Του νεκρού αδελφού

Το «Άλεκτον» με τη χορηγία του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης παρουσιάζει τη «διαβαλκανική» παράσταση «Του νεκρού αδελφού» σε ιδέα-διασκευή-σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη, για 14 μόνο παραστάσεις, από 26/3/09 έως και 6/4/2009, στο Θέατρο Κάππα. Με ηθοποιούς από την Ελλάδα, τη Σερβία, την Αλβανία, τη Ρουμανία και την Βουλγαρία εργάζεται ο Σωτήρης Χατζάκης πραγματώνοντας μια ιδέα του για ένωση των κοινών στοιχείων του λαϊκού πολιτισμού των Βαλκανικών χωρών, πάνω στη γνωστή παραλογή «Του νεκρού αδελφού».
Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους η διεθνής Ρουμάνα ηθοποιός Maia Morgenstern, (Μάγια Μόργκενστερν), η κορυφαία τραγωδός της Αλβανίας Margarita Xhepa (Μαργαρίτα Τζέπα), η Μαρία Κατσιαδάκη, ο Νίκος Αρβανίτης, η Kiti Selmani Djecevic (Κίτυ Σελμάνη-Τζέτσεβιτς) και δεκαμελής Ομάδα Λαϊκής Κοινότητας (χορός).

Ο Σωτήρης Χατζάκης, αναζητώντας τον τραγικό πυρήνα του λαϊκού πολιτισμού, για μια ακόμη φορά εργάζεται πάνω στις κοινές ρίζες και τις θαυμαστές συγγένειες των Βαλκανικών χωρών στηριγμένος στον κοινό μύθο που ξεπερνά τις διαφορές και αναδεικνύει τη δυναμική της πολιτιστικής και πολιτισμικής συνύπαρξης των λαών της Βαλκανικής χερσονήσου. Όπως, μάλιστα, σημειώνει ο σκηνοθέτης «η παραλογή Του νεκρού Αδελφού, έρχεται βαθιά μέσα από την εθνική μας ενδοχώρα. Οι ομηρικοί και οι τραγικοί μύθοι της κλασικής εποχής περνούν – μετά τη διάσπαση της τραγωδίας σε διαλογικά και ασματικά μέρη – στον τραγικό παντόμιμο, το ορχηστρικό, μιμητικό δράμα των ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων για να τους παραλάβουν ορχηστές, τραγωδοί, ραψωδοί, και μουσικοί. Αυτοί θα τους διαδώσουν στους λαούς της βυζαντινής επικράτειας και έτσι παραφθαρμένοι από τη λαϊκή επεξεργασία, θα περάσουν στις τελετουργικές εκδηλώσεις του αγροτικού πληθυσμού. Μ’ αυτό το κυτταρικό υλικό, ο ανώνυμος ποιητής θα πλάσει παραλογές, σε αντιστοιχία με τις παρακαταλογές (απαγγελίες θραυσμάτων τραγωδίας) της αρχαιότητας»

Ο Σωτήρης Χατζάκης στη θεατρική διασκευή «Του νεκρού αδελφού» χρησιμοποιεί διάσπαρτες ελληνικές παραλλαγές της παραλογής από την Αθήνα, την Κρήτη, τη Θράκη, τη Ρόδο, την Πάρο, τη Στερεά Ελλάδα, τη Μακεδονία, την Ηλεία, τον Όλυμπο και τη Βάρνα αλλά και τις βαλκανικές εκδοχές της παραλογής από τη Σερβία, την Αλβανία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Εντάσσει, επίσης, αφηγήματα, μοιρολόγια, λαϊκά δρώμενα, χορούς από τη Γορτυνία, τη Μάνη, την Προποντίδα, την Κρήτη, την Ήπειρο, τη Σερβία, την Αλβανία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Ακόμα, ακούγονται εδάφια από τη Βίβλο, από την Αποκάλυψη του Ιωάννη, από ποίημα του Λόρκα, από την Εκάβη του Ευριπίδη κ.ά., πάντα ενταγμένα στο συγκεκριμένο μύθο.

Τέλος, στην παράσταση θα ακούγονται εδάφια των βαλκανικών παραλογών καθώς και κατάρες, επικλήσεις, ανακαλήματα νεκρών, χορευτικά και θρηνητικά παραγγέλματα, που μιλιούνται επί σκηνής στις γλώσσες και των πέντε χωρών. Όπως σημειώνει ο σκηνοθέτης: «Αυτό το μεγάλο διαβαλκανικό θέαμα οργανώνεται σκηνικά με το ήθος του λαϊκού δρώμενου και με τον τρόπο της τραγωδίας. Η παραδείσια ολότητα και ο θρυμματισμός της, το στοιχείο του απόλυτου, η εκτροπή από το μέτρο και η ύβρις, η συμφορά, η περιπέτεια, η αναγνώριση και μεταμόρφωση ως ένα είδος καθάρσεως συνθέτουν την αντιστοιχία “του νεκρού αδελφού” με την τραγωδία.» Ο ρυθμός ορίζεται από το νταούλι και το σήμαντρο. Ακούγονται μινιμαλιστικές μουσικές από τον Πόντο, τη Θράκη, τη Σερβία, τη Βουλγαρία, την Πρεμετή, τη Φλώρινα και την Αλβανία, που πολλές από αυτές προέρχονται από σπάνιες ηχογραφήσεις. Ο χορός κινείται πάνω στις δωρικές φόρμες της θρηνητικής μας παράδοσης, ως ομάδα λαϊκής κοινότητας. Οι κεντρικοί ήρωες συντρίβονται στα χέρια της μοίρας και ο μίμος – ένα είδος ενδιάμεσου τελετάρχη, οδηγού- παρουσία υπερβατική, ενώνει τον επάνω με τον κάτω κόσμο. Τα σκηνικά υπογράφει η Έρση Δρίνη και τα κοστούμια ο Γιάννης Μετζικώφ. Οι χορογραφίες είναι της Μαρίας Γκούτη και οι φωτισμοί του Αντώνη Παναγιωτόπουλου.