ιράν

Το Ισραήλ δεν θα επιτρέψει ποτέ στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, και εάν είναι υποχρεωμένο να δράσει μόνο του, θα δράσει μόνο του, δήλωσε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. «Μην τον εμπιστεύεστε» διεμήνυσε στη διεθνή κοινότητα για τον Ιρανό πρόεδρο Χασάν Ροχανί, χαρακτηρίζοντάς τον «λύκο μεταμφισμένο σε πρόβατο».

Στη σκιά της ιστορικής τηλεφωνικής επικοινωνίας τον προέδρων ΗΠΑ-Ιράν ως επισφράγισμα ενός συγκρατημένου διπλωματικού ανοίγματος πέρασε τις πύλες του Λευκού Οίκου ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, ζητώντας από τις ΗΠΑ διατήρηση, ακόμη και ενίσχυση των κυρώσεων εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Καθησυχαστικός προς τις ισραηλινές ανησυχίες ο Ομπάμα, αλλά και αποφασισμένος να δοκιμάσει τη διπλωματία.

Για τη συμμόρφωση της Συρίας με το ψήφισμα του ΟΗΕ που προβλέπει την καταστροφή του χημικού οπλοστασίου δεσμεύεται ο πρόεδρος Μπασάρ αλ-Άσαντ μιλώντας στο ιταλικό δίκτυο Rai, ενώ χαρακτηρίζει παράλληλα θετική την προσέγγιση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν. Όσο για τη σχεδιαζόμενη Γενεύη ΙΙ, αλλά και συνολικά τη συριακή κρίση, ο Άσαντ λέει πως η Ευρώπη δεν έχει κανένα ρόλο να διαδραματίσει έχοντας υιοθετήσει την αμερικανική πολιτική στις σχέσεις με άλλες χώρες από την εποχή της προεδρίας Τζορτζ Μπους.

Με τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ του Μπαράκ Ομπάμα και του Ιρανού προέδρου Χασάν Ροχανί «επισφραγίστηκε» το διπλωματικό άνοιγμα της τελευταίας περιόδου και η κινητικότητα προς εξεύρεση λύσης στο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Την πρώτη απευθείας τηλεφωνική επικοινωνία των προέδρων ΗΠΑ-Ιράν από την Επανάσταση του 1979 και τη διακοπή των διμερών σχέσεων ανακοίνωσε ο ίδιος ο Μπαράκ Ομπάμα, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι μπορεί να επιτευχθεί συνολική λύση στο ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Στα μέσα Οκτωβρίου συμφώνησαν να ξεκινήσουν «ουσιαστικές συνομιλίες» για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης τα πέντε μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας και η Γερμανία (η «Ομάδα των Έξι») και το Ιράν, μετά τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών τους στον ΟΗΕ. Η συνάντηση του αμερικανού Τζον Κέρι με τον ιρανό ομόλογό του Μοχάμαντ Ζαρίφ ήταν η πλέον υψηλόβαθμη συνάντηση αξιωματούχων ΗΠΑ και Ιράν τα τελευταία 30 χρόνια.

Μέσα στους επόμενους τρεις με έξι μήνες επιθυμεί ο ιρανός πρόεδρος, Χασάν Ροχανί, να έχει υπάρξει συμφωνία με τη Δύση σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, την ώρα που στη Νέα Υόρκη ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις με την Ομάδα των Έξι (ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία, Κίνα και Γερμανία) για το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου.

Σε μετριοπαθείς τόνους κινήθηκε το μεγαλύτερο μέρος της ομιλίας του Ιρανού νέου προέδρου Χασάν Ροχανί στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο οποίος επανέλαβε ότι η Τεχεράνη «δεν είναι απειλή» για τη διεθνή κοινότητα και στάθηκε στην ανάγκη επανέναρξης των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ακροατήριο της ομιλίας -από την οποία έλειπαν μεν οι «βιτριολικές» κορώνες του προκατόχου του Ροχανί, όπως όμως και απτές προτάσεις για τις συνομιλίες- φαίνεται ότι ήταν όχι μόνο η διεθνής κοινότητα αλλά και η κοινή γνώμη του Ιράν. Η πρώτη υποδοχή των ξένων διπλωματών είναι μάλλον επιφυλακτική, καθώς περιμένουν «πράξεις» από την Τεχεράνη.

Παρά τα διπλωματικά ανοίγματα εκατέρωθεν, στη θεωρία μένει τελικά το ενδεχόμενο μίας πρώτης συνάντησης Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και δεκαετίες. Οι πρόεδροι Μπαράκ Ομπάμα και Χασάν Ροχανί δεν θα έλθουν ενώπιος ενωπίω στο περιθώριο των εργασιών της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, καθώς σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους η συνάντηση αποδείχθηκε «πολύ περίπλοκη» για την ιρανική πλευρά. Ο Ιρανός πρόεδρος είχε στη Νέα Υόρκη συνομιλία με τον Φρανσουά Ολάντ, καθώς και την Κριστίν Λαγκάρντ.

Η τρομοκρατία, ο εμφύλιος στη Συρία, το Ιράν αλλά και το θέμα των παρακολουθήσεων από την NSA κυριάρχησαν στην ομιλία Ομπάμα ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ επανέλαβε ότι το καθεστώς Ασαντ ευθύνεται για τα χημικά, ζητώντας από το ΣΑ να στείλει «ηχηρό μήνυμα» στον Ασαντ. «Έργα πέρα από τα λόγια» ζήτησε από το Ιράν, ηπιότερος έναντι της Αιγύπτου.

Στους προέδρους των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, και Ιράν, Χασάν Ροχανί, θα είναι την Τρίτη στραμμένα τα βλέμματα, καθώς ξεκινούν οι εργασίες της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, σε μία περίοδο που υπάρχουν ελπίδες για μία προοπτική διεξόδου στο θέμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Οι δύο ηγέτες θα απευθύνουν ομιλίες από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ενώ δεν έχει αποκλειστεί και μία συνάντηση μεταξύ τους.

Συνάντηση με τον επικεφαλής διπλωματίας του Ιράν Μοχάμαντ Τζαφάντ Ζαρίφ πρόκειται να έχουν οι επικεφαλής διπλωματίας της Ομάδας των Έξι την Πέμπτη, στο περιθώριο των εργασιών της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Τη σύνοδο ανακοίνωσε η επικεφαλής διπλωματίας Κάθριν Άστον, και από αμερικανικής πλευράς επιβεβαιώθηκε η συμμετοχή του Τζον Κέρι.

Η γαλλική προεδρία ανακοίνωσε ότι ο Φρανσουά Ολάντ θα συναντηθεί με τον Ιρανό ομόλογό του Χασάν Ροχανί την Τρίτη στη Νέα Υόρκη στο πλαίσιο των εργασιών της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Στη συνάντηση, που πραγματοποιείται κατόπιν αιτήματος της ιρανικής πλευράς, θα τεθεί επί τάπητος η κρίση στη Συρία και το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Ανοιχτός σε απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης είναι ο Μπαράκ Ομπάμα εφόσον η Ισλαμική Δημοκρατία προτίθεται πράγματι να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα, όπως ανακοίνωσε ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τζέι Κάρνεϊ -χαρακτηρίζοντας θετική τη συνέντευξη του προέδρου Χασάν Ροχανί στο NBC, σημειώνοντας όμως ότι «οι πράξεις είναι πιο σημαντικές από τα λόγια». Απόπειρα να εξαπατήσει τη διεθνή κοινότητα βλέπει την ίδια στιγμή το Ισραήλ στις διαβεβαιώσεις ότι το Ιράν δεν θα φτιάξει ποτέ πυρηνικό όπλο.

Κατηγορηματικά απορρίπτει ο νέος πρόεδρος του Ιράν Χασάν Ροχανί πως η Τεχεράνη έχει πρόθεση να φτιάξει πυρηνικό οπλοστάσιο, λέγοντας πως η χώρα «σε καμία περίπτωση δεν επιδιώκουμε όπλα μαζικής καταστροφής, συμπεριλαμβανομένων πυρηνικών όπλων, ούτε και θα το κάνουμε ποτέ». Παράλληλα, σε άλλη μία ένδειξη «καλής θέλησης» όπως φαίνεται, το Ιράν απελευθέρωσε 11 πολιτικούς κρατουμένους. Η διεθνής κοινότητα αναμένει με ενδιαφέρον την ομιλία του Ροχανί στον ΟΗΕ με φόντο τις «βαλτωμένες» συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Το Ιράν κατέληξε ότι μια γάτα Περσίας είναι ο καταλληλότερος υποψήφιος για μια δοκιμαστική εκτόξευση που θα άνοιγε το δρόμο για την πρώτη ιρανική επανδρωμένη αποστολή στο Διάστημα. Η ανακοίνωση της Τεχεράνης έρχεται λίγους μήνες μετά την προηγούμενη απόπειρα, στην οποία ένας πίθηκος φέρεται να εκτοξεύτηκε με ιρανικό πύραυλο Kavoshgar και να επέστρεψε σώος στη Γη. Πολλοί, όμως, δεν πείστηκαν για τον ισχυρισμό.

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου θα συναντηθεί με τον αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα στην Ουάσινγκτον στις 30 Σεπτεμβρίου. Η συνάντηση θα ενταχθεί στο πρόγραμμα της επίσκεψης Νετανιάχου στις ΗΠΑ για την ετήσια Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη και, σύμφωνα με τον ισραηλινό πρωθυπουργό, θα περιστραφεί γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Στο γειτονικό Ιράκ θα πραγματοποιήσει το πρώτο του ταξίδι ο νέος υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Μοχάμαντ Τζαβάντ Ζαρίφ. Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθεί το θέμα της Συρίας, αλλά και άλλα διμερή και περιφερειακά ζητήματα.

Την «σφαγή των εβραίων από τους ναζί» καταδίκασε ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών, σε μία (απροσδόκητη) συνομιλία του στο twitter με την κόρη της αμερικανίδας επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Βουλή, Νάνσι Πελόζι. «Το Ιράν δεν αρνήθηκε ποτέ το Ολοκαύτωμα, ο άνθρωπος που θεωρήθηκε ότι το αρνείται έχει πια φύγει» εξήγησε ο υπουργός, αναφερόμενος στον τέως πρόεδρος Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ.

Ως στοιχείο που υποδεικνύει την υπαιτιότητα του συριακού καθεστώτος για την επίθεση με χημικά όπλα στα προάστια της Δαμασκού συγκαταλέγουν οι γερμανικές μυστικές υπηρεσίες τηλεφωνική συνδιάλεξη που υπεκλάπη μεταξύ υψηλόβαθμου μέλους της Χεζμπολάχ και της ιρανικής πρεσβείας στη Δαμασκό, στην οποία ο πρώτος φέρεται να δηλώνει ότι ο πρόεδρος της Συρίας διέπραξε σφάλμα διατάσσοντας το χτύπημα.

Η αποτυχία ανάληψης δράσης για τη χρήση χημικών όπλων στη Συρία «θα υπονόμευε την αξιοπιστία» των ΗΠΑ έναντι της δέσμευσης που έχουν αναλάβει να εμποδίσουν το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, δηλώνει ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Τσακ Χέιγκελ ενώπιον της Γερουσίας. Την ίδια στιγμή, ο Τζον Κέρι αναφέρει πως δεν θέλει το ψήφισμα που θα τεθεί προς έγκριση στο Κογκρέσο να αποκλείει το ενδεχόμενο χερσαίων στρατευμάτων, αν και τονίζει πως ο Ομπάμα δεν έχει καμία τέτοια πρόθεση. Αντίθετη η πλειονότητα των Αμερικανών σε επέμβαση.

Η Τεχεράνη εγκατέστησε περίπου 1.000 προηγμένες μηχανές φυγοκέντρησης για τον εμπλουτισμό ουρανίου και σχεδιάζει να πραγματοποιήσει δοκιμές, ανακοίνωσε σε έκθεσή της η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), την ώρα που στα τέλη Σεπτεμβρίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί νέος γύρος συνομιλιών μεταξύ του Ιράν και της Υπηρεσίας.

Η πρώτη ανεξάρτητη αρχή που επιβεβαιώνει τη χρήση χημικών όπλων στην Δαμασκό είναι οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα. Όπως ανακοίνωσαν, στις 21 Αυγούστου παρέλαβαν 3.600 ασθενείς με νευροτοξικά συμπτώματα και οι 355 είναι νεκροί. Την ίδια στιγμή, καθεστώς και αντιπολίτευση συνεχίζουν να αλληλοκατηγορούνται για την επίθεση, ενώ το Ιράν στρέφεται κατά των ανταρτών, προειδοποιώντας παράλληλα την Ουάσινγκτον να μην εμπλακεί στρατιωτικά.

Η CIA παραδέχτηκε ότι είχε ρόλο-κλειδί στο πραξικόπημα που ανέτρεψε στις 18 Αυγούστου του 1953, τον ιρανικό πρωθυπουργό, Μοχάμεντ Μοσαντέχ, ο οποίος είχε εθνικοποιήσει το πετρέλαιο της χώρας, σύμφωνα με έγγραφα που δημοσιεύθηκαν στο ανεξάρτητο Εθνικό Αρχείο Ασφαλείας για την 60ή επέτειο του πραξικοπήματος. Ο ρόλος της αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών ήταν μυστικός για πολλά χρόνια και εξακολουθεί να στοιχειώνει τη σχέση των ΗΠΑ και του Ιράν.

Ο νέος πρόεδρος του Ιράν, ο μετριοπαθής Χασάν Ροχανί δήλωσε την Τρίτη ότι είναι «πολύ αποφασισμένος» να επιλυθεί η διαμάχη με τη Δύση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και πρόσθεσε πως είναι έτοιμος για «σοβαρές και ουσιαστικές συνομιλίες» για το θέμα.

Ο νέος πρόεδρος του Ιράν, Χασάν Ροχανί, παρουσίασε την Κυριακή, μετά την ορκωμοσία του, κυβέρνηση τεχνοκρατών, η οποία καλείται να φέρει σε πέρας το δύσκολο καθήκον να αναζωογονήσει την οικονομία της χώρας, η οποία έχει υποστεί βαρύ πλήγμα από τις δυτικές κυρώσεις, καθώς και να αποκαταστήσει τον διάλογο με την Δύση για το αμφιλεγόμενο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.