«Στρατιά “Σ’ αγαπώ”»

Η «Στρατιά «Σ’ αγαπώ»», όπως αποκαλούσε η αγγλική προπαγάνδα τα ιταλικά στρατεύματα κατοχής στην Ελλάδα (1941-1943), ζωντανεύει περιστατικά μεταξύ των Ιταλών στρατιωτών και των Ελλήνων που αντιμετωπίζουν καθημερινά καθημερινά τη σκληρότητα του πολέμου και αγωνίζονται να επιβιώσουν με κάθε μέσο∙ επεισόδια με τις πόρνες που ακολουθούν τα στρατεύματα∙ σκηνές με τις γυναίκες που πουλούν το κορμί τους για ένα κομμάτι ψωμί, λίγο σαπούνι, ή για να σώσουν συζύγους και αδέλφια.

Ιστορίες περί έρωτος, που συνθέτουν εντέλει μια μεγάλη τοιχογραφία. Αλλά και περί αγάπης, φιλίας, προδοσίας. Οι ήρωες είναι όλοι νέοι και ωραίοι. Διψάνε για ζωή κι έχουν επιθυμίες. Είναι όμως στρατιώτες. Ο Μουσολίνι τούς έχει στείλει στην Ελλάδα για να συντρίψουν τον ελληνικό λαό. Και εκείνοι προσπαθούν να ξεγελάσουν τον βραδύρρευστο χρόνο, την εξάντληση και το φόβο τους στην αγκαλιά των Ελληνίδων, πλανεύονται από την εξαίσια ομορφιά του ελληνικού τοπίου.

Ο Ρέντζο Μπιαζιόν -που συμμετείχε στην ιταλική εκστρατεία εναντίον της Ελλάδας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και υπηρέτησε στην Πελοπόννησο, στην Κρήτη και στη Ρόδο-, για να ξορκίσει τους εφιάλτες του πολέμου, έγραψε το μοναδικό λογοτεχνικό έργο του, «Στρατιά «Σ’ αγαπώ»».

Στις ιστορίες του μιλά, ζωντανά και ανάγλυφα, για τη θάλασσα, τις άνυδρες, θαμνώδεις εκτάσεις, τις κοπέλες των στρατιωτών, που στα γρήγορα τις αγαπούν, στα γρήγορα τις εγκαταλείπουν, τους όλο φόβο και αγωνία πιτσιρικάδες, τον βραδύρευστο χρόνο, τα αντίποινα, τους τυφεκισμούς, τις έναστρες νύχτες, που παραμένουν ωστόσο ανέλπιδες.

Ο Ιταλός στοχαστής Ορέστε ντελ Μπουόνο παραλληλίζει στην Εισαγωγή του το βιβλίο με τα επίσης μοναδικά έργα του χημικού Πρίμο Λέβι, «Εάν αυτό είναι άνθρωπος», και του γιατρού Κάρλο Λέβι, «Ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι». Μόνο που, όπως αναφέρει, «ο χημικός και ο γιατρός συνέχισαν να; Γράφουν βιβλία, ενώ ο Ρέντζο Μπιαζιόν επέστρεψε στο επάγγελμά του», τη ζωγραφική και τη διδασκαλία της.

Ο Ορέστε ντε Μπουόνο, στο εκτενές και κατατοπιστικό κείμενό του, αναφέρει επίσης μεταξύ άλλων: «Οι ιστορίες εκτυλίσσονται στην Ελλάδα την περίοδο ’41-’43 και οι πρωταγωνιστές του είναι στρατιώτες, λοχίες και αξιωματικοί του στρατού που είχαν εντολή να «τσακίσουν» τον ελληνικό λαό. Το βιβλίο όμως μόνο έμμεσα, ή σε κάθε περίπτωση σε δεύτερο επίπεδο, μας αφηγείται τι έκαναν εκείνοι για να φέρουν σε πέρας αυτή την αποστολή. Αντίθετα εκείνο που μας αφηγείται με άμεσο τρόπο είναι πώς αυτοί αγωνίζονταν, πέρα από την τεχνητή πραγματικότητα που τους είχε επιβληθεί, να δημιουργήσουν μια ελάχιστη έστω φυσική πραγματικότητα, όπως κάνει πάντα ο κάθε στρατιώτης (ή οποιοσδήποτε βρίσκεται σε ανάλογη κατάσταση εξαναγκασμού) για να μπορεί να συνεχίσει να είναι άνθρωπος, ν’ αγαπά και να υποφέρει με ανθρώπινο τρόπο, να έχει ακόμη την περηφάνια και την ταπεινότητα του ανθρώπου, τις αυταπάτες του ανθρώπου. Επομένως δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι ο Ρέντζο Μπιαζιόν γράφει ωθούμενος από το ρεύμα ενός γεγονότος στο οποίο ο ίδιος συμμετείχε. Τα ενδιαφέροντά του προχωρούν σε μεγαλύτερο βάθος και εγγυώνται την ακεραιότητά του ως συγγραφέα, ως ρεαλιστή συγγραφέα, ο οποίος όμως δεν έχει λειτουργικά συμφέροντα».

Το «Στρατιά «Σ’ αγαπώ»» στην Ιταλία, όπου κυκλοφόρησε το 1991, μεταφράστηκε σε πολλές χώρες – ο Patrick Kéchichian το χαρακτήρισε στη Le Monde (28.02.2008) «ένα αδιαμφισβήτητο αριστούργημα» – και ενέπνευσε την ταινία «Mediterraneo» (Όσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας το 1992).

Η έκδοση συνοδεύεται επίσης από Παράρτημα με κριτικά σχόλια για το έργο του Ρέντζο Μπιαζιόν.

Παρουσίαση του συγγραφέα

O Renzo Biasion (Τρεβίζο, 1914-Φλωρεντία, 1997) ήταν διάσημος ζωγράφος, χαράκτης και συγγραφέας. Αρθρογραφούσε στις πολιτιστικές στήλες πολλών εβδομαδιαίων και ημερισίων εφημερίδων και περιοδικών, ενώ επί πολλά χρόνια υπήρξε υπεύθυνος ύλης για την καλλιτεχνική στήλη της εβδομαδιαίας εφημερίδας «Oggi».

Δίδαξε Σχέδιο στο Λύκειο Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας, ενώ συμμετείχε, ως προσκεκλημένος, στους μεγαλύτερους διεθνείς διαγωνισμούς ζωγραφικής και γραφιστικής – όπως και στις μεγαλύτερες εκθέσεις που διοργανώθηκαν στη χώρα του. Οι σημαντικότερες απ’ αυτούς είναι η Μπιενάλε της Βενετίας, η μεγάλη καλλιτεχνική έκθεση που γίνεται κάθε τέσσερα χρόνια στη Ρώμη κ.ά.
Παράλληλα, πολυάριθμες ήταν και οι προσωπικές του εκθέσεις, τόσο στην Ιταλία όσο και στο εξωτερικό.

Ο Biasion υπήρξε Aκαδημαϊκός της Σχολής Καλών Τεχνών, διδάσκοντας Σχέδιο, ενώ κατά τη διάρκεια της καριέρας του τιμήθηκε με πάρα πολλά βραβεία. Ανάμεσα στις σημαντικότερες τιμητικές διακρίσεις που του απονεμήθηκαν, μπορούμε να ξεχωρίσουμε το Χρυσό Μετάλλιο του Προέδρου της Δημοκρατίας, με το οποίο το Κράτος τίμησε τον Biasion ως ευεργέτη, για το σύνολο της προσφοράς του στις Τέχνες, τον Πολιτισμό και τα Γράμματα.

Σήμερα, τα έργα του Renzo Biasion εκτίθενται στις μεγαλύτερες γκαλερί, τόσο στην Ιταλία όσο και παγκοσμίως: μπορεί κανείς να τα βρει σε πόλεις όπως η Μπολόνια, Φλωρεντία, Τορίνο, Βερόνα, Ούντινε, Βενετία, Λούκα, Ίμολα, Τρεβίζο, Ροβίγκο, Ρόντι, Ρουβίνιο, Μπενεβέντο, Πίζα, Αγία Πετρούπολη (Ερμιτάζ) και Λίμα. Επιπλέον, μια πλούσια συλλογή χαρακτικών έργων του αποκτήθηκε πρόσφατα από το Μουσείο Χαρακτικής του Δήμου της Φλωρεντίας, ενώ το Μουσείο της Σενιγάλια του έχει αφιερώσει μόνιμα μια ολόκληρη αίθουσα.

Πολυάριθμα είναι τα δοκίμια και οι μελέτες που έχουν γραφτεί για το έργο του. Οι κυριότεροι απ’ όσους έχουν εντρυφήσει στο έργο του είναι οι: Paolo Barbaro, Fortunato Bellonzi, Luciano Budigna, Raffaele Carrieri, Emilio Contini, Corrado Corazza, Carlo Fruttero και Franco Lucentini, Sebastiano Grasso, Claudio Marabini, Salvatore Maugeri, Luigi Menegazzi, Armando Nocentini, Guido Perocco, Mario Pomilio, Giuliano Serafini, Sergio Solmi, Ottorino Stefani, Giorgio Trentin, Orio Vergani και Marcelo Venturoli.

Δύο από τα πιο γνωστά του διηγήματα είναι το «Tempi Bruciati» (Μιλάνο, 1948) και «Sagapo» (Τορίνο, 1954). Το δεύτερο, μάλιστα, επιλέχθηκε από τον Elio Vittorini για να συμπεριληφθεί στη διάσημη συλλογή «I Gettoni», η οποία μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και ανατυπώθηκε πολλές φορές.