Τρεις συλλογές, με ορισμένα από τα πιο γνωστά και χαρακτηριστικά τραγούδια, που εκτόξευσαν στο διεθνές δισκογραφικό στερέωμα την «ξυπόλητη ντίβα» από το Πράσινο Ακρωτήρι.
Ένα σύμπλεγμα μικρών νησιών στον Ατλαντικό (και όχι …ακρωτήρι, όπως υπαινίσσεται το όνομά του) ξεχασμένο από τους ανθρώπους -εκτός ίσως από κάποια περαστικά πλοία- αλλά όχι από το θεό της μουσικής. Ποιος θα υποψιαζόταν την ύπαρξή του, αν δεν υπήρχε η Cesaria Evora, η οποία, όπως διαβάζουμε, ταξιδεύει με το…διπλωματικό διαβατήριο που της έχει τιμητικά δοθεί!
Πρέσβειρα μουσικής, λοιπόν, που κάθε χρόνο περιοδεύει για τρεις μήνες σ’ όλο τον κόσμο και το υπόλοιπο διάστημα επιστρέφει στην καθημερινή ζωή του νησιού της, εκεί απ’ όπου ξεκίνησε για να γνωρίσει, χάρη σε μια σειρά από ευτυχείς συγκυρίες, την παγκόσμια αναγνώριση.
Το πέρασμά της από την Αθήνα, πριν από λίγο καιρό, επανέφερε στο προσκήνιο αυτό το γοητευτικό ρεπερτόριο. Τραγούδια του ανοιχτού ορίζοντα, με τη θλίψη της αναχώρησης, με τις μνήμες των παθών στα δίκτυα της αποικιοκρατίας και των σκλαβοπάζαρων, γέφυρες σάρκας και πολιτισμών ανάμεσα στις ηπείρους. Είναι γραμμένα στην κρεολική διάλεκτο, με στοιχεία από τα πορτογαλέζικα «φάδος», με ρυθμούς από τους αφροαμερικανικούς θαλάσσιους δρόμους, με τη μελαγχολία των τροπικών και τον παλμό του πάθους. «Μόρνας» ονομάζονται τα αργά, μελαγχολικά τραγούδια, ενώ οι «Κολαντέρας» έχουν εντονότερο το ρυθμικό στοιχείο. Η Cesaria Evora τραγουδά με τη μεγαλύτερη φυσικότητα, απλά και αβίαστα. Το τραγούδι της εκφέρεται σαν προέκταση της αναπνοής ή του λόγου. Δεν προσπαθεί να «πείσει», να κολακέψει, να παρασύρει τον ακροατή. Σχεδόν δεν του «απευθύνει» καν το τραγούδι!…
Παρακολουθώντας την πρόσφατα και «ζωντανά» στην Ιερά Οδό, η αίσθηση αυτή επιβεβαιώθηκε. Στέρεη, γήινη, αληθινή σαν τα στεατοπυγικά ειδώλια κάποιας γονιμικής θεάς, τραγούδησε χωρίς να επιδιώκει να «στολίσει» την ερμηνεία της με κάποια κίνηση ή έκφραση στο πρόσωπο, χωρίς να εκμαιεύσει το χειροκρότημα με θεατρικά φινάλε, μία φωνή μεστή, με τα θαμπά ηχοχρώματα που παραπέμπουν στη νωχελική υγρασία των τροπικών, μία ερμηνεία, με την ωριμότητα από την περιπέτεια των ταξιδιών στα δίκτυα των θαλασσών και των πολιτισμών.
Η χαρά της ανακάλυψης, η δύναμη της επικοινωνίας, η θλίψη του αποχωρισμού, το φτερούγισμα της προσμονής. Η ίδια η ζωή, που δίνει το ωραίο ταξίδι. Και η Cesaria Evora είναι ταξιδιώτισσα που αρνείται να υποβιβαστεί σε …τουρίστρια!