Ιδιαίτερα σημαντική για τους πρώτους έλληνες φιλοσόφους αποδείχθηκε η ουσιαστικοποιημένη μετοχή ουδέτερου γένους του ρήματος ειμί: το ον και (στον πληθυντικό) τα όντα, δηλαδή τα υπάρχοντα πράγματα, τα όντως υπάρχοντα. Οι σκαπανείς του φιλοσοφικού στοχασμού χρησιμοποίησαν τη λέξη όντα ως τεχνικό όρο, προκειμένου να δηλώσουν όλα όσα κατά τη δική τους αντίληψη αποτελούσαν συστατικό ή περιεχόμενο του κόσμου. Η παλαιότερη γνωστή χρήση του όρου αυτού απαντά στον Αναξίμανδρο τον Μιλήσιο (circa 610-546 π.Χ.), ο οποίος θεωρεί ως αρχή και στοιχείο των όντων το άπειρον, ενώ λίγο αργότερα, στον Παρμενίδη τον Ελεάτη (β’ μισό του 6ου και α’ μισό του 5ου αιώνα π.Χ.), το ον (το ένα και μοναδικό, το αγέννητο και άφθαρτο, το πάντα παρόν και υπαρκτό, το αληθινό) βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της σκέψης ή, μάλλον, ταυτίζεται με τη σκέψη.

Την ίδια οδό, της αξιοποίησης στο φιλοσοφικό πεδίο των ποικίλων μορφών και σημασιών του ρήματος ειμί στην προ της φιλοσοφίας γλώσσα, ακολούθησαν δύο εκ των κορυφαίων ερευνητών και διανοητών της ελληνικής κλασικής αρχαιότητας, ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης. Ο πρώτος εξ αυτών, κάνοντας χρήση τύπων τού ειμί (είναι), κάνει λόγο από τη μια για τα όντως όντα και από την άλλη για την ουσία. Με την περίφραση όντως όντα (το επίρρημα όντως είναι παράγωγο της μετοχής ενεστώτα του ρήματος ειμί) εννοεί τα αληθινά όντα, τα αρχέτυπα των αισθητών όντων. Με τη λέξη ουσία (παράγωγο επίσης του ειμί, από τον τύπο ούσα, το θηλυκό γένος της μετοχής ενεστώτα) ως τεχνικό όρο (στην πέραν της φιλοσοφίας γλώσσας η συγκεκριμένη λέξη σήμαινε ό,τι ανήκει σε κάποιον, την περιουσία του ή ιδιοκτησία του) δηλώνει την αιώνια και άχρονη «ιδέα», την αληθή φύση του πράγματος, την πραγματική υπόσταση. Ο δεύτερος, ο μεγάλος μαθητής του μεγάλου δασκάλου, όχι μόνο επισημαίνει ότι έχουμε τη δυνατότητα να προσεγγίσουμε το ον με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους (το ον λέγεται πολλαχώς), αλλά και προβάλλει την προσωπική του αντίληψη για το είναι προσφεύγοντας ομοίως στον όρο ουσία (θεωρεί ότι είναι η σύνθεση μορφής/είδους και ύλης).

*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο Παρμενίδης ο Ελεάτης (β’ μισό του 6ου και α’ μισό του 5ου αιώνα π.Χ.), ένας από τους σκαπανείς του φιλοσοφικού στοχασμού.

Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Α’)

Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Το ειδικό λεξιλόγιο της φιλοσοφίας (Μέρος Β’)

Ειδήσεις Σήμερα: