Ποιος δεν έχει ακούσει για τον «Ερωτόκριτο», το μακροσκελέστατο αυτό επικό και ερωτικό ποίημα των 10.000 περίπου στίχων; Ολοι λίγο πολύ ξέρουν κάποιους από τους στίχους του, ειδικά από το απόσπασμα του αποχωρισμού των δύο αγαπημένων («Τα ‘μαθες, Αρετούσα μου, τα θλιβερά μαντάτα…»). Λίγοι πάντως είναι αυτοί που γνωρίζουν βαθύτερα το μεγαλείο αυτού του ποιήματος. Ενας ύμνος στον αληθινό έρωτα και στο ιπποτικό πνεύμα, ένα μνημείο της ελληνικής γλώσσας… Γράφτηκε από τον Βιτσέντζο Κορνάρο στις αρχές του 17ου αιώνα, μια χρυσή εποχή για την Κρήτη, που ονομάστηκε «Κρητική Αναγέννηση». Από τότε έχει διαβαστεί, αγαπηθεί -και αποστηθιστεί- από γενιές ολόκληρες, σε όλα τα μέρη του ελληνισμού, και έχει γίνει (και εξακολουθεί να είναι) πηγή έμπνευσης για τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία…
Στο δίσκο αυτό παρουσιάζονται τέσσερις διαφορετικές μουσικές προσεγγίσεις-δρόμοι για τον «Ερωτόκριτο», από -παλαιότερες κυρίως- δουλειές ισάριθμων σύγχρονων δημιουργών: του Λουδοβίκου των Ανωγείων, του Νίκου Ξυδάκη, του Γιώργου Κουμεντάκη και του Ψαραντώνη. Ο δίσκος αρχίζει με επτά μελοποιημένα αποσπάσματα και ένα οργανικό κομμάτι από το Λουδοβίκο. Μελωδικός, λυρικός, με τη γνώριμη εκφραστική φωνή του, το μαντολίνο και την εμπνευσμένη και λιτή ενορχήστρωση της μουσικής ομάδας «Ομαδική Απόδραση», μελοποιεί μερικά από τα ιδιαίτερα στοχαστικά και ποιητικά αποσπάσματα του έργου. Μια σειρά από αισθαντικές μπαλάντες, στις οποίες τα μουσικά μονοπάτια του σύγχρονου αυτού κρητικού τροβαδούρου συναντούν το δροσερό -σαν να γράφτηκε χθες- ποιητικό λόγο.
Ο Νίκος Ξυδάκης, από την άλλη, μελοποιεί το απόσπασμα που περιγράφει τα αρχοντόπουλα από διάφορα μέρη της Ελλάδας, τα οποία θα λάβαιναν μέρος στην κονταρομαχία που διοργανωνόταν προς τιμήν της Αρετούσας. Ο Κορνάρος περιγράφει με πολύ γλαφυρό τρόπο τόσο το παρουσιαστικό των μονομάχων (ανάστημα, ομορφιά) όσο και τα ρούχα τους, τα άρματα και τα άλογά τους. Η μουσική του ακολουθεί τη φόρμα του οστινάτο (συνεχής επανάληψη μελωδικών στοιχείων), ενώ οι στίχοι αποδίδονται πότε από τον Ξυδάκη ως αφηγητή και πότε από τον Αλκίνοο Ιωαννίδη. Σε πολλά σημεία η αφήγηση ξεφεύγει προς τη μελωδική απαγγελία, με στοιχεία που παραπέμπουν στο σκοπό του «Ερωτόκριτου», όπως αυτός έχει επιβιώσει μέχρι τις μέρες μας στη μουσική παράδοση της Κρήτης.
Το κομμάτι που είναι αφιερωμένο στο Χαρίδημο, το αρχοντόπουλο της Κρήτης, είναι εκτενέστατο. Πέρα από την καθιερωμένη περιγραφή της εμφάνισής του, παρατίθεται με ποιητικότατο τρόπο η ιστορία του, όπου περιγράφεται πώς σκότωσε κατά λάθος ο ίδιος την αγαπημένη του και πώς γύριζε από αγώνα σε αγώνα κατακτώντας τα τρόπαια, τα οποία πήγαινε στον τάφο της. Πρόκειται για ένα από τα πιο «δυνατά» αποσπάσματα του έργου, που σας προτείνουμε θερμότατα να διαβάσετε… Ενα μέρος από το απόσπασμα αυτό επέλεξε να παρουσιάσει -με τη γνωστή εκφραστική γλώσσα του- ο Ψαραντώνης, στηριζόμενος στην παραδοσιακή μελωδία του «Ερωτόκριτου». Κατά τη γνώμη μας πάντως, η προσέγγισή του δεν πείθει. Χρησιμοποιεί (αναμασά…) για πολλοστή φορά τα ίδια μέσα, στο όνομα της «τραγικότητας» και της όποιας «εκφραστικότητας»: η φωνή του άλλοτε τραχιά, άλλοτε σπηλαιώδης και άλλοτε σκοτεινή, επιχειρεί να σκιαγραφήσει την πλοκή και να υπογραμμίσει τη δραματικότητα των λέξεων -όχι πάντα εύστοχα… Ενα ιδιαίτερα εκφραστικό απόσπασμα, που όμως δεν έτυχε της αντιμετώπισης που θα του άξιζε. Κρίμα…
Ο τέταρτος «δρόμος» για τον «Ερωτόκριτο» διαφέρει από τους άλλους τρεις. Ενας συνθέτης της σύγχρονης έντεχνης ελληνικής μουσικής, ο Γιώργος Κουμεντάκης, καταθέτει τρία κομμάτια του για σόλο τσέμπαλο, εμπνευσμένα από τις πρώτες ηχητικές συγκινήσεις των παιδικών του χρόνων στο βενετσιάνικο κάστρο του Ρεθύμνου. Ερμηνεύει η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου.
Ενας ιδιαίτερα ενδιαφέρων πολυσυλλεκτικός δίσκος, με κοινούς παρονομαστές τη μαγεία και τη γοητεία που ασκούσε και ασκεί το ερωτικό τραγούδι του «Ερωτόκριτου». Μια καλή αφορμή για να σκύψουμε όλοι και να διαβάσουμε το εξαίρετο αυτό ποίημα. Ενα έργο που έχει πάρα πολλά να μας πει για τον έρωτα και την ανδρεία, σε μια εποχή που ο πρώτος προβάλλεται ως ανώδυνο καρύκευμα του lifestyle, ενώ η δεύτερη διακρίνεται δύσκολα ανάμεσα σε «δείκτες τιμών» και πιστωτικές κάρτες…

Ειδήσεις Σήμερα: