28

To 2003 μπορεί να χαρακτηριστεί ως η απαρχή της ανάκαμψης για το ελληνικό Χρηματιστήριο, μετά από τρία «πέτρινα» χρόνια. Ο Γενικός Δείκτης πέτυχε σημαντικά κέρδη έπειτα από μια τριετία συνεχούς υποχώρησης που κατά μέσο όρο ήταν ετησίως 45%. Φέτος η Σοφοκλέους κατέγραψε άνοδο 515,16 μονάδων ή σε ποσοστό 29,46%.

Σε μία χρονιά που σημαδεύτηκε από τον πόλεμο στο Ιράκ, η ελληνική οικονομία κατάφερε να βγει αλώβητη, με το ρυθμό ανάπτυξής της να παραμένει στα υψηλότερα επίπεδα της Ευρωζώνης και με τις εγχώριες εταιρείες να δείχνουν φανερά σημάδια βελτίωσης της οικονομικής κατάστασής τους.

Η ακατάπαυστη πτώση της τάξης των 5.000 μονάδων διακόπηκε τον Απρίλιο του 2003 και σε αυτό συνέβαλαν οι θετικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν εντός και εκτός της ελληνικής επικράτειας σε επίπεδο ζήτησης των μετοχικών αξιών αλλά και η βελτίωση των μικροοικονομικών μεγεθών των εισηγμένων εταιριών μετά από μια εξίσου επώδυνη περίοδο συρρίκνωσης.

Οι δύο μεγάλες ουσιώδεις διαφοροποιήσεις που πλέον προσδιορίζουν την ελληνική αγορά στο τέλος του 2003, έχουν να κάνουν με την συμμετοχή ξανά των ξένων επενδυτών και με τις διακριτές κατηγορίες ποιοτικού και ποσοτικού χαρακτηρισμού των εισηγμένων εταιριών.

Πλέον, η συμμετοχή των ξένων επενδυτών σε επίπεδο Γενικού Δείκτη είναι καθοριστική, καθώς είναι κοινός τόπος ότι η αναγκαία ρευστότητα που χρειάζεται η Σοφοκλέους μετά την εγκατάλειψη της από τα μικρά εγχώρια χαρτοφυλάκια, μπορεί να προέλθει μόνο από την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων.

Έτος των ισχυρών

Έτος των «ισχυρών» ήταν το 2003 για τη Σοφοκλέους, καθώς οι μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης ήταν αυτές που προκάλεσαν και οδήγησαν την ανάκαμψη του Xρηματιστηρίου Aθηνών έπειτα από τρία και πλέον χρόνια αδιάκοπης πτώσης.

Mεταξύ των ισχυρών βέβαια δεν περιλαμβάνονται μόνον μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης αλλά και πολλές μεσαίας και μικρής κεφαλαιοποίησης, οι οποίες φαίνεται ότι έχουν «πείσει» την αγορά είτε ότι παρουσιάζουν θετικές προοπτικές ανάπτυξης είτε ότι κατάφεραν να ξεπεράσουν τις δυσκολίες και τα προβλήματα, κερδίζοντας τη μάχη της επιβίωσης.

Ωστόσο, πέρα από κάθε αμφιβολία, οι μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης, κυρίως αυτές του δείκτη FTSE/ASE – 20 και ειδικά οι τράπεζες, ήταν αυτές που έκλεψαν την παράσταση, κερδίζοντας τις εντυπώσεις. Kαθοριστικό ρόλο στην ανάκαμψη του ελληνικού Xρηματιστηρίου διαδραμάτισαν κυρίως οι μεγάλες τράπεζες, οι οποίες επέδειξαν σημαντική αύξηση της κερδοφορίας τους, αλλά και παράλληλη άνοδο των εργασιών τους.

Πάντως η φετινή χρονιά θα μπορούσε να χαρακτηριστεί γενικότερα «έτος μετοχών», καθώς από το σύνολο των τίτλων τα δύο τρίτα περίπου καταγράφουν κέρδη, ενώ 130 μετοχές βρίσκονται σε αρνητικό επίπεδο. Αν και η χρονιά κινήθηκε με αυξημένη ρευστότητα (αύξηση 42%), εντούτοις το ενδιαφέρον επικεντρώνεται καθημερινά σε πολύ μικρότερο αριθμό μετοχών από πέρυσι, στοιχείο που καταδεικνύει τον επενδυτικό προσανατολισμό των επαγγελματιών διαχειριστών.

Η Σοφοκλέους κινήθηκε με ρυθμούς ανάλογους εκείνων των διεθνών αγορών, βοηθούμενη από τους υψηλούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης και τη βελτίωση της κερδοφορίας αρκετών κλάδων, προεξάρχοντος του τραπεζικού. Ωστόσο, η διατήρηση πολλών από τις χρόνιες παθογένειές της (υπέρμετρος αριθμός εισηγμένων εταιρειών, θεσμικών επενδυτών, χρηματιστηριακών εταιρειών), σε συνδυασμό με την εξάντληση της ρευστότητάς της μέσω της προσφοράς τίτλων εταιρειών κρατικού ενδιαφέροντος, έχουν διαμορφώσει συνθήκες εξάντλησης στη ρευστότητα.

Έτσι, αποτελεί διαπίστωση αρκετών παρατηρητών της αγοράς ότι στη Σοφοκλέους υφίσταται σκηνικό πολλαπλών ταχυτήτων, ενώ η ελληνική χρηματιστηριακή αγορά βρίσκεται μάλλον στο περιθώριο των αγορών της Eυρωζώνης δυόμισι έτη αφότου εντάχθηκε στις ανεπτυγμένες αγορές. Ως αποτέλεσμα, λίγοι σχετικά ξένοι και Έλληνες θεσμικοί επενδυτές ασχολούνται με τον μικρό αριθμό ελληνικών εταιρειών που εκπληρούν τις αναγκαίες προϋποθέσεις από πλευράς μεγέθους, εμπορευσιμότητας και διασποράς, ενώ το πλατύ επενδυτικό κοινό και οι μεγαλομέτοχοι είναι εγκλωβισμένοι κατά κανόνα στο σύνολο των υπολοίπων μετοχών, πολλές από τις οποίες παρουσιάζουν αρνητικές οικονομικές καταστάσεις που δύσκολα μπορούν να αναστραφούν.

Αναφορικά με το μέλλον της Σοφοκλέους για το νέο έτος, σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς, πολλά θα κριθούν από την προτίμηση ή την αποστροφή που θα δείξουν τα ξένα θεσμικά χαρτοφυλάκια μετά το πέρας των Ολυμπιακών αγώνων, σημείο ίσως καθοριστικό για την έξοδο της ελληνικής χρηματιστηριακής αγοράς από την εσωστρέφεια και την προσέλκυση κεφαλαίων με ευρύ επενδυτικό ορίζοντα. Την στιγμή εκείνη θα μετρήσουν η δυνατότητα της ελληνικής οικονομίας να συνεχίσει να κινείται με αυξητικούς ρυθμούς, οι προοπτικές των εισηγμένων να παράγουν αξία αλλά και οι όροι διαφάνειας και λειτουργίας της αγοράς.

Η συνέχιση των εισροών σε τίτλους της μεγάλης κεφαλαιοποίησης θα εξαρτηθεί φυσικά και από την πορεία της κερδοφορίας των εισηγμένων εταιριών, η οποία έχει ανοδική δυναμική με κύριο μοχλό τον τραπεζικό κλάδο. Η αύξηση των κερδών των εισηγμένων εταιριών, η οποία φέτος αναμένεται να υπερβεί το 30% σε ετήσια βάση, εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί, σε μικρότερο πάντως βαθμό, κατά το 2004, δίνοντας μία συμπαγή βάση χρηματιστηριακής ανατίμησης κατά το πρώτο εξάμηνο του νέου έτους.

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένονται και οι διορθωτικές κινήσεις, ενόψει της εφαρμογής των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΔΛΠ), που είναι υποχρεωμένες πολλές εισηγμένες να κάνουν και αφορούν κυρίως την ενδυνάμωση της κεφαλαιακής τους βάσης, αλλά και η υιοθέτηση του Νέου Κανονισμού Λειτουργίας του ΧΑ που αναμένεται να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στη διαπραγμάτευση πολλών δεκάδων μετοχών.

ΑΠΕ