Οι Ημέρες Σύγχρονου Τσέχικου Κινηματογράφου, συνδιοργανώνονται από την Πρεσβεία της Τσέχικης Δημοκρατίας στην Αθήνα, το Κέντρο Κινηματογράφου της Τσεχικής Δημοκρατίας και την Ταινιοθήκη της Ελλάδος, από την Πέμπτη 3 έως το Σάββατο 5 Ιουνίου στην ταράτσα της Ταινιοθήκης.
Ο τσέχικος κινηματογράφος έχει μακρά παράδοση και ιστορία, και μπορεί να υπερηφανεύεται για ορισμένες από τις πιο ελκυστικές και επιδραστικές ευρωπαϊκές ταινίες της δεκαετίας του ’60, με το Τσέχικο Νέο Κύμα να αποτελεί τη «χρυσή εποχή» στην ιστορία του.

Στο πλαίσιο του αφιερώματος, που εστιάζει στην πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παρουσιάζονται ταινίες μεγάλου μήκους παραγωγής 1999-2007 των καταξιωμένων και διεθνούς φήμης σκηνοθετών, Γιαν Χρζέμπεϊκ (Jan Hřebejk), Οντρζέϊ Τρόγιαν (Ondřej Trojan), Πετρ Ζέλενκα (Petr Zelenka), και οι τρεις πρώην συμφοιτητές και απόφοιτοι της Σχολής Κινηματογράφου FAMU και νυν συνεργάτες, αλλά και της νεότερης πολυτάλαντης Άλιτσε Νέλις (Alice Nellis).

Οι 4 ταινίες – 3 εκ των οποίων προβάλλονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα – περιλαμβάνουν θεματικά τόσο το παρόν, όσο και το παρελθόν της χώρας, εκφράζοντας τη σύγχρονη κοινωνική, πολιτική και πολιτιστική πραγματικότητα.

Στην τελετή έναρξης την Πέμπτη 3 Μαΐου θα προβληθεί η ταινία «Μυστικά» (Tajnosti, 2009) της Άλιτσε Νέλις, παρουσία της σκηνοθέτιδος, η οποία θα προλογίσει την ταινία και θα συζητήσει με το κοινό. Η είσοδος στην προβολή αυτή είναι μόνο με προσκλήσεις, η ταινία ωστόσο θα επαναληφθεί τις υπόλοιπες μέρες του αφιερώματος.

Λίγα λόγια για το αφιέρωμα

Ο τσέχικος κινηματογράφος δεν είναι εντελώς άγνωστος στο ελληνικό κοινό. Για μια χώρα τόσο μικρή (μόλις 10 εκατομμύρια κάτοικοι), ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σταθερή εκπροσώπησή του στα κινηματογραφικά φεστιβάλ και η διεθνής κινηματογραφική του επιρροή που βασίζεται σε μια μεγάλη κινηματογραφική παράδοση.

Πόσο μάλλον που ως Τσεχοσλοβακία, κέρδισε δυο Όσκαρ τη δεκαετία του ‘60, και ως Τσεχική Δημοκρατία ένα Όσκαρ τη δεκαετία του ’90. Οι εκπρόσωποι του τσέχικου Νέου Κύματος, μεταξύ των οποίων οι Miloš Forman, Jiří Menzel, Věra Chytilová, Jaromír Jireš και Ivan Passer, οι περισσότεροι απόφοιτοι της διάσημης σχολής κινηματογράφου FAMU, κάνουν το ντεμπούτο τους γύρω στο 1963 και συνεχίζουν να δημιουργούν διεθνώς καταξιωμένες ταινίες σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας.

Αν και το κίνημα δεν μοιράζεται πολλά κοινά στοιχεία με το γαλλικό νέο κύμα, συγκλίνουν ωστόσο στην αναζήτηση ενός «καθαρού» κινηματογράφου, μακριά από την παραγωγή των στούντιο. Το Τσέχικο Νέο Κύμα εμπνέεται πρωτίστως από τη λογοτεχνία κι ακολουθεί ένα πιο ραφιναρισμένο ύφος με πολλούς πειραματισμούς.

Η πτώση του κομμουνισμού το 1989 θα δώσει στους σκηνοθέτες τη δυνατότητα να κοιτάξουν τόσο στο παρόν, όσο και το παρελθόν με μια νέα ειλικρίνεια, όπως και το Τσέχικο Νέο Κύμα, με αποτέλεσμα ο τσέχικος κινηματογράφος της δεκαετίας του 1990 και του 2000 να συνδέεται στυλιστικά και θεματικά με το τσέχικο νέο κύμα.

Η νέα αυτή ματιά θα φέρει ένα Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας για τον Jan Svěrák (Ο μικρός Κόλια, 1996), αλλά και υποψηφιότητες για τους Jan Hřebejk (Παιχνίδια διχασμού και… εγκυμοσύνης, 2001) και ο Ondřej Trojan (Έρωτας στο Želary, 2004), σκηνοθέτες που περιλαμβάνονται και στο αφιέρωμα.

Λίγα λόγια για τις ταινίες

Jan Hřebejk
Στο πλαίσιο του αφιερώματος προβάλλεται η ταινία του «Ζεστές φωλιές» (Pelíšky, 1999), μια γλυκόπικρη ιστορία ενηλικίωσης που διαδραματίζεται τους μήνες πριν από τη συντριβή της Άνοιξης της Πράγας το 1968 και την εγκαθίδρυση της σοβιετικής κατοχής.
Ondřej Trojan
Το 2003 επιστρέφει στη σκηνοθεσία με την ταινία «Έρωτας στο Ζέλαρι» (Želary, 2003), που θα προβληθεί και στο πλαίσιο του αφιερώματος, δραματική ιστορία, τοποθετημένη σε μια ξεχασμένη γωνιά της διχασμένης από τον πόλεμο Ευρώπης, που καταπιάνεται με τη σύγκρουση ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς κόσμους, δυο ανθρώπινες ιδιοσυγκρασίες, προκειμένου να διερευνήσει τη σχέση ανάμεσα στο φόβο και τη δυσπιστία.
Petr Zelenka
Το θεατρικό του έργο, «Ιστορίες κοινής τρέλας» (Tales of Ordinary Madness), μια παραγγελία του Dejvické Theater της Πράγας, απέσπασε το 2001 το βραβείο καλύτερου θεατρικού έργου Alfred Radok, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες κι ανέβηκε από θεατρικές σκηνές σε πολλές χώρες. Τέσσερα χρόνια αργότερα ο Ζέλενκα θα το μεταφέρει στον κινηματογραφο. Η ταινία, η οποία και θα προβληθεί στο πλαίσιο του αφιερώματος κέρδισε δύο βραβεία το 2006 και ήταν υποψήφια για αλλά έξι.
Στη μαύρη κωμωδία «Ιστορίες κοινής τρέλας» (Příběhy obyčejného šílenství/ Wrong side up, 2005), ο έρωτας μοιάζει με τρέλα (και το αντίστροφο), ενώ πολλά περίεργα πράγματα βγαίνουν στην επιφάνεια. Η Γιάνα έχει εγκαταλείψει τον Πετρ, ένα αγόρι που δεν τα πάει πολύ καλά προς στιγμήν και εκείνος τη θέλει πίσω. Η μητέρα του Πετρ στέλνει αίμα στην Τσετσενία. Ο πατέρας του κάποτε έκανε σπικάζ για ταινίες «επίκαιρων» και η γυναίκα του τον αναγκάζει να πάρει έναν τυχαίο αριθμό τηλεφώνου για να ανακαλύψει αν ο κόσμος αναγνωρίζει ακόμα τη φωνή του.
Alice Nellis
Στο πλαίσιο του αφιερώματος έχει προγραμματιστεί η τελευταία της ταινία «Μυστικά» (Tajnosti/ Little Blue Girl, 2007) σε παραγωγή του βραβευμένου για το «Μικρό Κόλια», Jan Svěrák.
Η ζωή μιας φαινομενικά τέλειας και ευτυχισμένης οικογένειας, διαταράσσεται όταν η Γιούλιε πληροφορείται τον θάνατο του αγαπημένου της τραγουδιστή. Αυτή είναι η αφετηρία, ώστε να συνειδητοποιήσει ότι η ζωή της δεν είναι τόσο ιδανική όσο φαίνεται. Πρώτα, αγοράζει παρορμητικά ένα πιάνο και μετά αλλάζει τελείως τη ζωή της αναζητώντας να επιλύσει ζητήματα τόσο του παρελθόντος, όσο και του παρόντος.

Ταινιοθήκη της Ελλάδος, Θερινός Κινηματογράφος Λαΐς: Ιερά Οδός 48 και Μεγάλου Αλεξάνδρου 134-136, Αθήνα, www.tainiothiki.gr

Ειδήσεις Σήμερα: