Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής (Μέρος Ζ’)
Στο ιατρικό λεξιλόγιο των αρχαίων Ελλήνων απαντούν όροι καθαρά συμβατικού χαρακτήρα, που ήταν ιδιαίτερα χρήσιμοι στην επικοινωνία μεταξύ των ειδικών της ιατρικής τέχνης
Ένα αξιοπρόσεκτο κομμάτι του ιατρικού λεξιλογίου των αρχαίων Ελλήνων αποτελούν οι όροι εκείνοι που προέρχονταν μεν από το βασικό λεξιλόγιο, το λεξιλόγιο που μεταχειρίζονταν οι καθημερινοί άνθρωποι, αλλά είχαν μεταβληθεί σημασιακώς, είχαν αποκτήσει δηλαδή ένα νέο σημασιολογικό περιεχόμενο κατόπιν παρεμβάσεως μελών της ιατρικής κοινότητας (προπάντων αυτών που ασπάζονταν την ιπποκρατική διδασκαλία). Οι όροι αυτοί, καθαρά συμβατικού χαρακτήρα, ήταν ιδιαίτερα χρήσιμοι στην επικοινωνία μεταξύ ιατρών. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα αποτελεί το ρήμα ελπίζω, που οι άνθρωποι του ιατρικού κλάδου χρησιμοποιούσαν με την έννοια της ασφαλούς πρόβλεψης της πορείας μιας νόσου. Η σημασιακή αλλαγή, το πέρασμα από το πεδίο των συναισθημάτων (το ελπίζω είχε στο τρέχον λεξιλόγιο, το λεξιλόγιο του απλού κόσμου, την έννοια τού προσδοκώ, φοβάμαι) σε εκείνο της νόησης (της αμιγούς νοητικής διεργασίας), είναι εδώ εμφανές. Βάσει συγκεκριμένων σημείων, δηλαδή συμπτωμάτων που παρουσίαζε ο ασθενής, και αντλώντας διδάγματα από παρόμοια ιατρικά περιστατικά του παρελθόντος, ο ιατρός μπορούσε να προβλέψει με βεβαιότητα την εξέλιξη μιας νόσου, δηλαδή το τι επιφυλάσσει το μέλλον στον πάσχοντα οργανισμό.
Ως επιπρόσθετα παραδείγματα τέτοιου είδους μπορούμε να αναφέρουμε τα ουσιαστικά φύσις και πρόφασις, που για τα μέλη της ιατρικής κοινότητας σήμαιναν το φυσικό αίτιο ενός νοσήματος, καθώς και το ρήμα προσδέχομαι (στον καθημερινό λόγο είχε, μεταξύ άλλων, την έννοια τού αναμένω, προσδοκώ), που ακολούθησε πορεία ανάλογη με εκείνη του προαναφερθέντος ελπίζω. Θεωρείται ότι η τελευταία σημασιακή εξέλιξη προέκυψε από τη σημασιολογική σύνδεση τού προσδέχομαι με το επίθετο προσδόκιμος/ον (ο αναμενόμενος, ο προσδοκώμενος), παράγωγο του ρήματος προσδοκάω/ώ (ένας συναφής, ευρέως γνωστός σύγχρονος επιστημονικός όρος είναι το προσδόκιμο ζωής/επιβίωσης, η αναμενόμενη μέση διάρκεια ζωής μιας ευρύτερης ομάδας ανθρώπων). Είναι αξιοσημείωτο εν προκειμένω ότι ακόμα και το 2ο αιώνα μ.Χ. ο Γαληνός, ο πατέρας της φαρμακευτικής, μεταχειρίζεται ως συνώνυμους τους δύο αυτούς όρους, τα ρήματα ελπίζω και προσδέχομαι.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο εκ Περγάμου Γαληνός, ο σπουδαίος ιατροφιλόσοφος του 2ου αιώνα μ.Χ., ο αποκληθείς και πατέρας της φαρμακευτικής.
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής (Μέρος Α’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής (Μέρος Β’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής (Μέρος Γ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής (Μέρος Δ’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής (Μέρος Ε’)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής (Μέρος ΣΤ’)
- Βενεζουέλα: Νέος βαρύτερος απολογισμός για τα θύματα του διπλού φονικού σεισμού
- Ιράν: Ενταφιάστηκε ο Αλί Χαμενεΐ απουσία του γιου και διαδόχου του Μοτζταμπά
- Ισπανία: 6 νεκροί σε δασική πυρκαγιά στην Αλμερία – Ορισμένοι βρέθηκαν μέσα στα αυτοκίνητά τους
- Η κυβέρνηση Τραμπ χαλαρώνει τους κανόνες για τις εκπομπές ρύπων από βαριά φορτηγά
- Τσεχία: Πυρκαγιά καταστρέφει 70.000 ζευγάρια παπούτσια της εμβληματικής υποδηματοποιίας Bata
- Τι είπε ο Εμπαπέ για την κατάστασή του και για την πρόκριση της Γαλλίας: «Είμαι εδώ για να κερδίσω»
- Οδηγός ανθρωπιστικής βοήθειας πυροβολήθηκε στο κεφάλι από στρατιώτη του Ισραήλ ενώ στέκονταν με τα χέρια ψηλά
- Συναγερμός στη Γαλλία, ο Εμπαπέ αποχώρησε τραυματίας και έβαλε πάγο στο πόδι (vids)
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Παρασκευή 10.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/mindaugas-vitkus-ju-dVR1jkmE-unsplash-315x220.jpg)
