27

Ο πόλεμος κάνει καλό ή κακό στην οικονομία; Συχνά υποστηρίζεται ότι ο πόλεμος, ειδικά όταν η οικονομία μιας χώρας ή και η παγκόσμια δεν τα πάει καλά, εμφανίζεται ως από μηχανής θεός για να την τονώσει. Ως κλασική περίπτωση αναφέρεται ο Β΄Παγκόσμιος πόλεμος που έφερε τη (δι)έξοδο από την κρίση του Μεσοπολέμου.

Οι μαρξιστές και πολλοί άλλοι αριστερού προσανατολισμού οικονομολόγοι επιμένουν πως, επειδή ο καπιταλισμός χρειάζεται ως ζωτικό οξυγόνο τους πολέμους, φροντίζει να τους «γεννά» κάθε φορά που στον ορίζοντα εμφανίζεται η απειλή της ύφεσης, της μειωμένης ζήτησης, του μειωμένου ποσοστού κέρδους των εταιρειών κ.λπ.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτός ο μύθος της πολεμικής οικονομίας είναι σκέτη ανοησία, μας διαβεβαιώνει με άρθρο του στη βρετανική εφημερίδα Guardian ο νομπελίστας Τζόζεφ Στίγκλιτζ, καθηγητής Οικονομικών στο πανεπιστήμιο Κολούμπια των ΗΠΑ. Η ειρήνη, τονίζει, είναι από οικονομική άποψη πολύ καλύτερη από τον πόλεμο, αν μη τι άλλο γιατί ο τελευταίος φέρνει αβεβαιότητα που οι αγορές σιχαίνονται όσο τίποτε άλλο, με συνέπεια να αυξάνουν προκαταβολικά το κόστος για προϊόντα, υπηρεσίες, πάσης φύσης χρεόγραφα κ.α. Ακόμη και ο προηγούμενος πόλεμος του Κόλπου συνετέλεσε σοβαρά στην ύφεση που αμέσως ακολούθησε το 1991 και που κόστισε στον πατέρα Μπους την επανεκλογή του.

Για να βοηθήσει την οικονομία ένας πόλεμος από κεϊνσιανή σκοπιά, δηλαδή για να κινητοποιήσει το σύνολο του παραγωγικού δυναμικού και να εξαλείψει την ανεργία, πρέπει να είναι ένας «ολικός» πόλεμος, που θα συνεπάγεται μαζική επιστράτευση μάχιμων και μη, έμψυχων και άψυχων πόρων, σε μια κοινή προσπάθεια. Όμως τέτοιοι πόλεμοι -ευτυχώς- δεν υπάρχουν μετά το 1945. Ο επερχόμενος πόλεμος στο Ιράκ μάλλον θα ακολουθήσει το μοντέλο του πρώτου και άρα οι οικονομικές του συνέπειες πιθανότατα θα είναι εξίσου αρνητικές, αν όχι χειρότερες, με δεδομένο ότι η παγκόσμια οικονομική κατάσταση είναι σήμερα ήδη προβληματική.

Παρά τη φιλολογία για το υπερβολικό κόστους του επερχόμενου πολέμου, οι ΗΠΑ, λέει ο Στίγκλιτζ, δεν θα δαπανήσουν άμεσα πάνω από 0,1 με 0,2% του ΑΕΠ (μικρό ποσό για να αναζωογονηθεί η οικονομία) και επιπλέον οι δαπάνες αυτές μάλλον θα αντισταθμιστούν με κοινωνικές περικοπές (σε υγεία, παιδεία, περιβάλλον, έρευνα κ.λπ). Αρα, επενδύσεις χρήσιμες για το μέσο άνθρωπο θα συμπιεστούν, συνεπώς ο πόλεμος θα επηρεάσει αρνητικά την καθημερινή ζωή των πολιτών, πρωτίστως στις ΗΠΑ.

Η Αμερική θα βγει τελικά φτωχότερη από αυτόν τον πόλεμο (εκτός και αποκτήσει άμεση πρόσβαση στα πετρέλαια του Ιράκ), τώρα και στο μέλλον. Αρα, δεν είναι δυνατό να γίνουν και τα δύο: Να υλοποιηθούν οι στόχοι ενός πολέμου και να ωφεληθεί η οικονομία που τον διεξάγει. Πέρα από τα δημόσια οικονομικά, υπάρχει φυσικά και το μη μετρήσιμο κόστος σε ανθρώπινες ζωές, που κι αυτό όμως στο βάθος του χρόνου επίσης βαραίνει μια οικονομία.

Αλλά και για το πρώτιστο «έπαθλο», το πετρέλαιο, ο Στίγκλιτζ αμφιβάλλει για τα υποτιθέμενα κέρδη μετά τον πόλεμο λόγω της μεγάλης αβεβαιότητας για το πως τελικά θα κινηθούν οι τιμές και οι παραγόμενες ποσότητες στο σύνολο της παγκόσμιας αγοράς. Μπορεί οι τιμές να πέσουν αν το Ιράκ στην μετά Σαντάμ εποχή πλημμυρίσει τη διεθνή αγορά με πετρέλαιο, αλλά μπορεί και να παραμείνουν υψηλές για καιρό, ειδικά αν ο μουσουλμανικός κόσμος «ερεθιστεί» από την αμερικανική επίθεση.

ΑΠΕ

Ειδήσεις Σήμερα: