Ένας θρύλος των Aborigines της Αυστραλίας αναφέρει ότι τον καιρό της δημιουργίας του κόσμου πάνω από την ήπειρό τους περιπλανιόνταν μυθικά πλάσματα. Τα πλάσματα αυτά τραγουδούσαν για καθετί που συναντούσαν στο διάβα τους: πουλιά, ζώα, φυτά, πέτρες. Καθένα που άκουγε τραγουδιστά το όνομά του έπαιρνε μορφή. Έτσι, δημιουργήθηκε ο κόσμος…
Ο μύθος αυτός είναι ενδεικτικός της δύναμης και των μυθικών διαστάσεων που αποδίδουν στη μουσική όλοι οι πρωτόγονοι πολιτισμοί. Μια τέχνη που είτε είναι δώρο κάποιου θεού προς τους ανθρώπους όπως στην περίπτωση των αρχαίων Ελλήνων ο Προμηθέας, είτε προήλθε από τη Μητέρα-Φύση όπως στους Kanak, ιθαγενείς της Νέας Καληδονίας. Μία παράδοσή τους αναφέρει ότι οι άνθρωποι έμαθαν την τέχνη του χορού από δύο πουλιά κι ότι ανακάλυψαν τους ρυθμούς από τον ήχο των ποταμιών και τον παφλασμό των κυμάτων του ωκεανού….
Η έκδοση αυτή επιχειρεί μια πρώτη γνωριμία με τις μουσικές πολιτισμών που -οι συγκυρίες όρισαν- να βρίσκονται πέραν των ορίων του επικρατούντος Δυτικού μοντέλου. Είκοσι οκτώ φυλές ιθαγενών απ’ όλα τα μέρη του κόσμου αντιπροσωπεύονται από ένα-δύο ενδεικτικά δείγματα της μουσικής τους παράδοσης, αρκετά όμως για να καταλάβουμε τον πλούτο και την ποικιλία των μουσικών που υπάρχουν στον πλανήτη! Επίκεντρο της έκδοσης η ανθρώπινη φωνή, «το τελειότερο και πιο εκφραστικό μουσικό όργανο» και οι διάφορες μορφές που παίρνει από πολιτισμό σε πολιτισμό.
Έτσι, μπορούμε ν’ ακούσουμε τα χαρακτηριστικά λαρυγγικά τραγούδια από την Tuva, μια απομονωμένη περιοχή ανάμεσα στη Σιβηρία και τη Μογγολία, όπου ένας και μόνο τραγουδιστής παράγει δύο, ακόμη και τρεις φθόγγους ταυτόχρονα! Τοποθετώντας με ειδικό τρόπο το σαγόνι, τα χείλη και το λαιμό του, ο τραγουδιστής μπορεί να ενισχύσει έναν ή περισσότερους αρμονικούς της φωνής (που υπάρχουν, έτσι κι αλλιώς, ως «χρωματισμός» της) και να τους κάνει ν’ ακούγονται ως κύριοι φθόγγοι. Μπορούμε επίσης ν’ ακούσουμε τις μπάσες «καταχθόνιες» φωνές από τις προσευχές των βουδιστών μοναχών του Θιβέτ αλλά και τα πλέον λιτά τραγούδια (αποτελούμενα από δύο-τρεις μόνο νότες) των Ainu, φυλής ενός νησιού της Ιαπωνίας. Τις ιδιαίτερα γοητευτικές φωνητικές πολυφωνίες των πυγμαίων Ba-Banjelle και των κατοίκων των νησιών του Σολομώντα, τα αυτοσχέδια δίστιχα των Λαπώνων, τα τραγούδια των Εσκιμώων…
Πλάι στις φωνές μπορούμε ν’ ακούσουμε και μια μεγάλη ποικιλία από μουσικά όργανα, που τις περισσότερες φορές είναι κατασκευασμένα από απλά υλικά του άμεσου περιβάλλοντος. Το didjeridoo των Aborigines της Αυστραλίας για παράδειγμα, που έχει πολύ μεγάλες εκφραστικές δυνατότητες δεν είναι παρά ένα απλό κούφιο κλαδί ευκαλύπτου! Κορμοί δέντρων με τεντωμένα δέρματα χρησιμοποιούνται επίσης ως τύμπανα, ενώ ο αυλός του Πάνα (ένα απλό στη σύλληψή του όργανο, φτιαγμένο από ανισομήκεις αυλούς ενωμένους μεταξύ τους), χρησιμοποιείται τόσο από τους ιθαγενείς των Νησιών του Σολομώντα όσο και από τους Ινδιάνους των Άνδεων. Αλλά και το ίδιο το ανθρώπινο σώμα λειτουργεί πολλές φορές ως μουσικό όργανο, με χτυπήματα των χεριών και των ποδιών… Κοντά σ’ αυτά τα «απλά» όργανα ακούγονται και οι περίφημες ορχήστρες Gamelan του Bali, που αποτελούνται από μεταλλόφωνα καθώς και τα σάζια των ασίκηδων (περιπλανώμενων βάρδων) του Αζερμπαϊτζάν…
Η κασετίνα περιλαμβάνει δύο CD συνολικής διάρκειας δύο περίπου ωρών. Συνοδεύεται από ένα βιβλίο ενενήντα έξι σελίδων (αγγλικά), όπου περιέχονται κατατοπιστικές πληροφορίες για τις είκοσι οκτώ αυτές φυλές. Σε καθεμία είναι αφιερωμένες τρεις περίπου σελίδες, με πληροφορίες για την καταγωγή, τη χώρα και τη μουσική τους. Οι ηχογραφήσεις είναι κάτι παραπάνω από γοητευτικές! Οι περισσότερες έχουν γίνει στους τόπους κατοικίας των ιθαγενών από τον David Lewiston (ο οποίος είχε και την επιμέλεια μαζί με το Larry Blumenfeld και τον Julian Burger). Μεγάλη καλλιτεχνική αξία έχει και το φωτογραφικό υλικό, που ενισχύει την ποιότητα της έκδοσης.
Αν κάτι ενώνει όλους αυτούς τους ανθρώπους είναι η κοινή τους αντιμετώπιση από τον «πολιτισμένο» κόσμο. Επί αιώνες έχουν πέσει θύματα γενοκτονιών εξαιτίας της διαφορετικότητάς τους (όπως π.χ. οι Ινδιάνοι της Αμερικής και οι Aborigines της Αυστραλίας), εκδιώκονταν και εξακολουθούν να εκδιώκονται από τις γαίες τους και σήμερα πια είτε ζουν σε κοινότητες που συνεχώς συρρικνώνονται, είτε συνωστίζονται στα γκέτο των σύγχρονων μεγαλουπόλεων ως πολίτες «δεύτερης κατηγορίας»…
Η έκδοση αυτή έγινε με την υποστήριξη της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών το 1993, έτος αφιερωμένο στα δικαιώματα των ιθαγενών όλου του κόσμου. Εγκαινιάστηκε ένα δεκαετές πρόγραμμα, όπου -με τη συνεργασία των ίδιων- θα γίνουν προσπάθειες καταγραφής και αντιμετώπισης των προβλημάτων τους.
Φωνές των «λουλουδιών» λοιπόν που δίνουν ομορφιά στο μεγάλο μπαχτσέ, τον Κόσμο, ανθολογούνται σ’ αυτήν την κασετίνα και μας μεταφέρουν μουσικές κι αισθήσεις από κόσμους που μέρα με την ημέρα εκτοπίζονται από το σύγχρονο πολιτισμό. Έναν πολιτισμό που κατόρθωσε να μετατρέψει το τραγούδι και τη μουσική από δώρο της Φύσης σε μια ακόμη πηγή (πολύ μεγάλων) κερδών… Στα δύο αυτά CD οι φωνές των πρωτόγονων φυλών ηχούν και μας θυμίζουν ότι μπορούν να λειτουργούν ως «σανίδες σωτηρίας» σ’ έναν κόσμο που -μέρα με την ημέρα- οι τοπικές παραδόσεις παραχωρούν τη θέση τους στην -ισοπεδωτική- «παγκόσμια κουλτούρα». Όποιος έχει αφτιά, ας τις ακούσει!…

Ειδήσεις Σήμερα: