυμηθούμε εδώ ότι στη δράση που ανέπτυξε ο ίδιος ως ρητοροδιδάσκαλος, πριν στραφεί στη συγγραφή δικανικών λόγων, διακρίνονται επιδράσεις της σοφιστικής.

Υπ’ αυτό το πρίσμα, και χωρίς να επιχειρείται κανενός είδους εξαγνισμός των –ενίοτε αντικρουόμενων– μεθόδων που μετέρχεται ο Λυσίας προς εκπλήρωση των στόχων του, είναι ίσως πιο ουσιαστικό να προσεγγίσουμε την προαναφερθείσα ευλυγισία του ως μια μορφή υψηλής τέχνης: να τη θεωρήσουμε, δηλαδή, ως εκπληκτική μαεστρία και εξαιρετική επιδεξιότητα στη λεγομένη ηθοποιία (θα μπορούσαμε να αποδώσουμε τον όρο αυτόν ως διάπλαση χαρακτήρα ή και προσαρμογή του λόγου στο χαρακτήρα του πελάτη).

*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, έκδοση έργων του Λυσία, όπου συμπεριλαμβάνονται οι λόγοι του «Κατά Εργοκλέους» και «Κατά Φιλοκράτους» (εισαγωγή – μετάφραση – σημειώσεις Κ. Θ. Αραπόπουλου, εκδόσεις «Πάπυρος», 1975).

Λυσίας: Ο μεγάλος μάστορας του λόγου (Μέρος Α’)

Λυσίας: Ο μεγάλος μάστορας του λόγου (Μέρος Β’)

Λυσίας: Ο μεγάλος μάστορας του λόγου (Μέρος Γ’)

Λυσίας: Ο μεγάλος μάστορας του λόγου (Μέρος Δ’)

Λυσίας: Ο μεγάλος μάστορας του λόγου (Μέρος Ε’)

Λυσίας: Ο μεγάλος μάστορας του λόγου (Μέρος ΣΤ’)