Οι ανακαλύψεις που έφεραν επανάσταση στον τομέα της ιατρικής τον 20ό αιώνα

67

Οταν η Βρετανίδα συγγραφέας Φάνι Μπάρνι υπέστη μαστεκτομή το 1811, δεν υπήρχε αναισθησία. Ο αιθέρας, ως αναισθητικό, χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1840, απαλύνοντας τον εγχειρητικό πόνο των ασθενών. Η χρήση αναισθητικού αποτέλεσε μεγάλη ιατρική ανακάλυψη. Ακολούθησαν και άλλες στον 20ό αιώνα, που άλλαξαν εντελώς το ρου της ανθρώπινης ζωής και υγείας.

Εως και πριν από 200 χρόνια, η ιατρική είχε παρουσιάσει ελάχιστα επιτεύγματα. Οι χειρουργικές επεμβάσεις γίνονταν μόνο σε περιπτώσεις που οι ασθενείς αντιμετώπιζαν θανάσιμο κίνδυνο. Ακόμη και όταν η επέμβαση ήταν επιτυχής, οι χειρουργημένοι κινδύνευαν να επιμολυνθούν ή να πεθάνουν από ακατάσχετη αιμορραγία.

Η χιλιετία που ανατέλλει κυοφορεί πολλές ελπίδες για την επιμήκυνση της ζωής και την υγιεινότερη διαβίωση.

Το πρώτο πρακτικό ιατρικό εγχειρίδιο πάντως ήλθε στο φως το 1526 από τον Ελβετό γιατρό Παράκελσο, ενώ ο Βρετανός Γουίλιαμ Χάρβι περιέγραψε την κυκλοφορία του αίματος το 1628. Εβδομήντα χρόνια αργότερα, ο Εντουαρντ Τζένερ ανακάλυψε το πρώτο αποτελεσματικό φάρμακο κατά της ανεμοβλογιάς.

Εως το 1800, οι άνθρωποι πίστευαν ότι οι ασθένειες, σωματικές και ψυχικές, προκαλούνταν από τέσσερα βασικά υγρά του σώματος. Οι πρόγονοί μας, κατά το 18ο και το 19ο αιώνα, θεωρούνταν μακροβιότατοι, εάν κατόρθωναν να κλείσουν τα 40 τους χρόνια.

Οι εργασίες του Λουί Παστέρ και του Ρόμπερτ Κοχ, σχετικά με τα μικρόβια και το ρόλο τους στην πρόκληση νοσημάτων, συνέβαλαν σημαντικά στην εύρεση τρόπων αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης πολλών ασθενειών.

Ουσιαστικά, η συνειδητοποίηση ότι τα μικρόβια προκαλούν τις ασθένειες συνέβαλε σε σιωπηλή επανάσταση στο χώρο της ιατρικής, καθώς εγκαινίασε το σκέλος της πρόληψης στο πλευρό της ήδη υπάρχουσας περίθαλψης. Στο πλαίσιο αυτό, ο Βρετανός Τζόζεφ Λίστερ, στη δεκαετία του 1860, ήταν ο πρώτος που εισήγαγε την αντισηπτική χειρουργική με τη χρήση ειδικού χειρουργικού ενδύματος και τη λήψη μέτρων υγιεινής, μεταξύ των οποίων η αποστείρωση γαζών με φαινικό οξύ.

H σύνθεση της πενικιλίνης το 1928, από το Σκοτσέζο Αλεξάντερ Φλέμινγκ, έδωσε νέα πολεμοφόδια στην ιατρική για την καταπολέμηση των νόσων, ενώ ο Βίλχελμ Ρέντγκεν άθελά του συνεισέφερε στη δημιουργία νέου κλάδου στην ιατρική διάγνωση όταν το 1895 φωτογράφισε το χέρι της γυναίκας του, με αποτέλεσμα την πρώτη ακτινογραφία Χ.

Η δυνατότητα απεικόνισης του εσωτερικού του ανθρώπινου οργανισμού έλαβε νέες διαστάσεις κατά τον 20ό αιώνα, με τη χρήση υπερηχογράφων, αξονικών και μαγνητικών τομογράφων, ανοίγοντας το δρόμο για το αδιανόητο έναν αιώνα νωρίτερα: τη μεταμόσχευση οργάνων.

Η πρώτη επιτυχής μεταμόσχευση νεφρού έγινε το 1950, αλλά χρειάστηκαν 17 χρόνια επιπλέον, πριν το όνομα του Νοτιοαφρικανού Κρίστιαν Μπάρναρντ καταγραφεί στην ιστορία με την πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς.

Εκτοτε, στην ανάπτυξη της βιοϊατρικής συνετέλεσε η αποκρυπτογράφηση του DNA, αποτέλεσμα της πρωτοποριακής έρευνας των Τζέιμς Ουάτσον και Φράνσις Κρικ, το 1953, και μετέπειτα μελετών που απέδειξαν το ρόλο των γονιδίων στη κληρονομικότητα ορισμένων παθήσεων.

Στις επαναστάσεις της ιατρικής, κατά τον αιώνα που φεύγει, συγκαταλέγεται και το πρώτο αντισυλληπτικό χάπι, το 1960, το οποίο επέτρεψε στις γυναίκες να αποφασίζουν για το σώμα τους και εισήγαγε τη λεγόμενη σεξουαλική επανάσταση. Είκοσι χρόνια αργότερα, ήλθε στον κόσμο η Λουίζ Μπράουν, το πρώτο παιδί του σωλήνα, ζωντανή απόδειξη ότι οι ιατροί είναι πλέον σε θέση όχι μόνο να διασώζουν ζωές και να επιμηκύνουν τη διάρκειά τους, αλλά και να τη δημιουργούν.

Τέλος, η δημιουργία της Ντόλλυ, της πρώτης κλωνοποιημένης προβατίνας, το 1996, άνοιξε νέες ιατρικές προοπτικές, των οποίων τα απώτερα αποτελέσματα παραμένουν άγνωστα. Αν και η τεχνογνωσία της γενετικής ιατρικής χρησιμοποιείται ήδη στην ανεύρεση θεραπειών για διάφορα νοσήματα, όπως η κυστική ίνωση, η περαιτέρω ανάπτυξή της δημιουργεί αμφιλεγόμενες στάσεις.

Για πολλούς περικλείει τον κίνδυνο ελεγχόμενης αναπαραγωγής του ανθρώπινου είδους από τις προνομιούχες τάξεις, ξυπνώντας σκοτεινές αναμνήσεις της ναζιστικής εποχής στην Ευρώπη, ενώ για άλλους ανοίγει τη δυνατότητα απόδειξης της θεωρίας του γουρουνιού στον κήπο, σύμφωνα με την οποία τα κατοικίδια ζώα στο μέλλον θα φέρουν τα γονίδια των κυρίων τους, ώστε να παρέχουν όργανα προς μεταμόσχευση.

Ωστόσο, η εντυπωσιακή πρόοδος της ιατρικής σε τόσο μικρό σχετικά διάστημα αφήνει για τον επόμενο αιώνα την εξεύρεση θεραπευτικών αγωγών, εμβολίων, γενετικών επεμβάσεων ή φαρμάκων, τα οποία θα θέσουν τέλος σε τρεις μεγάλες μάστιγες του 20ού αιώνα: το AIDS, την ελονοσία και τον καρκίνο.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ