Κόλαφος η γνωμοδότηση της ΕΚΤ για το νομοσχέδιο για την ρευστότητα

2

Σοβαρές ενστάσεις και αντιρρήσεις εκφράζει η ΕΚΤ στη γνωμοδότησή της για το νομοσχέδιο ενίσχυσης ρευστότητας της αγοράς και τη ρύθμιση επιχειρηματικών οφειλών, χρησιμοποιώντας μάλιστα σκληρή γλώσσα.

Επισημαίνει τον κίνδυνο τα μέτρα του υπουργείου να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ρευστότητα της αγοράς, ιδίως υπό τις κρατούσες δυσμενείς συνθήκες στην Ελλάδα. Μάλιστα τονίζει ότι σε περίπτωση πιθανής επιδείνωσης των εν λόγω συνθηκών, δεν αποκλείει να προκληθούν συστημικές επιπτώσεις και διασυνοριακά, με αντίκτυπο στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και άλλων κρατών-μελών της ΕΕ.

Τονίζει ότι αφήνουν «παράθυρο» για την εκμετάλλευση των ρυθμίσεων από οφειλέτες που δεν τις χρειάζονται, κρούοντας τον κώδωνα για ηθικό κίνδυνο και δημιουργία κινήτρων στους δανειολήπτες να μην εξυπηρετούν τα χρέη τους, νοοτροπία που θα μπορούσε να πλήξει την ρευστότητα των τραπεζών και κατ επέκταση την ικανότητά τους να παρέχουν δάνεια.

Αντιρρήσεις εκφράζει και σε ό,τι αφορά την γενικευμένη αμνηστία από τον Τειρεσία, τονίζοντας ότι αυτό θα δυσχέραινε την δυνατότητα των τραπεζών να αξιολογήσουν τον πιστωτικό κίνδυνο των οφειλετών, θα τις έκανε πιο επιφυλακτικές και ίσως οδηγούσε και σε άνοδο των επιτοκίων, επιλογή που θα έπληττε και τους συνεπείς δανειολήπτες.

Σαφής καθίσταται στο κείμενο της γνωμοδότησης και η δυσαρέσκεια της ΕΚΤ, που η γνώμη της δεν ζητήθηκε νωρίτερα και δεν της διασφάλισαν εύλογο χρονικό διάστημα για να διατυπώσει τις απόψεις της.

Ειδική αναφορά γίνεται από την ΕΚΤ στον πιθανό κίνδυνο νομικής αβεβαιότητας που θα μπορούσε να δημιουργήσει η περίληψη των τιτλοποιημένων δανείων στο ρυθμιστικό πεδίο της ρύθμισης οφειλών, δυσχεραίνοντας τη δυνατότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων να προβαίνουν σε τιτλοποιήσεις για σκοπούς άντλησης ρευστότητας και, συνεπώς, τη χορήγηση πιστώσεων στην οικονομία

Επιφυλάξεις διατυπώνει η ΕΚΤ και για τη δυνατότητα που δίνεται στις τράπεζες να χορηγούν νέα βιβλιάρια επιταγών κατά τη διάρκεια ισχύος μέτρου στέρησης χορήγησής τους που έχει επιβληθεί σε οφειλέτες εφόσον παρέχεται τριτεγγύηση.

Έγιναν βελτιώσεις, λέει το υπουργείο Οικονομίας

Από την πλευρά του υπουργείου Οικονομίας επισημαίνεται ότι έγιναν βελτιώσεις στο νομοσχέδιο και έχουν μπει οι οι προϋπόθέσεις ανα κατηγορία στις ενήμερες οφειλές.

«Το νομοσχέδιο υλοποιεί μια βασική προεκλογική δέσμευση της Κυβέρνησης και απαντά σ ένα επιτακτικό αίτημα όλων των παραγωγικών δυνάμεων της χώρας. Δίνει μια ουσιαστική ανάσα ρευστότητας στην αγορά, με μέτρα έκτακτου και προσωρινού χαρακτήρα, και αποτελεί το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την αναθέρμανση της οικονομικής δραστηριότητας» σημειώνει το υπουργείο Οικονομίας σε ανακοίνωσή του.

Επίσης σημειώνει ότι κατά τη συζήτηση σήμερα (Τετάρτη) στη Βουλή, κατατέθηκαν σειρά από νομοτεχνικές βελτιώσεις, ως απόρροια του διαλόγου που είχε το υπουργείο με όλους τους φορείς, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη και παρατηρήσεις της ΕΚΤ, όπως αυτές διατυπώνονται στη γνωμοδότηση που δημοσιοποίησε.

«Με τις νομοτεχνικές βελτιώσεις, οι ρυθμίσεις αφενός γίνονται ακόμα πιο στοχευμένες σε βιώσιμες μικρομεσαίες επιχειρήσεις που πλήττονται λόγω της κρίσης, αφετέρου εξαλείφονται κίνδυνοι χρηματοοικονομικής αστάθειας, νομικής αβεβαιότητας, ηθικού κινδύνου, αλλά και πιθανής διασυνοριακής εφαρμογής» τονίζει ακόμη το υπουργείο Οικονομίας.

Επίθεση εναντίον της κυβέρνησης για προχειρότητα έκανε με αφορμή τη γνωμοδότηση της ΕΚΤ ο υπεύθυνος τομέα Ανάπτυξης της ΝΔ, Κωστής Χατζηδάκης.

Όπως δήλωσε: «Η απάντηση της ΕΚΤ ήταν πιο σκληρή από ό,τι αναμενόταν. Η κυβέρνηση ζήτησε καθυστερημένα τη γνώμη της για το νομοσχέδιό της και αυτή της έστειλε ένα ηχηρό αρνητικό μήνυμα. Ούτε λίγο ούτε πολύ επισημαίνει ότι ορισμένες διατάξεις του νομοσχεδίου μπορεί να οδηγήσουν σε αποτελέσματα ακριβώς αντίθετα από αυτά που επιδιώκονται».

»Η θέση αυτή της ΕΚΤ υπογραμμίζει την προχειρότητα της κυβερνητικής παρέμβασης, αλλά είναι ταυτόχρονα μια ακόμα αρνητική τοποθέτηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε σχέση με την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης. Είναι το τελευταίο που χρειαζόμαστε αυτή την ώρα σε σχέση με τις διεθνείς αγορές. Η Νέα Δημοκρατία λέει ναι στη ρευστότητα, όχι στην προχειρότητα […] είμαστε απέναντι σε κάθε ρύθμιση που ερασιτεχνικά και λαϊκίστικα μπορεί να οδηγήσει τελικά σε επιδείνωση των προβλημάτων που ήδη υφίστανται για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει εξηγήσεις. Και πάνω από όλα οφείλει να τροποποιήσει την πολιτική της υπακούοντας στους κανόνες της υπευθυνότητας και του ρεαλισμού».

Οι παρατηρήσεις της ΕΚΤ

Η ΕΚΤ σημειώνει ότι «τα προτεινόμενα μέτρα θα μπορούσαν να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στη ρευστότητα στην αγορά, ιδίως υπό τις κρατούσες δυσμενείς οικονομικές συνθήκες στην Ελλάδα. Μάλιστα, τυχόν επιδείνωση των εν λόγω συνθηκών θα μπορούσε να προκαλέσει συστημικές επιπτώσεις εντός της ελληνικής επικράτειας και, πιθανόν, και διασυνοριακά.»

»Εξάλλου, από σημαντικές απόψεις κάποια εκ των προτεινόμενων μέτρων δεν συνάδουν με την αρχή της οικονομίας της ανοικτής αγοράς, όπως αποτυπώνεται στο άρθρο 3 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και, ως εκ τούτου, θα μπορούσαν ενδεχομένως να παρακωλύσουν, αντί να ενισχύσουν, τη ροή των πιστώσεων ακόμη και υπό κανονικές συνθήκες στην αγορά».

Δεδομένων των παραπάνω η ΕΚΤ «τονίζει τη σημασία της εκ των προτέρων ενδελεχούς αξιολόγησης των επιπτώσεων του σχεδίου νόμου στην κεφαλαιακή επάρκεια και τη ρευστότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων και των συνεπειών του για τη λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος, ενόψει της ανάγκης διασφάλισης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, προαγωγής της αποτελεσματικής λειτουργίας της αγοράς και ενίσχυσης της ρευστότητας και της επαρκούς ροής πιστώσεων στην οικονομία».

Προκειμένου δε, «να αποτραπεί ο ηθικός κίνδυνος (moral hazard), και συγκεκριμένα η δημιουργία κινήτρων για τη μη έγκαιρη εξυπηρέτηση των χρεών, απαιτείται σαφέστερη διατύπωση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που εισάγει το σχέδιο νόμου, καθώς και προσεκτική εξέταση των επιπτώσεών του στις υφιστάμενες νομικές σχέσεις μεταξύ πιστωτών και οφειλετών.»

»Ο δυνητικός ηθικός κίνδυνος από την προτεινόμενη ρύθμιση των υφιστάμενων ενήμερων οφειλών θα μπορούσε να έχει σοβαρές δυσμενείς συνέπειες για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις και τη ρευστότητα των τραπεζών, καθώς και για το συνολικό κόστος της χρηματοδότησης».

Επιμέρους σημεία του νομοσχεδίου

Όσον αφορά τις ειδικές παρατηρήσεις της ΕΚΤ ως προς τα επιμέρους σημεία του νομοσχεδίου, σημειώνεται ότι: «η ΕΚΤ θεωρεί ότι το σχέδιο νόμου θα πρέπει να ορίζει ρητά ότι οι οφειλέτες που νομιμοποιούνται να ζητήσουν ρύθμιση των οφειλών τους θα πρέπει να αποδεικνύουν την ικανότητα αποπληρωμής των εν λόγω οφειλών σύμφωνα με τους όρους που θέτει το σχέδιο νόμου».

Στην αντίθετη περίπτωση «απλώς θα μετέθετε χρονικά την επέλευση της αθέτησης των υποχρεώσεών τους, αυξάνοντας το επίπεδο του πιστωτικού κινδύνου στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και επηρεάζοντας δυσμενώς την ικανότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων να χρηματοδοτήσουν την ανάκαμψη της οικονομίας στο σύνολό της».

Οσο αφορά την δυνατότητα να μην καταγράφονται στοιχεία της οικονομικής συμπεριφοράς των υπαχθέντων στη ρύθμιση, η ΕΚΤ επισημαίνει ότι δεν είναι «σύμφωνη με τη βέλτιστη πρακτική και θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου των οφειλετών, δυσχεραίνοντας την ικανότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων να διακρίνουν μεταξύ οφειλετών που αντιπροσωπεύουν διαφορετικά επίπεδα κινδύνου».

»Η προτεινόμενη διαγραφή δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς θα μπορούσε να καταστήσει τα πιστωτικά ιδρύματα επιφυλακτικότερα ως προς τη χορήγηση πιστώσεων και να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης της οικονομίας, ιδίως για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά που εξυπηρετούν τα χρέη τους».

Επιφυλάξεις διατυπώνει η ΕΚΤ και για τη δυνατότητα που δίνεται στις τράπεζες να χορηγούν νέα βιβλιάρια επιταγών κατά τη διάρκεια ισχύος μέτρου στέρησης χορήγησής τους που έχει επιβληθεί σε οφειλέτες εφόσον παρέχεται τριτεγγύηση έως πέντε χιλιάδες ευρώ ανά επιταγή.

«Εν προκειμένω η ΕΚΤ διατυπώνει επιφυλάξεις, καθώς η παρεχόμενη εγγύηση ύψους πέντε χιλιάδων (5000) ευρώ ανά επιταγή ενδεχομένως να μην επαρκεί, δεδομένης της δυνατότητας έκδοσης επιταγών και για ποσά ουσιωδώς μεγαλύτερα του ως άνω. Ως εκ τούτου, συνιστάται η χορήγηση βιβλιαρίου επιταγών σε οφειλέτη εις βάρος του οποίου ισχύει το ως άνω περιοριστικό μέτρο μόνο εφόσον παρέχεται εγγύηση για το συνολικό ποσό της επιταγής.»

»Εξάλλου, οι τράπεζες θα πρέπει να αξιολογούν τη φερεγγυότητα του εγγυητή και τη συγκέντρωση κινδύνου εν όψει της χορήγησης βιβλιαρίου επιταγών επί των οποίων παρέχεται τριτεγγύηση».

Τέλος, η ΕΚΤ σημειώνει ότι, «η εν λόγω ρύθμιση θα μπορούσε να επηρεάσει τις αρμοδιότητες της Τράπεζας της Ελλάδος και την ικανότητά της να ασκεί προσηκόντως τα συναφή καθήκοντά της, στο βαθμό που αίρει τυχόν περιορισμούς που έχουν επιβληθεί δυνάμει της ως άνω απόφασης, την οποία η Τράπεζα της Ελλάδος έχει εκδώσει στο πλαίσιο των κανονιστικών αρμοδιοτήτων της που προβλέπονται στο καταστατικό της».

Διευκρινήσεις για τις βελτιώσεις του υπουργείου

Το υπουργείο σημειώνει ότι με τις βελτιώσεις που έγιναν, γίνεται ρύθμιση της συνολικής οφειλής (ληξιπρόθεσμης κι ενήμερης) χωρίς περιορισμό για το σύνολο των τραπεζών, με αυξημένο όριο και μάλιστα όχι ανά τράπεζα αλλά ανά σύμβαση.

Ειδικότερα:

• Η νέα διατύπωση έχει αυξημένα όρια έναντι της παλαιάς τα οποία είναι σε συμφωνία με την από 21-12-09 επιστολή της Ένωση Ελληνικών τραπεζών.

• Η νέα διατύπωση έχει όριο ανά σύμβαση αντί ανά τράπεζα. Μία ΜΜΕ επιχείρηση μπορεί να έχει περισσότερες από μια συμβάσεις σε μια τράπεζα, οπότε μπορεί να ωφεληθεί περισσότερο τώρα, συγκριτικά με την παλιότερη διατύπωση, αλλά και οι Τράπεζες ωφελούνται διότι περιορίζεται το λειτουργικό και διαδικαστικό κόστος που θα είχαν, αν έπρεπε να τροποποιήσουν σε μία επιχείρηση πολλές συμβάσεις για να επιτευχθεί συγκεκριμένο ύψος ποσού ανά τράπεζα.

• Το ύψος ανά δανειακή σύμβαση που ορίζεται με τη νέα διατύπωση, είναι στα πλαίσια που συνήθως έχουν οι ΜΜΕ.

• Δεν υπάρχει πλέον περιοριστικό όριο για το σύνολο του πιστωτικού συστήματος. Έτσι, μια ΜΜΕ μπορεί να ωφεληθεί περισσότερο τώρα, από όσο με την παλιότερη διατύπωση, αλλά και οι τράπεζες ωφελούνται διότι περιορίζεται το λειτουργικό και διαδικαστικό κόστος που θα είχαν.

Στο πεδίο εφαρμογής του Νόμου για τις ενήμερες οφειλές:

• Δεν εμπίπτουν καθόλου οι μεγάλες επιχειρήσεις, των οποίων το συνολικό ύψος ανά σύμβαση δανείου είναι πολύ υψηλότερο (με την παλαιά διατύπωση μπορούσαν και αυτές να ρυθμίσουν μέρος των οφειλών τους, που όμως ήταν πολύ μικρό στο σύνολο.)

• εμπίπτουν και οι δραστηριοποιούμενοι στον αγροτικό τομέα και οι επιχειρήσεις που εμπίπτουν σε διατάξεις για καταστροφές, πλημμύρες και πυρκαγιές.

Ειδικότερα, έχουν τεθεί συγκεκριμένα όρια και προϋποθέσεις στην εφαρμογή του νομοσχεδίου, όπως:

• Η υποχρέωση ασφαλιστικής και φορολογικής ενημερότητας για την υπαγωγή στις ρυθμίσεις.

• Η υπαγωγή στις ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών, από δάνεια, κεφάλαια κίνησης και χρηματοδοτικές μισθώσεις, μέχρι ορισμένο ύψος (1,5 εκατ. ευρώ ανά σύμβαση).

• Η υπαγωγή στις ρυθμίσεις των ενήμερων οφειλών, δάνεια – και όχι κεφάλαια κίνησης – με ανεξόφλητο κεφάλαιο μέχρι ένα ορισμένο ύψος (350.000 ευρώ ή 200.000 ευρώ ανά σύμβαση, ανάλογα με τις προϋποθέσεις που ορίζονται).

• Κριτήρια με βάση τον κύκλο εργασιών για την υπαγωγή των ενήμερων οφειλών στη ρύθμιση.

• Η υποχρέωση ύπαρξης ζημιογόνας τελευταίας χρήσης για την υπαγωγή των επιχειρήσεων με βιβλία γ κατηγορίας στη ρύθμιση των ενήμερων οφειλών.

• Η παροχή διετούς περιόδου χάριτος στα δάνεια των πυρόπληκτων περιοχών, κατά την οποία οι δανειολήπτες πληρώνουν μόνον τους τόκους.

• Η ισχύς των διατάξεων να περιορίζεται σε δάνεια ή πιστώσεις που χορηγήθηκαν μέσω υποκαταστημάτων που λειτουργούν στην Ελλάδα από πιστωτικά ιδρύματα που έχουν την έδρα τους ή έχουν νομίμως εγκατασταθεί στην Ελλάδα.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ