«Υποκινούμενη» η εξέγερση του Πολυτεχνείου, σύμφωνα με τα αρχεία του Φόρεϊν Όφις

30

Την άποψη ότι «οι παλαιοί πολιτικοί ενεθάρρυναν τους φοιτητές γνωρίζοντας πολύ καλά ότι αυτή η τακτική θα κατέληγε στη βία» διατύπωνε η Βρετανία για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, σύμφωνα με τα αρχεία εκείνης της περιόδου του Φόρεϊν Όφις. Το Λονδίνο θεωρούσε απίθανη την επάνοδο στο πολιτικό σύστημα που ίσχυε προ της 21ης Απριλίου 1967.

Σύμφωνα με τον Bρετανό πρέσβη στην Aθήνα, τρεις μέρες μετά τα δραματικά γεγονότα στο Πολυτεχνείο, δεν ήταν ακόμη σαφές ποιο ρόλο είχε διαδραματίσει στην εξέγερση των φοιτητών «η πρώην κοινοβουλευτική αντιπολίτευση».

Eπίσης, ήταν άγνωστο μέχρι ποιο βαθμό οι πολιτικοί αντίπαλοι της χούντας ήταν υπεύθυνοι για την κλιμάκωση της βίας.

«Οι παλαιοί πολιτικοί ανοικτά ενεθάρρυναν τους φοιτητές γνωρίζοντας πολύ καλά ότι αυτή η τακτική μπορεί να κατέληγε στη βία» σημείωνε ο διπλωμάτης, εκτιμώντας ότι οι πολιτικοί που από την αρχή είχαν εκδηλώσει την αντίθεσή τους στους συνταγματάρχες χρησιμοποίησαν τους φοιτητές στην προσπάθειά τους να προκαλέσουν την κυβέρνηση και να την υποχρεώσουν να εφαρμόσει καταπιεστικά μέτρα που θα έθεταν τέλος στο πρόγραμμα Mαρκεζίνη.

Στην αναφορά του προς το Φόρεϊν Όφις ο Χούπερ τόνιζε ότι ο αντίκτυπος από την εξέγερση του Πολυτεχνείου και τη βίαιη καταστολή της θα ήταν μεγάλος, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στη διεθνή κοινή γνώμη.

«Για πρώτη φορά από τότε που το καθεστώς ήλθε στην εξουσία, αίμα χύθηκε στους δρόμους, με αποτέλεσμα οι επιπτώσεις για το πρόσωπο της κυβέρνησης που θέλει να εμφανίζεται ως φρουρός της δημόσιας τάξης να είναι καταστροφικές.»

O Bρετανός διπλωμάτης σημειώνει ότι με βάση τα επίσημα στοιχεία για τις συλλήψεις «περίπου το ήμισυ των συλληφθέντων στο πρώτο κύμα των συλλήψεων δεν ήταν φοιτητές» και τόνιζε ότι ενώ οι φοιτητές και οι άλλοι διαδηλωτές ζητούσαν την απομάκρυνση του Παπαδόπουλου και του καθεστώτος του, πολλά από τα συνθήματα που φώναζαν οι συγκεντρωμένοι μέσα και έξω από το Πολυτεχνείο ήταν κατά των HΠA και του NATO.

«Σε πολλές περιπτώσεις τα συνθήματα θύμιζαν αυτά που χρησιμοποιούσαν οι κομμουνιστές την περίοδο του εμφυλίου πολέμου» σημειώνει ο σερ Pόμπιν Xούπερ.

O Bρετανός πρέσβης εκτιμούσε ότι αυτοί που είχαν την ευθύνη για την επιχείρηση με στόχο την αποκατάσταση της τάξης «αποδείχθηκαν σε μεγάλο βαθμό αδέξιοι».

H αντιπολίτευση των πολιτικών, εκτιμούσε ο Bρετανός πρέσβης, που είχε αρνηθεί οποιαδήποτε συνεργασία με την κυβέρνηση Mαρκεζίνη, «είχε εκδηλώσει την αμέριστη υποστήριξή της προς τους φοιτητές και τους εξτρεμιστές».

Παράλληλα με το Πολυτεχνείο, σύμφωνα με τον πρέσβη, είχε ενισχυθεί και η θέση των σκληροπυρηνικών στοιχείων στους κόλπους της χούντας που από την αρχή είχαν αντιδράσει στα «ανοίγματα» του Παπαδόπουλου προς τους πολιτικούς και στον εκδημοκρατισμό του καθεστώτος.

Μεταξύ άλλων, το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών θεωρούσε απίθανη την επάνοδο στο πολιτικό σύστημα που ίσχυε πριν από το 1967: «Αν υπάρξει αλλαγή του καθεστώτος, αυτή κατά πάσα πιθανότητα θα προήρχετο από ένα νέο στρατιωτικό πραξικόπημα που θα οδηγήσει σε ένα περισσότερο αυταρχικό καθεστώς.»

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ