Οι Γιατροί του Κόσμου μιλούν στο in.gr για τον αγώνα της Αϊτής

2

Κάποιες φορές οι λέξεις «παλεύουν» να αποτυπώσουν την πραγματική εικόνα. Την εικόνα ενός διαλυμένου, ακρωτηριασμένου λαού για την οποία μιλά στο in.gr ο αναπλ. καθηγητής χειρουργικής Θεόφιλος Ρόζενμπεργκ, ιδρυτής και επίτιμος πρόεδρος των Γιατρών του Κόσμου, που βρέθηκε με την αποστολή της οργάνωσης στην Αϊτή. Μαρτυρίες και φωτογραφίες «συνεργάζονται» θέλοντας να μας φέρουν πιο κοντά σε αυτό που έχει συμβεί τόσο μακριά μας…

Ο Θεόφιλος Ρόζενμπεργκ μιλά για έναν λαό τραυματισμένο στο σώμα και την ψυχή, αλλά και για την ελπίδα που ξεπροβάλλει ανάμεσα στα ερείπια και τα συντρίμμια. Μιλά για την αρχική καθυστέρηση στην οργάνωση και το συντονισμό της διεθνούς αρωγής και το πολιτικό παρασκήνιο του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων, αλλά και για μία από τις μεγαλύτερες αερογέφυρες βοήθειας στην οποία έγιναν μάρτυρες οι Έλληνες Γιατροί του Κόσμου φθάνοντας στο Πορτ-ο-Πρενς περίπου μία εβδομάδα μετά τον καταστροφικό σεισμό.

Ξεκινώντας από το μηδέν η ελληνική αποστολή έφτιαξε κοντά στο αεροδρόμιο ένα μικρό υπαίθριο νοσοκομείο με 15 σκηνές και 45 κρεβάτια. Στην Αϊτή βρίσκεται ήδη η τέταρτη αποστολή των Γιατρών του Κόσμου, θα παραμείνουν εκεί τουλάχιστον ένα εξάμηνο και στόχος τους είναι να να αφήσουν πίσω τους ένα μόνιμο νοσοκομείο.

Αχτίδα ελπίδας απέναντι στα βαρύτατα τραύματα, τους ακρωτηριασμούς, τις ουλές των Αϊτινών που δεν θα κλείσουν, είναι τα τέσσερα μωρά που ήρθαν στη ζωή στα χέρια των Γιατρών του Κόσμου.

Η τυπική εικόνα στο υπαίθριο νοσοκομείο είναι οι γιαγιάδες, που όπως μας λέει ο καθηγητής, φθάνουν κάθε μέρα εκεί κρατώντας στα χέρια τους μωρά χωρίς γονείς.

Είναι τεράστιο το δράμα με τα ορφανά της Αϊτής και τεράστιοι οι φόβοι για την εκμετάλλευσή τους. Η ελληνική αποστολή δεν πείστηκε όταν έφθασαν στο χώρο της δύο Αϊτινοί με μπλούζες τηςUnicef και χωρίς να δείξουν διαπιστευτήρια ζήτησαν να πάρουν μαζί τους τα τρία ορφανά παιδιά που μένουν με τους γιατρούς.

Ο ένας είναι ο Μάρκο, είναι 12 χρονών, δεν έχει πλέον κανέναν στον κόσμο και θέλει να γίνει και αυτός γιατρός…

Η άφιξη, η βοήθεια

Η πρώτη αποστολή των Γιατρών του Κόσμου, στην οποία συμμετείχαν μαζί με συναδέλφους ιατρούς ο Θεόφιλος Ρόζενμπεργκ και η αναισθησιολόγος Σταυρούλα Πούλου, που επίσης δίνει τη δική της μαρτυρία στο in.gr, έφθασε στην Αϊτή σχεδόν από τις πρώτες, περίπου μία εβδομάδα μετά το σεισμό που έδωσε το τελειωτικό χτύπημα σε μία χώρα ήδη εξαθλιωμένη.

Πλέον έφθανε βοήθεια από παντού σε τρόφιμα, φάρμακα και νερό. Όμως, είχε περάσει μία εβδομάδα και η πραγματικότητα είναι πως η κινητοποίηση της διεθνούς κοινότητας όφειλε να είναι ταχύτερη και αυτό είναι από τα θέματα που θα πρέπει να συζητηθεί, δηλώνει ο κ. Ρόζενμπεργκ.

«Τέσσερα χρόνια μετά την τρομερή καταστροφή με το τσουνάμι η διεθνής κοινότητα έπρεπε να είχε διδαχθεί περισσότερα πράγματα και να είχε τους μηχανισμούς της σε μεγαλύτερη ετοιμότητα από ότι έδειξε τελικά. Περίμενε κανείς μία αμεσότερη κινητοποίηση. Βρεθήκαμε ξανά σε αυτό το παράδοξο οι δημοσιογράφοι και τα μέσα ενημέρωσης να φθάνουν και να ενημερώνουν τον κόσμο και ο κόσμος να διερωτάται πού είναι η βοήθεια και γιατί αργεί» λέει με παράπονο.

Σε αυτό, συμπληρώνει ο αναπλ. καθηγητής Χειρουργικής, υπήρχε βέβαια και ένα μεγάλο πολιτικό παρασκήνιο του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων. Ιδιαίτερα ανάμεσα στη Γαλλία, που για χρόνια είχε την κυριαρχία στην Αϊτή, και την Αμερική.

«Το γεγονός είναι όμως ότι γίναμε μάρτυρες φθάνοντας στο Πορτ-ο-Πρενς μίας από τις μεγαλύτερες αερογέφυρες βοήθειας που έχουμε δει ποτέ. Πολύ μεγάλη συμμετοχή, κυρίως από τις ΗΠΑ, αλλά και όλα τα κράτη είχαν κινητοποίηση» συμπληρώνει. Η τουρκική βοήθεια ήταν εντυπωσιακή, σε σχέση με τη δική μας κάπως καθυστερημένη παρουσία, εξηγώντας πως με τη γνωστή διπλωματία των σεισμών που είχαμε αναπτύξει θα έπρεπε σε συνέχεια αυτής να είμαστε σαν χώρα πιο έτοιμοι.

Φθάνοντας στο Πορτ-ο-Πρενς υπό δύσκολες συνθήκες, μέσω του γειτονικού Αγίου Δομίνικου, το πρώτο θέμα που υπήρξε ήταν η ανασφάλεια. «Ο κόσμος ήταν εξαγριωμένος και απελπισμένος. Αυτό το βλέπαμε και νομίζω σιγά-σιγά έχει αρχίζει να μειώνεται, χωρίς να έχει εξαλειφθεί, αλλά μειώνεται» λέει ο Θεόφιλος Ρόζενμπεργκ.

Στην αυλή ενός βιομηχανικού πάρκου, σε κάποιες αποθήκες ουσιαστικά οι γιατροί άρχισαν να προσφέρουν βοήθεια στους Αϊτινούς που περίμεναν κατάχαμα την τύχη τους. Η τοποθεσία επελέγη γιατί έδινε μία σχετική ασφάλεια λόγω του τοίχου που περιέβαλε το σημείο, είχε τρεχούμενο νερό, σπάνιο για την περίοδο εκείνη, και ήταν επίσης σχετικά κοντά στο αεροδρόμιο, αναφέρει ο κ. Ρόζενμπεργκ. Ρεύμα δεν υπήρχε, αλλά οι γιατροί εγκατέστησαν γεννήτριες που είχαν μαζί τους.

Ο πρόχειρος καταυλισμός μετετράπη σε λίγες ημέρες και όσο κατέφθανε η διεθνής βοήθεια σε ένα μικρό νοσοκομείο με 15 σκηνές που η καθεμιά είχε τρία κρεβάτια, μία αποθήκη και ένα ιατρείο. «Πάρα πολλά περιστατικά. Παραμορφωμένα τραύματα, ουλές, εγκαύματα πάρα πολλά, μεγάλα χάσματα που δεν πρόκειται να κλείσουν. Πάρα πολλοί δραματικοί ακρωτηριασμοί».

Και στο σημείο αυτό σημειώνει ότι γίνεται και ένας γαλλο-αμερικανικός επιστημονικός πόλεμος. Οι πρώτοι γιατροί που βρέθηκαν εκεί προχώρησαν σε πολλούς ακρωτηριασμούς άκρων, με αποτέλεσμαοι γιατροί να αλληλοκατηγορούνταιμεταξύ τους και να υποστηρίζουν ότι κάποιες από τις επεμβάσεις αυτές θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Κατά την άποψη του όμως ένα είναι βέβαιο: εκείνα τα 24ωρα οι στιγμές ήταν δραματικές.

Ο καθηγητής μας μιλά για τις γιαγιάδες που φέρνουν στο υπαίθριο νοσοκομείο μωρά παιδιά γιατί δεν υπάρχει η μητέρα τους, δεν υπάρχει ο πατέρας τους. «Οι γιαγιάδες είναι οι μωρομάνες, αυτή είναι η τυπική εικόνα στο ιατρείο μας. Γιαγιάδες ή παπούδες που έχουν αναλάβει νεογέννητα παιδάκια» αναφέρει.

Όμως βρίσκει τη θέση της και η ελπίδα. Μέχρι σήμερα έχουν έλθει τέσσερα μωρά στη ζωή στο μικρό αυτό νοσοκομείο. «Και μόνο με τον τρόπο αυτό, μιλάει η ελπίδα μέσα στα ερείπια και τα χαλάσματα». (Στη φωτογραφία οι ιατροί Ασπασία Μιχαλάκη και Καλλιόπη Κατέ με το νεογέννητο).

Ο Μάρκο και τα ορφανά της Αϊτής

Και μετά η συζήτηση έρχεται στον Μάρκο. Είναι 12 ετών, δεν πια έχει κανέναν στον κόσμο, και μένει με την ελληνική αποστολή. «Το όνειρό του, και μας παρακαλεί, είναι να τον κάνουμε και αυτόν γιατρό. Εμείς έχουμε αναλάβει να πραγματοποιήσουμε μια μέρα το όνειρό του και πιστεύω θα τα καταφέρουμε» λέει ο κ. Ρόζενμπεργκ και μας «συστήνει» τον Μάρκο.

Το πρόβλημα με τα ορφανά της Αϊτής είναι τεράστιο και το περιστατικό που περιγράφει ο Θεόφιλος Ρόζενμπεργκ είναι ενδεικτικό των φόβων όλων των διεθνών οργανώσεων για εκμετάλλευση των παιδιών μέσα στο γενικό χάος που επικρατεί.

Μαζί με τους γιατρούς μένουν τρία παιδιά που δεν έχουν κανέναν, ο Μάρκο και άλλα δύο. Όταν έφθασαν στο χώρο της ελληνικής αποστολής δύο Αϊτινοί φορώντας μπλούζες με το σήμα της UNICEF και ζητώντας να πάρουν μαζί τους τα παιδιά, η ελληνική αποστολή αρνήθηκε να τους τα παραδώσει γιατί δεν είχαν μαζί τους διαπιστευτήρια.

«Δεν δεχθήκαμε να τα παραδώσουμε. Δεν είχαν διαπιστευτήρια και δεν μας έπεισαν ότι πράγματι ενεργούν εκ μέρους της Unicef παρόλο που φορούσαν της μπλούζες της. Μένουν μαζί μας, δίπλα στις σκηνές μας. Δεν τα δώσαμε. Δεν είχαμε αρκετή εμπιστοσύνη. Είπαν δώστε μας τα παιδιά, αλλά δεν έδωσαν πειστικές απαντήσεις» αναφέρει.

Και τώρα;

Η ελπίδα για διαρκή διεθνή συνδρομή είναι το μεγαλύτερο«όπλο» της φτωχότερης χώρας του Δυτικού Ημισφαιρίου να ανταπεξέλθει τώρα που σιγά-σιγά τα φώτα της δημοσιότητας χαμηλώνουν, ενώ αντίθετα τα προβλήματα οξύνονται και οι ανάγκες αποκτούν μόνιμο χαρακτήρα.

Σε μία χώρα διαλυμένη, χωρίς στοιχειώδεις υποδομές υγείας και συνθήκες καθαριότητας, η επικείμενη περίοδος των βροχών θα καταστήσει ακόμη μεγαλύτερο τον κίνδυνο επιδημιών. Οι ανάγκες είναι τεράστιες και τα προβλήματα υγείας και διατροφής του πληθυσμού συνεχώς επιδεινώνονται.

«Οι ανάγκες είναι μεγάλες, χρειάζεται τουλάχιστον ένα διάστημα ενός εξαμήνου για να μπορέσει κάπως να συνέλθει αυτός ο λαός, Και όταν λέμε κάπως να συνέλθει εννοούμε απλούστατα να μοιράζεται φαγητό και νερό, να υπάρξει μία στοιχειώδης υγιεινή. Οι άνθρωποι αυτοί βρίσκονται στους δρόμους και τώρα που θα αρχίσει να βρέχει θα αρχίσουν οι επιδημίες» λέει ο καθηγητής Χειρουργικής. Οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν αντίσκηνα αδιάβροχα, μένουν κάτω από ένα σεντόνι, και όταν αρχίσει να βρέχει θα είναι μία κόλαση.

Στην Αϊτή βρίσκεται ήδη η τέταρτη ομάδα των Γιατρών του Κόσμου και η οργάνωση σκοπεύει να παραμείνει στη χώρα για το επόμενο εξάμηνο, εξακολουθώντας να στηρίζει το μικρό νοσοκομείο που έφτιαξε για τους επιζήσαντες του σεισμού. Ελπίζει να το επεκτείνει και να τον αφήσει πίσω σε εκείνους.

«Είναι ένας λαός ακρωτηριασμένος, τραυματισμένος, θα είναι ένας λαός με παιδιά παραμορφωμένα. Θα είναι ένας διαλυμένος λαός σε μία χώρα που ήταν ήδη η πιο φτωχή του Δυτικού Ημισφαιρίου» λέει ο Θεόφιλος Ρόζενμπεργκ.

«Έχουμε δεχθεί σημαντική βοήθεια και προσπαθούμε να βγάλουμε ασπροπρόσωπη την ελληνική κοινή γνώμη και κυρίως τους ανώνυμους ανθρώπους που έρχονται αρωγοί, παίρνουν τηλέφωνο και δίνουν από το υστέρημά τους για να βοηθήσουν αυτούς τους ανθρώπους στην άλλη άκρη του κόσμου».

Τον ρωτάμε τι διαφορετικό αντίκρισε σε αυτή την ιατρική ανθρωπιστική αποστολή και σημειώνει κυρίως πως ο μέχρι στιγμής επίσημος απολογισμός των θυμάτων, 230.000 νεκροί, είναι ανάλογος με την τραγωδία που προκάλεσε το τσουνάμι. «Όμως εκεί η νεκροί ήταν σε όλη τη ΝΑ Ασία, ενώ αυτό ήταν σε μία περιοχή φανταστείτε σαν τον Πειραιά. Έχει να κάνει μία μία συγκέντρωση της καταστροφής σε ένα σχετικά μικρό χώρο» αναφέρει.

Επιμένει να επισημαίνει την καθυστέρηση στο συντονισμό και την οργάνωση της βοήθειας, παρατηρεί όμως πως από τη στιγμή που η διεθνής κοινότητα αποφάσισε να παρέμβει η βοήθεια και η έκτασή της είναι τεράστια.

«Αλλά ταυτόχρονα βρισκόμαστε μπροστά σε ένα διαγωνισμό των κρατών ποιο απ όλα θα εμφανιστεί πιο γρήγορα, ποιο θα δώσει την πιο εξοπλισμένη ομάδα διάσωσης, ποιο θα εμφανίσει πιο καλές σκηνές, εξοπλισμό και ποιο θα δώσει τη μεγαλύτερη βοήθεια».

Σταυρούλα Πούλου: «Εξαθλίωση»…

Οι εικόνες μέσα από το Πορτ-ο-Πρενς, η εξαθλίωση «που πρέπει να βρεις καινούριες λέξεις για να την προσδιορίσεις», τα πρόσωπα παιδιών και συνεργατών, θα μείνουν χαραγμένα στη Σταυρούλα Πούλου, αναισθησιολόγο, που ταξίδεψε στην πρώτη αποστολή των Γιατρών του Κόσμου στην Αϊτή.

«Απίστευτη η εξαθλίωση των ανθρώπων, σκουπίδια παντού, σε κάθε γωνιά. Μόλις έφθασα στο μυαλό μου ήρθε ο τίτλος του Στάινμπεκ Ανθρωποι καιΠοντίκια» αναφέρει. Ήταν μία μεγάλη σωματική και ψυχική εμπειρία, δεν φοβήθηκε φθάνοντας εκεί και αγάπησε το μικρό υπαίθριο νοσοκομείο.

Στο Πορτ-ο-Πρενς δεν μπορείς να σκεφτείς σαν Δυτικός, είναι τρέλα, μας απαντά. «Και φαίνεται στο πώς αντιμετωπίζουν και το θάνατο. Βλέπεις μια μοιρολατρική αντιμετώπιση ακόμη και αν έχουν χάσει παιδί ή γονιό, ίσως γιατί αυτοί οι άνθρωποι είναι πιο εξοικειωμένοι με το θάνατο λόγω της κακής ζωής» αναφέρει.

Την ρωτάμε εάν καταφέρνει μετά από μία τέτοια εμπειρία να αποστασιοποιηθεί, να την αγγίζουν άλλα πράγματα. Καταφέρνεις μας λέει, αλλά μαθαίνουμε να βλέπουμε τα πράγματα σε πιο ρεαλιστικές βάσεις.

Ευαγγελία Μπίφη

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ