Ελλάδος Αρχείον. Στιγμές από επιθεωρησιακά νούμερα του Μεσοπολέμου ζωντανεύουν στην έκδοση αυτή. Ηχογραφήσεις της δεκαετίας 1925-35 που έγιναν και στις δυο όχθες του Ατλαντικού, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του είδους: τον Πέτρο Κυριακό και τον Ζάχο Θάνου (Αθήνα) και τον Γιάννη Ιωαννίδη (Νέα Υόρκη). Τα τραγούδια και οι διάλογοι μας μεταφέρουν (μέσα από το πρίσμα των αστών επιθεωρησιογράφων της εποχής) σκηνές από την καθημερινή ζωή των λαϊκών τάξεων της Αθήνας: πλανόδιοι πουλητάδες, σοφεράκια, μπεκρήδες, όμορφες κοπέλες και κυρίως «μάγκες», που έχουν και την τιμητική τους. Ο ρόλος του μάγκα εισήχθη στην επιθεώρηση από τον Ζάχο Θάνου το 1914. Στο θέατρο σκιών όμως, οι φιγούρες του Σταύρακα και του Νώντα υπήρχαν πολύ νωρίτερα, ήδη από τις αρχές του αιώνα. Στην επιθεώρηση ο ρόλος αυτός εκφράστηκε κυρίως από τον Πέτρο Κυριακό, ο οποίος υπήρξε μάλιστα και τραγουδιστής του Καραγκιόζη, στον μπερντέ του Σωτήρη Σπαθάρη… Όμως στη σκηνή της Αθηναϊκής Επιθεώρησης δεν μεταφέρθηκαν και οι ανατολίτικες μουσικές του μπερντέ. Έτσι, τα νούμερα τ’ αφιερωμένα στους μάγκες που ακούμε στην έκδοση, συνοδεύονται από μουσική που άλλοτε παραπέμπει στην αστική σμυρναίικη σχολή κι άλλοτε στο ιταλικό μελόδραμα, με μεγάλες ορχήστρες: βιολιά, μαντολίνα, πνευστά, κιθάρες. Δείγμα απ’ την «επικαιρότητα» της εποχής (που έχει γίνει πλέον… διαχρονική) μπορούμε να πάρουμε από το νούμερο «Εθνικόν Κτηματολόγιον» που σατιρίζει το πώς διάφοροι επιτήδειοι καρπώνονταν εθνικές γαίες, ενώ στο «Θα γίνω γυναίκα», ο Πέτρος Κυριακός, φορτωμένος με βαλίτσες, αναχωρεί για τη Βιέννη για να κάνει… εγχείρηση αλλαγής φύλου!.. Η παράδοση της Αθηναϊκής Επιθεώρησης συνεχίστηκε και στην Αμερική και το 1925 ιδρύθηκε στην Νέα Υόρκη η «Οπερέτα Παντοπούλου» με κυριότερο πρωταγωνιστή τον Γιάννη Ιωαννίδη, που καταγόταν απ’ τη Σάμο. Στις αρχές της δεκαετίας του ’30 ο Κυριακός επισκέφτηκε τις ΗΠΑ, όπου συνεργάστηκε με τον Ιωαννίδη και την Παντοπούλου και ηχογράφησε επιθεωρησιακά νούμερα και τραγούδια. Στις αποτυπώσεις αυτές μπορούμε να δούμε το πώς το αστικό λαϊκό θέατρο της εποχής σκιαγράφησε ανθρώπους αλλά και ολόκληρες κοινωνικές ομάδες που έβγαιναν από μια δεκαετία πολεμικών επιχειρήσεων, με αποκορύφωμα τη Μικρασιατική Καταστροφή… Ο κόσμος με τη σειρά του αγκάλιασε την Επιθεώρηση και τις μουσικές της, ενώ πολλά τραγούδια έγιναν δημοφιλή μέσα απ’ τα επιθεωρησιακά νούμερα. Στο δίγλωσσο (Ελληνικά – Αγγλικά) 36σέλιδο βιβλιαράκι περιέχονται οι στίχοι και δυο σύντομα σημειώματα του Πέτρου Ταμπούρη, ο οποίος έχει επιμεληθεί και την έκδοση: «Το ρεμπέτικο τραγούδι στην Επιθεώρηση στην Ελλάδα» και «Η Επιθεώρηση στην Αμερική». Δυστυχώς, θα πρέπει να επισημάνουμε τα (αρκετά) λάθη στην καταγραφή των στίχων, ενώ τα διαλογικά μέρη δεν καταγράφονται καθόλου… Τέλος, από το βιβλιαράκι λείπει ένα σύντομο κείμενο για την επιθεώρηση και τη θέση της στην κοινωνία της εποχής, ενώ μερικά βιογραφικά σημειώματα για τους πρωταγωνιστές της θα ενίσχυαν την εικόνα της έκδοσης. Πρόκειται για μια έκδοση με πολύτιμο ηχητικό υλικό, το οποίο όμως δεν έτυχε της τεκμηρίωσης που πραγματικά θα του άξιζε. Όμως το επιθεωρησιακό ρεμπέτικο, (αλλά και γενικότερα η δισκογραφία των 78 στροφών) είναι καιρός να γίνει αντικείμενο σοβαρής μελέτης, ώστε μέσα από εκδόσεις αναφοράς να (ξανα)γραφτεί η ιστορία των καταβολών της ελληνικής δισκογραφίας…

Ειδήσεις Σήμερα: