PricewaterhouseCoopers : Προκλήσεις στη λογιστική των χρηματοοικονομικών εργαλείων

Σύμφωνα με αναλυτική έρευνα της PricewaterhouseCoopers LLP (PwC), η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση ανέδειξε μεγάλες προκλήσεις στη λογιστική των χρηματοοικονομικών εργαλείων, παρακινώντας τα δύο κορυφαία συμβούλια λογιστικών προτύπων να τις αντιμετωπίσουν από κοινού για να επιτύχουν απλότητα και συνάφεια.

Το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB) και το Αμερικανικό Συμβούλιο Προτύπων Χρηματοοικονομικής Λογιστικής (FASB) ξεκίνησαν στο τέλος του 2008 μία κοινή προσπάθεια να αναθεωρήσουν όλες τις απόψεις για τη λογιστική των χρηματοοικονομικών εργαλείων. Παρ’ όλα αυτά, το IASB και το FASB κινούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Σύμφωνα με την προσέγγιση του FASB όλα τα χρηματοοικονομικά εργαλεία θα πρέπει να αναφέρονται σε εύλογη αξία, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών δανείων και καταθέσεων, ενώ το IASB θέλει να διατηρήσει μέρος του υφιστάμενου μοντέλου λογιστικού χειρισμού των χρηματοοικονομικών εργαλείων που χρησιμοποιεί ένα συνδυασμό εύλογης αξίας και αποσβεσμένου κόστους, ανάλογα με το είδος του χρηματοοικονομικού εργαλείου: συχνά αναφέρεται ως «μεικτό μοντέλο επιμέτρησης».

Η έρευνα της PwC βασίστηκε σε ένα δείγμα επενδυτών και αναλυτών από διαφορετικές γεωγραφικά περιοχές, με στόχο να κατανοήσει καλύτερα την άποψή τους για τη λογιστική και την αναφορά των χρηματοοικονομικών εργαλείων. Τα συμπεράσματα της μελέτης, τα οποία βασίζονται σε 62 προσωπικές συνεντεύξεις, δίνουν μία εικόνα της χρήσης πληροφοριών για τα χρηματοοικονομικά εργαλεία κατά τη διαδικασία ανάλυσης που εκτελούν. Στόχος της μελέτης δεν ήταν να καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα για τη λογιστική των χρηματοοικονομικών εργαλείων, αλλά να συλλέξει και να παρουσιάσει τις απόψεις μίας μεγάλης γκάμας επαγγελματιών από το χώρο των επενδύσεων. Υπήρξε μεγάλη ποικιλία θέσεων για όλες τις πλευρές του συγκεκριμένου ζητήματος, παρατηρήθηκαν όμως και αρκετές συγκλίνουσες απόψεις μεταξύ των συμμετεχόντων.
•Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων προτιμά το μεικτό μοντέλο επιμέτρησης, με χρήση της εύλογης αξίας για τα βραχείας περιόδου χρηματοοικονομικά εργαλεία και του αποσβεσμένου κόστους για τα χρηματοοικονομικά εργαλεία μεγαλύτερης διάρκειας (συγκεκριμένα, για τα τραπεζικά δάνεια και τις καταθέσεις), όταν η εταιρεία σκοπεύει να διακρατήσει τα συγκεκριμένα εργαλεία με σκοπό να συλλέξει τις συμβατικές ταμειακές ροές. Η άποψη αυτή παρατηρείται με συνέπεια σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές και κλάδους που περιλαμβάνονται στο δείγμα της έρευνας.
•Οι συμμετέχοντες που προτιμούν το μεικτό μοντέλο επιμέτρησης πιστεύουν ότι οι εν λόγω πληροφορίες αντανακλούν καλύτερα τις οικονομικές δραστηριότητες μίας εταιρείας καθώς και τους οικονομικούς λόγους κατοχής ενός εργαλείου. Τονίζουν επίσης τη σημασία να παραμείνει το καθαρό εισόδημα απαλλαγμένο από οποιεσδήποτε κινήσεις εύλογης αξίας σε εργαλεία που αποσκοπούν περισσότερο στις μακροπρόθεσμες ταμειακές ροές παρά στα βραχυπρόθεσμα κέρδη.
•Η πλειοψηφία θεωρεί τις πληροφορίες αναφορικά με τις εύλογες αξίες των χρηματοοικονομικών εργαλείων αξιόλογες, χωρίς όμως να αποτελούν τον κύριο παράγοντα στην ανάλυση μίας εταιρείας. Χρησιμοποιούνται με ποικίλους τρόπους από τους συμμετέχοντες, κυρίως όταν διαμορφώνουν τις απόψεις τους για τη ρευστότητα μίας εταιρείας ή την κεφαλαιακή της επάρκεια ή για τον υπολογισμό της αξίας μίας επιχείρησης. Σπάνια χρησιμοποιούνται ως δείκτης μελλοντικών ταμειακών ροών.
•Οι συμμετέχοντες δηλώνουν επίσης την κοινή τους επιθυμία για βελτιωμένη δημοσιοποίηση των πληροφοριών εύλογης αξίας. Συγκεκριμένες βελτιώσεις που αναφέρθηκαν περιλαμβάνουν, λεπτομερείς αλλά όχι υπερβολικές πληροφορίες σχετικά με τη σύνθεση του χαρτοφυλακίου και τους παράγοντες κινδύνου, τις μεθόδους αποτίμησης και τις εκτιμήσεις και παραδοχές, καθώς και την ανάλυση ευαισθησίας για μεταβολές που αφορούν σημαντικές εκτιμήσεις και παραδοχές.
•Υποστηρίζεται ευρύτατα το μοντέλο απομείωσης αξίας βάσει των αναμενόμενων ζημιών, σε αντίθεση με εκείνο που βασίζεται στις πραγματοποιηθείσες ζημίες. Η προτίμηση αυτή συνοδεύεται από την επιθυμία καθορισμού του τρόπου με τον οποίο θα εφαρμοζόταν το μοντέλο αναμενόμενων ζημιών. Οι συμμετέχοντες στη μελέτη εκφράζουν την ανησυχία τους ότι αν δεν καθοριστεί ξεκάθαρα, το συγκεκριμένο μοντέλο θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερβολικά υποκειμενικές εκτιμήσεις ζημιών, έτσι ώστε να διευκολυνθεί η διαχείριση των κερδών.

Ο Παναγιώτης Ζήσης, IFRS Partner της PricewatehouseCoopers στην Ελλάδα, σχολίασε: «Η απόκλιση των διαφόρων προτάσεων λογιστικού χειρισμού αντανακλά το ευρύ φάσμα απόψεων που επικρατεί μεταξύ χρηστών των οικονομικών καταστάσεων καθώς και εκείνων που τις καταρτίζουν. Η ένταση των απόψεων αυτών αποδεικνύεται από τον όγκο και την ποικιλία των άρθρων σε έντυπα, τηλεοπτικά ΜΜΕ και blogs, καθώς και επιστολές που απεστάλησαν και προς τα δύο συμβούλια.»
Αναφορικά με την έρευνα, ο Don McGovern, αντιπρόεδρος των ελεγκτικών υπηρεσιών της PwC, δήλωσε: «Με την έρευνα αυτή θελήσαμε να καταγράψουμε και να αναφέρουμε τις απόψεις ενός σημαντικού και αντιπροσωπευτικού δείγματος ειδικών από τον χώρο των επενδύσεων για μερικά από τα σημαντικότερα ζητήματα που αφορούν την επιμέτρηση και αναφορά των χρηματοοικονομικών εργαλείων. Πιστεύουμε ότι η ανάγκη για διαφάνεια είναι επιτακτική και ότι η συγκεκριμένη μελέτη συμβάλλει σημαντικά στη συνέχεια της συζήτησης».

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ