Μουσείο Αργυροτεχνίας Ιωαννίνων: Έκθεση με θέμα «Κεντητοί επιτάφιοι στα Ιωάννινα, 18ος και 19ος αι.»

Η Ιερά Μητρόπολη Ιωαννίνων, το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ) και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων συνδιοργανώνουν την περιοδική έκθεση «Κεντητοί επιτάφιοι στα Ιωάννινα, 18ος και 19ος αι.», στο Μουσείο Αργυροτεχνίας της πόλης των Ιωαννίνων.

Η έκθεση, που θα εγκαινιαστεί την Παρασκευή 19 Απριλίου (ώρα 19:00), παρουσιάζει πρώτη φορά επιλεγμένους επιταφίους και αναδεικνύει τη μοναδική σημασία των εκκλησιαστικών αυτών κεντημάτων, το συμβολισμό, την εικονογραφία και την τεχνοτροπία τους, αλλά και στοιχεία της εποχής κατά την οποία φιλοτεχνήθηκαν.

Ψηφιακές εφαρμογές και οπτικοακουστικές παραγωγές, που πλαισιώνουν την έκθεση, αποκαλύπτουν μυστικά της χρυσοκεντητικής.

Ο επιτάφιος είναι ιερός πέπλος που χρησιμοποιείται τη Μεγάλη Παρασκευή στο τελετουργικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Πρόκειται για λειτουργικό άμφιο που απέκτησε επικήδειο νόημα από το 14ο αιώνα και αποτελεί εξέλιξη του καλύμματος που ονομάζεται αήρ.

Για την κατασκευή του και τη διακόσμησή του χρησιμοποιούνταν πολυτελή υλικά (σατέν, βελούδο, μεταξωτά νήματα, αργυρά και επίχρυσα σύρματα, πούλιες, ημιπολύτιμοι λίθοι, μαργαριτάρια), τα οποία, σε συνδυασμό με τη χρονοβόρα εργασία του κεντητή ή της κεντήτριας, ανέβαζαν σε υψηλό επίπεδο το κόστος του εργόχειρου.

Η προσφορά χρυσοκέντητων αμφίων σε ναούς ή μονές προσέδιδε μεγάλο κύρος στους δωρητές, οι οποίοι μπορεί να ήταν άτομα ή και ομάδες πιστών.

Αρχικά, ο εικονογραφικός διάκοσμος του επιταφίου ήταν λιτός, προβάλλοντας το θεολογικό περιεχόμενο της σταυρικής θυσίας, δηλαδή τη Θεία Ευχαριστία, που αποδίδεται εικονογραφικά με το Χριστό νεκρό.

Σταδιακά, προστέθηκαν στοιχεία όπως ο Σταυρός και τα πρόσωπα του Επιτάφιου Θρήνου (η Θεοτόκος, οι μυροφόρες, ο μαθητής Ιωάννης κ.ά.), ενώ κατά το 18ο και 19ο αιώνα οι παραστάσεις γίνονται πολυάνθρωπες.

Σε αυτήν την περίοδο ανήκουν οι κεντητοί επιτάφιοι που παρουσιάζονται στο Μουσείο Αργυροτεχνίας, έργα σπουδαίας τέχνης και τεχνικής.

Αποδίδονται σε εργαστήρια της Κωνσταντινούπολης και της Βιέννης, τα οποία, απ’ ό,τι φαίνεται, τα προτιμούσαν και οι γιαννιώτες έμποροι και επαγγελματίες της εποχής για τις παραγγελίες τους.

Η έκθεση, σε επιστημονική επιμέλεια της δόκτορος Έλενας Παπασταύρου, βυζαντινολόγου – ιστορικού τέχνης, εμπλουτίζεται με αμφιπρόσωπη εικόνα του 14ου αιώνα με παράσταση Άκρας Ταπείνωσης και Παναγίας Οδηγήτριας, καθώς και με ιερά σκεύη που σχετίζονται με τη λειτουργία του επιταφίου.

Διάρκεια έκθεσης: 20 Απριλίου έως 17 Ιουνίου 2019

Μουσείο Αργυροτεχνίας

Ακρόπολη Ιτς Καλέ, Κάστρο Ιωαννίνων