ΗΠΑ Vs Iράν: Τρεις ισχυρές ενδείξεις πως βαδίζουμε σε έναν ατέρμονο πόλεμο

Η Τεχεράνη εξετάζει ακόμα την πρόταση των ΗΠΑ για τερματισμό του πολέμου και θα απαντήσει μέσω του Πακιστάν αφού «οριστικοποιήσει τις θέσεις της». Αν η εξελίξεις, όμως, ακολουθήσουν το μοτίβο της ιστορίας, τότε το σενάριο για έναν ατέρμονο πόλεμο να είναι το επικρατέστερο.

Σύμφωνα με τον  καθηγητή Υψηλής Στρατηγικής στο Πανεπιστήμιο Γουέικ Φόρεστ, των ΗΠΑ, Γουίλ Γουόλντορφ η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν διαθέτει τρία χαρακτηριστικά που την εμποδίζουν να λήξει.

Η υψηλή αποφασιστικότητα του αδύναμου (Ιράν), η διάβρωση της σκέψης κόστους-οφέλους από τον ισχυρό (ΗΠΑ) και οι αδύναμοι θεσμικοί περιορισμοί στη διεξαγωγή πολέμου (ΗΠΑ και Ιράν)

«Συνδυαστικά, σημαίνουν ότι η αποτροπή της μετατροπής της σύγκρουσης με το Ιράν σε έναν ατέρμονο πόλεμο δεν θα είναι εύκολη» σημειώνει σε ανάλυσή του στο περιοδικό Foreign Policy.

Η αποφασιστικότητα του αδύναμου

Όπως εξηγεί ο ίδιος αποφασιστικότητα της αδύναμης πλευράς σε ασύμμετρες συγκρούσεις συμβάλλει στη δημιουργία ατέρμονων πολέμων. «Κινούμενη από μια υπαρξιακή απειλή για την επιβίωσή της, η αυτοπεποίθηση της αδύναμης πλευράς αυξάνεται εκθετικά όταν επιβιώνει από τα αρχικά πλήγματα του ισχυρού και ανταποδίδει προκαλώντας πόνο».

Ο Γουόλντορφ θυμίζει ότι τέτοια περίπτωση ήταν ο πόλεμος των Μπόερς εναντίον της Βρετανικής Αυτοκρατορίας αρχές του 20ου αιώνα έως τους μουτζαχεντίν εναντίον της ΕΣΣΔ (δεκαετία 1980) και τους Ταλιμπάν εναντίον των ΗΠΑ (δεκαετία 2000-2020). «Σε περιπτώσεις όπως αυτές, η αποφασιστικότητα του αδύναμου τροφοδότησε μια ικανότητα απορρόφησης τεράστιου κόστους και οι πόλεμοι παρατάθηκαν για χρόνια» λέει ο Γουόλντορφ.

Την ίδια αποφασιστικότητα επιδεικνύει και το Ιράν σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο.

«Προς έκπληξη της κυβέρνησης Τραμπ, έχει αντέξει περισσότερες από 16.000 αμερικανικές και ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές, έχει ανταποδώσει με ιστορικά επίπεδα καταστροφικών περιφερειακών πληγμάτων και έχει κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας τόσο μεγάλη οικονομική ζημιά ώστε ο Τραμπ αναγκάστηκε να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις. Μετά από κάθε φαινομενική οπισθοδρόμηση, το Ιράν κατέσχεσε σκόπιμα περισσότερα πλοία ή εξαπέλυσε περισσότερα πλήγματα για να δείξει ότι δεν υποχωρεί».

Ο ισχυρός δεν σκέφτεται το κόστος

Δεύτερο στοιχείο συμφωνα με τον ίδιο είναι πως στους ασύμμετρους πολέμους συχνά η ισχυρή πλευρά βαλτώνει επειδή θολώνει ο μηχανισμός ανάλυσης κόστους-οφέλους. «Οι ηγέτες αρχίζουν να επικεντρώνονται σε πράγματα όπως η φήμη («η υποχώρηση θα πλήξει την αξιοπιστία μας»), η λογική του ήδη επενδεδυμένου κόστους («έχουμε επενδύσει τόσα πολλά, πρέπει να δείξουμε ότι κερδίσαμε κάτι») ή/και η αλαζονεία της ισχύος («είμαστε τόσο ισχυρότεροι, σίγουρα θα λυγίσουν»)».

Έτσι, αυτά τα πλαίσια, υπογραμμίζει ο Αμερικανός ειδικός ωθούν τους ηγέτες να υποβαθμίζουν το αυξανόμενο κόστος και να αποφεύγουν δύσκολα ερωτήματα πολιτικής. Το ίδιο συνέβη στο Βιετνάμ, που οι Αμερικανοί πρόεδροι θέλανε δείξουν σκληρότητα απέναντι στον κομμουνισμό κλιμάκωσε, ενώ γνώριζαν ότι δεν μπορούσαν να κερδίσουν.

Σήμερα στο Ιράν ο Τραμπ με τις αμετάβλητες, μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων («έχουμε όλα τα χαρτιά», έχει πει) και την τάση του να υποβαθμίζει το κόστος του πολέμου για τους Αμερικανούς πολίτες δείχνουν ότι άλλα πλαίσια λήψης αποφάσεων εκτοπίζουν τους απλούς υπολογισμούς κόστους-οφέλους.

«Αντικατοπτρίζοντας την αλαζονεία της ισχύος, ο Τραμπ πιστεύει επίσης ότι η αμερικανική ισχύς μπορεί να συντρίψει τους αντιπάλους και, δεδομένης της ανισορροπίας ισχύος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, δεν μπορεί να καταλάβει γιατί το Ιράν δεν θα αποδεχόταν τους όρους του». Για τον ίδιο λόγο, ο Τραμπ είναι πεπεισμένος ότι το Ιράν απελπίζεται για μια συμφωνία. «Γιατί να μη μας καλέσουν;» είπε ο Τραμπ στις αρχές Απριλίου. «Καταστρέφονται ολοκληρωτικά». Δεν προκαλεί έκπληξη που έχει προειδοποιήσει το Ιράν ότι «ο πολιτισμός του θα πεθάνει» και έχει απειλήσει να «εξαλείψει» τις ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις και να βομβαρδίσει το Ιράν «επιστρέφοντάς το στη Λίθινη Εποχή».

Αυτό το είδος πλαισίου λήψης αποφάσεων τροφοδοτεί την αποφασιστικότητα του Τραμπ και κρατά ανοιχτή την πόρτα για κλιμάκωση αν οι απειλές δεν λειτουργήσουν — τα συστατικά των ατέρμονων πολέμων.

Αδύναμοι θεσμικοί περιορισμοί στη διεξαγωγή πολέμου

Τέλος ο καθηγητής στο Γουέικ Φόρεστ υπογραμμίζει τον παράγονται οι ηγέτες να μην περιορίζονται από εσωτερικούς θεσμικούς περιορισμούς, βρίσκοντας έτσι ελεύθερο έδαφος που επιτρέπει στους αρνητικούς παράγοντες που αναφέρθηκαν παραπάνω να κυριαρχούν στη λήψη αποφάσεων.

«Αυτό επιτρέπει τη δημιουργία ατέρμονων πολέμων» τονίζει ο ειδικός, θυμίζοντας πως αυτό συνέβη και με το Ψήφισμα του Κόλπου του Τόνκιν, όπου το Κογκρέσο έδωσε στον πρόεδρο Λίντον Τζόνσον λευκή επιταγή για το Βιετνάμ. Οι Ιρανοί ηγέτες σήμερα αντιμετωπίζουν σχεδόν μηδενικούς περιορισμούς στη διεξαγωγή πολέμου, καθώς το Ιράν δεν είναι δημοκρατία και η νέα ηγεσία φαίνεται πιο σκληροπυρηνική και ενωμένη από ποτέ.

Από την αμερικανική πλευρά, το Κογκρέσο που ελέγχεται από τους Ρεπουμπλικανούς δεν έχει κάνει τίποτα για να περιορίσει τις πολεμικές εξουσίες του Τραμπ, με μόνο δύο ακροάσεις και καμία απόφαση περιορισμού του πολέμου.

Ακόμη κι αν υπάρξει διχασμένη διακυβέρνηση τον Νοέμβριο, η ιστορία δείχνει ότι είναι απίθανο το Κογκρέσο να σταματήσει έναν πόλεμο. Όσο οι πρόεδροι προσφέρουν έστω και μια στοιχειώδη στρατηγική, το Κογκρέσο συνήθως δίνει μεγάλο περιθώριο στη διεξαγωγή πολέμου.

Ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους ο νεότερος έλαβε δύο γύρους χρηματοδότησης από το Κογκρέσο για την ενίσχυση στρατευμάτων στο Ιράκ το 2007, παρά τον δημοκρατικό έλεγχο του Κογκρέσου και την αντίθεση στον πόλεμο.

Οποιαδήποτε δηλωμένη στρατηγική από τον Τραμπ -συμπεριλαμβανομένης κάποιας μορφής διαπραγματεύσεων- πιθανότατα θα είναι αρκετή για να εξασφαλίσει μια AUMF από το Κογκρέσο. Τότε η πόρτα θα ανοίξει για έναν ατέρμονο πόλεμο.