Ορφανή, ντίβα, χαζοξανθιά, σύμβολο του σεξ, τραγική – Το BBC για τους μύθους της Μέριλιν και τη μόνη αλήθεια

100 χρόνια πριν, ένα κορίτσι, η Νόρμα Τζιν γεννήθηκε για να γίνει ως άλλη χρυσαλλίδα ο μύθος της Μέριλιν Μονρόε.

Η Μέριλιν χαιρετήθηκε ως η απόλυτη θεά του σινεμά, λοιδωρήθηκε ως ανόητη χαζή ξανθιά με πλούσιο μπούστο, παρεξηγήθηκε ως ερωμένη ισχυρών, και πάλεψε επίμονα να είναι ο εαυτός της όταν ο καθένας είχε συμφέρον να την μπραντάρει ως κάτι. Αυτό άλλωστε έκανε και η ίδια. Ποια ήταν όμως η πραγματική Μέριλιν Μονρόε;

«Όταν είσαι διάσημος, συναντάς την ανθρώπινη φύση στην πιο ωμή της μορφή», είχε παρατηρήσει η Μέριλιν Μονρόε στην τελευταία της συνέντευξη.

Τώρα, εκατό χρόνια από τη γέννηση του μεγαλύτερου ειδώλου της ποπ κουλτούρας, η δημοσιογράφος Έλεν Ε. Τζόουνς επιχειρεί να απαντήσει στο αιώνιο μυστήριο για την αρχετυπική σταρ.

Μέσα από ένα καθηλωτικό ντοκιμαντέρ, η δημοσιογράφος αναλύει τα πέντε διαφορετικά «πρόσωπα» της ξανθιάς αυταπάτης, καταρρίπτοντας τους μύθους της θυματοποίησης που δημιούργησαν τα ταμπλόιντ και αποκαλύπτοντας μια γυναίκα ευφυή, αστεία και γεμάτη δημιουργική φιλοδοξία.

Η Μέριλιν δημιούργησε συνειδητά την περσόνα της “χαζής ξανθιάς”, αλλά κατέληξε να παγιδευτεί σε αυτήν

Το ηχητικό ντοκιμαντέρ ξεκινά ξετυλίγοντας το κουβάρι της παιδικής της ηλικίας. Η Μέριλιν κατάφερε να συνθέσει με μεγάλη δεξιοτεχνία ένα εξαιρετικά εύθραυστο, αλλά και εν μέρει κατασκευασμένο παρελθόν για τον εαυτό της, μπλέκοντας την αλήθεια με τη φαντασίωση για να κερδίσει την αποδοχή και τη συμπάθεια.

Η στενή της φίλη Έιμι Γκριν, ο φωτογράφος Λόρενς Σίλερ, η συγγραφέας του Blonde Τζόις Κάρολ Όουτς και η βιογράφος Σάρα Τσέρτσγουελ αναλύουν πώς η νεαρή Νόρμα Τζιν χρησιμοποίησε το τραύμα της ορφάνιας και της σκληρής παιδικής της ηλικίας για να γεννήσει τον μύθο της Μέριλιν.

Στο 2ο μέρος, με τίτλο Χαζή Ξανθιά (The Dumb Blonde), αποκαλύπτεται, ή ίσως υπενθυμίζεται, πως η εικόνα της αφελούς, γοητευτικής κοπέλας δεν ήταν παρά ένα στρατηγικό δημιούργημα της ίδιας της Μέριλιν.

Με τη βοήθεια της διάσημης make-up artist Έριν Πάρσονς, του χορευτή Τζορτζ Τσακίρης και του συλλέκτη Μπράιαν Τζονς, εξετάζεται πώς αυτή η περσόνα, ενώ της χάρισε την παγκόσμια δόξα, μετατράπηκε τελικά σε μια χρυσή φυλακή από την οποία πάσχιζε να αποδράσει.

Στη συνέχεια, το επεισόδιο Ντίβα (The Diva), ανατρέχει στην περίοδο που η Μέριλιν έσπασε το συμβόλαιό της με το Χόλιγουντ και βρήκε καταφύγιο στη Νέα Υόρκη -τότε που οι φήμες για μια δύστροπη, απειθάρχητη σταρ που κατέστρεφε τα γυρίσματα με τις καθυστερήσεις της πήραν φωτιά.

Η Μέριλιν έχτισε με προσοχή το αφήγημα του “ορφανού παιδιού”, θολώνοντας τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία

Ωστόσο, η οικογένεια του φωτογράφου Σαμ Σο και ο Ντέιβιντ Στράσμπεργκ, γιος του θρυλικού της δασκάλου υποκριτικής, Λι Στράσμπεργκ, αποκαλύπτουν την αλήθεια: η Μέριλιν δεν ήταν μια κακομαθημένη ντίβα, αλλά μια καλλιτέχνις που επαναστάτησε και πολέμησε με νύχια και με δόντια την απληστία της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Στο τέταρτο μέρος του ντοκιμαντέρ η Τζόουνς αναζητάει την αλήθεια πίσω από την ηδονιστική μπράντα της ΜΜ (έτσι την έλεγαν οι φίλοι της). Την ίδια ώρα που επέστρεφε θριαμβεύτρια στο Λος Άντζελες και μαγνήτιζε τα βλέμματα του πλανήτη, η Μέριλιν βρισκόταν σε έναν διαρκή, εσωτερικό πόλεμο με το σώμα της και τις εξαντλητικές προσδοκίες που η ίδια η εικόνα της επέβαλλε.

Τέλος το επεισόδιο με τίτλο Τραγωδία (The Tragedy), η δημοσιογράφος επιστρέφει στην φρενίτιδα γύρω από το μύθο της, μετά τον πρόωρο θάνατό της -τότε που η ζωή της ανασυσκευάστηκε από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ως ένα δράμα γεμάτο μοναξιά και θυματοποίηση.

Ο φωτογράφος Λόρενς Σίλερ –ένας από τους τελευταίους ανθρώπους που την είδαν ζωντανή– μαζί με τις βιογράφους Σάρα Τσέρτσγουελ και Άντριου Γουίλσον, ξεκαθαρίζουν ότι αυτό το αφήγημα απέχει έτη φωτός από την πραγματικότητα, καθώς η Μέριλιν παρέμενε μέχρι τέλους μια μαχήτρια.

Όταν ενώσει κανείς τα κομμάτια αυτού του παζλ, η εικόνα που προκύπτει ανατρέπει το κλασικό, δακρύβρεχτο παραμύθι των ταμπλόιντ. Η Μέριλιν που θυμούνται οι πραγματικοί της φίλοι ήταν μια γυναίκα χαρούμενη, με πνευματώδες χιούμορ, βαθιά καλλιεργημένη και γεμάτη δημιουργικό όραμα. Η Μέριλιν Μονρόε δεν ήταν ένα παθητικό θύμα των περιστάσεων, αλλά μια επιζήσασα – και όποιος την είχε φίλη του, ήταν πραγματικά τυχερός.

Από τις στενές γυναικείες της συμμαχίες απέναντι στο ανδροκρατούμενο σύστημα των στούντιο μέχρι τους πλατωνικούς της δεσμούς, το ντοκιμαντέρ δίνει μια πλατφόρμα για τη Μέριλιν που γνώρισαν όλοι όσοι την γνώριζαν, αληθινά, γράφει ο Guardian.

«Η Μέριλιν ήταν φίλη»

Παρά την κυρίαρχη αντίληψη ότι μια γυναίκα με το δικό της εκτόπισμα και στάτους ως σύμβολο του σεξ θα δυσκολευόταν να αναπτύξει αληθινές σχέσεις με άλλες γυναίκες, η Μέριλιν Μονρόε ήταν πραγματικά εκεί για κάθε φίλη της -και είχε πολλές.

Η Έιμι Γκριν, πρώην μοντέλο και χήρα του φωτογράφου Μίλτον Γκριν –με τον οποίο η Μονρόε ίδρυσε την ανεξάρτητη εταιρεία παραγωγής Marilyn Monroe Productions (MMP) το 1955– θυμάται τις αντιδράσεις των δικών της φίλων όταν η Μέριλιν μετακόμισε στο σπίτι τους.

«Μου έλεγαν: “Είσαι τρελή που έβαλες αυτή τη γυναίκα στο σπίτι σου;”. Τους απαντούσα: “Τι πάθατε; Είναι επιχειρηματικοί συνεργάτες!”. Όταν γίναμε πραγματικές φίλες, ήξερα ότι δεν θα με πλήγωνε ποτέ. Δεν είχε ίχνος κακίας μέσα της» είπε.

«Αν μιλούσε σε ένα παιδί, ήταν γλυκιά και τρυφερή. Αν μιλούσε σε έναν διευθυντή στούντιο, ήταν σκληρή. Μπορούσε να είναι πολλές διαφορετικές Μέριλιν»

Η ικανότητά της να συνδέεται με τις συναδέλφους της αποτυπώθηκε και στα κινηματογραφικά πλατό.

Παρά το γεγονός ότι στην ταινία Οι Ανδρες Προτιμούν Τις Ξανθές η συμπρωταγωνίστριά της, Τζέιν Ράσελ, αμειβόταν με ένα τεράστιο για την εποχή ποσό σε σχέση με το δικό της, οι δυο τους ανέπτυξαν μια βαθιά φιλία.

Στα απομνημονεύματά της, η Ράσελ θυμόταν μια βραδιά για κορίτσια γύρω από τη φωτιά, τον Αύγουστο του 1962.

«Σκέφτηκα τη Μέριλιν. Εύχομαι να είχα το τηλέφωνό της, γιατί ήξερα ότι η θέση της ήταν εκεί, μαζί μας, να γελάμε με τα προβλήματά μας».

Την επόμενη ημέρα, έμαθε ότι η Μέριλιν είχε φύγει από τη ζωή.

Μαζί κατά της πατριαρχίας

Ακόμα και με τις υποτιθέμενες «ανταγωνίστριές» της, όπως η 95χρονη σήμερα Μέιμι Βαν Ντόρεν –την οποία το στούντιο της Universal προωθούσε ως την απάντηση στη Μέριλιν– η σχέση της ήταν ουσιαστική.

Η Βαν Ντόρεν, η οποία ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει το νέο της βιβλίο You Thought I Was Dead στις 2 Ιουλίου, την περιγράφει ως έναν υπέροχο άνθρωπο που δεν είχε ίχνος κακίας μέσα του.

«Είχαμε τα ίδια προβλήματα, μοιραζόμασταν τις ίδιες προσδοκίες για το τι έπρεπε να κάνουμε αν θέλαμε να πάρουμε έναν ρόλο», αναφέρει η Βαν Ντόρεν, τονίζοντας την αλληλεγγύη που ένιωθαν ως νεαρές γυναίκες στο έλεος ενός ανδροκρατούμενου συστήματος.

«Εκείνη μάλιστα αντιμετώπιζε ακόμα μεγαλύτερες δυσκολίες με όλο αυτό από ό,τι εγώ» πρόσθεσε.

Οι άνδρες που άξιζαν

Αν και οι φήμες γύρω από τη σχέση της με τον Τζον Φ. Κένεντι συνεχίζουν να τροφοδοτούν θεωρίες συνωμοσίας, οι μαρτυρίες των δικών της ανθρώπων δείχνουν ότι ο ισχυρότερος άνδρας του κόσμου είχε πολύ μικρότερη θέση στην καρδιά της από ό,τι πιστεύεται.

Οι άνδρες που σήμαιναν τα περισσότερα για τη Μέριλιν ήταν οι πλατωνικοί της φίλοι και καλλιτεχνικοί συνοδοιπόροι, όπως οι φωτογράφοι Λόρενς Σίλερ και Σαμ Σο.

Ο Σο, δημιουργός της θρυλικής φωτογραφίας με το λευκό φόρεμα πάνω από τον υπόνομο, μοιραζόταν μαζί της μια σχέση που εξελίχθηκε σε μια ιδιότυπη, επιλεγμένη οικογένεια.

«Αν μιλούσε σε ένα παιδί, ήταν γλυκιά και τρυφερή. Αν μιλούσε σε έναν διευθυντή στούντιο, ήταν σκληρή. Μπορούσε να είναι πολλές διαφορετικές Μέριλιν» λέει η κόρη του, Ίντι. Η Σο επιβεβαιώνει πως η Μέριλιν είχε την ευφυία και ενσυναίσθηση να προσαρμόζει τη συμπεριφορά της ανάλογα με το ποιον είχε απέναντι της.

Μάμα Μέριλιν

Ακόμα και η επιθυμία της για μητρότητα, η οποία συχνά παρουσιάζεται ως το πιο επώδυνο, τραγικό κεφάλαιο για την ίδια, φαίνεται πως είχε περισσότερες αποχρώσεις.

Η Έιμι Γκριν εξηγεί ότι, παρά την αγάπη της για τη λέξη «παιδιά», η ίδια η Μέριλιν αναγνώριζε ότι αυτό ήταν περισσότερο μια φαντασίωση παρά μια πραγματικότητα που θα μπορούσε να διαχειριστεί, καθώς δεν ήταν ο τύπος της κλασικής νοικοκυράς.

Παρόλα αυτά, το μητρικό της ένστικτο εκτονώθηκε με γενναιοδωρία στους ανθρώπους γύρω της μέχρι την τελευταία στιγμή.

Την ημέρα που πέθανε, η Μέριλιν βρισκόταν στο τηλέφωνο παρηγορώντας τον πρώην θετό της γιο, Τζο ΝτιΜάτζιο Τζούνιορ, για μια ερωτική απογοήτευση.

Η εικόνα που συντίθεται, 100 χρόνια μετά τη γέννησή της, αποκαθηλώνει το στερεότυπο του θύματος και αποκαλύπτει μια γυναίκα που, κάτω από τη χολιγουντιανή της λάμψη, παρέμεινε ζεστή, υποστηρικτική και βαθιά ανθρώπινη.

Το Bombshell κάνει πρεμιέρα τη Δευτέρα, 1 Ιουνίου, στο BBC Radio 4.