Αριστοτέλης: Η εξέλιξη της ιστορίας του πνεύματος (Μέρος Θ’)
Ο Αριστοτέλης αναδεικνύεται ως ο μείζων φορέας της τελεολογικής σκέψης
Ως τέταρτη αρχή της αριστοτελικής ερμηνείας της φύσης, δίπλα στην ύλη (το υλικό αίτιο, causa materialis), το είδος (το μορφικό αίτιο, causa formalis) και την κίνηση (το ποιητικό αίτιο, causa efficiens), εμφανίζεται το τέλος (το τελικό αίτιο, causa finalis), δηλαδή ο σκοπός. Κρατώντας πλέον στα δικά του χέρια το νήμα των σκέψεων που πρωτύτερα είχαν ξετυλίξει ο Αναξαγόρας από τις Κλαζομενές (θυμίζουμε ότι ο Νους του, μολονότι εξουσιάζει όλα τα ζωντανά όντα και ορίζει τον κόσμο, δεν ονομάζεται πουθενά θεός), ο Διογένης από την Απολλωνία (με την τελεολογική σύλληψη του κόσμου) και βεβαίως ο μέγας δάσκαλός του, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης αναδεικνύεται ως ο μείζων φορέας της τελεολογικής σκέψης. Αντιλαμβάνεται τη φύση ως μια απρόσωπη δύναμη, που πάντα κατευθύνεται προς ένα σκοπό και δεν κάνει τίποτα ματαίως ή ασκόπως. Σε αυτό το πλαίσιο, η κίνηση προς τη μορφή είναι ταυτόχρονα και κίνηση προς ένα σκοπό ταγμένο από τη φύση. Η αριστοτελική αυτή αντίληψη είχε κεφαλαιώδη σημασία για τη θεμελίωση της θεωρίας της εξέλιξης.
Σε ό,τι αφορά τη γένεση και την τελική διαμόρφωση των Φυσικών όπως τα γνωρίζουμε σήμερα –ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα της αριστοτελικής έρευνας–, μπορούμε απλώς να αναφέρουμε ότι από απόψεως νοηματικού περιεχομένου τοποθετούνται στην πρωιμότατη περίοδο του σταγειρίτη φιλόσοφου, αλλά αυτό που αποκαλούμε στις μέρες μας Φυσικά προήλθε από τη μεταγενέστερη συνένωση διαφόρων τμημάτων, υπήρξε δηλαδή το αποτέλεσμα μιας μάλλον όψιμης ενοποίησης παλαιών και νέων κομματιών.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, έκδοση των «Φυσικών» του Αριστοτέλη.
Αριστοτέλης: Η εξέλιξη της ιστορίας του πνεύματος (Μέρος Α’)
Αριστοτέλης: Η εξέλιξη της ιστορίας του πνεύματος (Μέρος Β’)
Αριστοτέλης: Η εξέλιξη της ιστορίας του πνεύματος (Μέρος Γ’)
Αριστοτέλης: Η εξέλιξη της ιστορίας του πνεύματος (Μέρος Δ’)
Αριστοτέλης: Η εξέλιξη της ιστορίας του πνεύματος (Μέρος Ε’)
Αριστοτέλης: Η εξέλιξη της ιστορίας του πνεύματος (Μέρος ΣΤ’)
Αριστοτέλης: Η εξέλιξη της ιστορίας του πνεύματος (Μέρος Ζ’)
Αριστοτέλης: Η εξέλιξη της ιστορίας του πνεύματος (Μέρος Η’)
- Έντονη κριτική στη Βραζιλία για τον αποκλεισμό από τη Νορβηγία: «Συντριβή από τον Χάαλαντ – Μια παθητική Σελεσάο»
- Ο υπερτυφώνας Μπάβι προκαλεί «μεγάλες ζημιές» στο νησί Ρότα των ΗΠΑ
- Καλλιθέα: 70χρονος εντοπίστηκε χωρίς τις αισθήσεις του κατά την κατάσβεση πυρκαγιάς σε διαμέρισμα
- Μεξικό – Αγγλία: Τρία γκολ σε έξι λεπτά και 2-1 τα «Τρία Λιοντάρια» στο πρώτο ημίχρονο (vids)
- Κριμαία: Διακοπή ρεύματος στη Σεβαστούπολη λόγω ουκρανικής επιδρομής
- Συγκλονιστικές στιγμές: Ο Νεϊμάρ αποχαιρέτησε την εθνική Βραζιλίας με δάκρυα (vid)
- Υεμένη: Τουλάχιστον 16 κυβερνητικοί στρατιωτικοί νεκροί σε επίθεση των Χούθι
- Με «καπετάνιο» Χάαλαντ: Οι Νορβηγοί έκαναν… κουπί μετά την ιστορική πρόκριση επί της Βραζιλίας (vid)
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις






![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Δευτέρα 06.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/by-xoce-McV40W0W3Nw-unsplash-315x220.jpg)































































Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442