Μπάρμπαρα Ρούμπιν – Η έφηβη σκηνοθέτις που ένωσε τους Άντι Γουόρχολ, Άλεν Γκίνσμπεργκ και Μπομπ Ντίλαν

Η Μπάρμπαρα Ρούμπιν είχε μόλις κλείσει τα 18 όταν ένωσε τις δυνάμεις της με τον κινηματογραφιστή και κριτικό Τζόνας Μέκας στην προώθηση των πειραματικών ταινιών.

Γύρισε επίσης μια δική της ταινία, το «Christmas on Earth», ένα ασπρόμαυρο κολάζ διάρκειας περίπου 30 λεπτών σε φιλμ 16 χιλιοστών, με γυμνά σώματα και εικόνες που αλληλεπικαλύπτονται, το οποίο έγινε ορόσημο της αβανγκάρντ της Νέας Υόρκης.

Γνώρισε τον ποιητή της γενιάς «Beat», Άλεν Γκίνσμπεργκ, και, σύμφωνα με τον ίδιο, τον αποπλάνησε. Και έφερε τόσο τον Γκίνσμπεργκ όσο και τον Μπομπ Ντίλαν στο στούντιο του Άντι Γουόρχολ, το «Factory», το νέο επίκεντρο μιας αναπτυσσόμενης υποκουλτούρας στον κόσμο της τέχνης.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Barbara Rubin (@barbararubinfilm)

Ενδιάμεσος της αντικουλτούρας

Η Ρούμπιν μπορεί να μην ήταν αυτή που εισήγαγε το σεξ και τα ναρκωτικά στην underground σκηνή, αλλά ως εκπρόσωπος της γενιάς των baby boomers στο κίνημα, πρόσθεσε μια δόση ροκ εν ρολ.

Μετέτρεψε τις σοβαρές ποιητικές αναγνώσεις στο καφέ Le Metro του East Village, ένα στέκι για νέους συγγραφείς και ποιητές της αντικουλτούρας, σε αυτοσχέδια πάρτι χορού σε ένα φθηνό μπαρ στη γωνία, και παρότρυνε δύο θαμώνες, τον Εντ Σάντερς και τον Τούλι Κούπφερμπεργκ, να διοχετεύσουν αυτό το πνεύμα σε ένα σατιρικό ροκ συγκρότημα που ονομάστηκε The Fugs.

Συνόδευσε επίσης τον Γουόρχολ και την παρέα του στο τουριστικό καφέ Café Bizarre και τους σύστησε σε ένα νεανικό συγκρότημα, τους Velvet Underground.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Barbara Rubin (@barbararubinfilm)

«Χριστούγεννα στη Γη»

Η Μπάρμπαρα Ρούμπιν κινηματογράφησε τις σκηνές που βοήθησε να δημιουργηθούν. Η πιο γνωστή και μοναδική ταινία της που σώζεται, η οποία γυρίστηκε κατά διαστήματα μεταξύ του 1963 και του 1965, ξεκίνησε με έναν ακατάλληλο για δημοσίευση προσωρινό τίτλο, πριν δανειστεί το όνομά της από μια στροφή του ποιήματος «Μια εποχή στην κόλαση» του ποιητή Αρθούρου Ρεμπώ: «Χριστούγεννα στη Γη».

Η ταινία θα μπορούσε να περιγραφεί από κλινική άποψη ως μια άσκηση γυναικολογικής εξερεύνησης.

Με βασικό χαρακτηριστικό τη performative διάσταση, προβλήθηκε για πρώτη φορά στη Film-Makers’ Cinematheque, σε διπλό πρόγραμμα μαζί με το «Outer and Inner Space» του Γουόρχολ, με δύο μπομπίνες να προβάλλονται δίπλα-δίπλα.

Περιστασιακά, έδειχνε τις μπομπίνες διαδοχικά ή τις έπαιζε ανάποδα. Συνέχισε επίσης να κάνει μοντάζ, κόβοντας ένα αντίγραφο σε θραύσματα τεσσάρων καρέ και επανασυνδέοντάς τα τυχαία

Εμπλοκή γυμνών σωμάτων

Τις περισσότερες φορές, η ταινία της Ρούμπιν προβάλλονταν με τη μία εικόνα να επικαλύπτει την άλλη.

Περιστασιακά, έδειχνε τις μπομπίνες διαδοχικά ή τις έπαιζε ανάποδα. Συνέχισε επίσης να κάνει μοντάζ, κόβοντας ένα αντίγραφο σε θραύσματα τεσσάρων καρέ και επανασυνδέοντάς τα τυχαία. Σε κάθε περίπτωση, το περιεχόμενο -μια εναλλάξ ασαφής και ξεθωριασμένη, αλλά πάντα προκλητική εμπλοκή γυμνών σωμάτων- ήταν αδύνατο να αγνοηθεί.

Σε άρθρο της στο Artforum το 2022, η κριτικός Έιμι Τάουμπιν χαρακτήρισε την ταινία «Christmas on Earth» ως «την πιο παραβατική και υπερβατική» από τις αμερικανικές ταινίες του underground.

Παιδί μιας προαστιακής γειτονιάς στο Κουίνς

Η Μπάρμπαρα Ρούμπιν γεννήθηκε στις 8 Ιουνίου 1945, ως το δεύτερο παιδί του Λέστερ Ρούμπιν, επιχειρηματία, και της Πολίν (Κατζ) Ρούμπιν, η οποία φρόντιζε το νοικοκυριό.

Μεγάλωσε σε μια διπλοκατοικία στο Cambria Heights, μια προαστιακή γειτονιά στο νοτιοανατολικό Κουίνς.

Συγγενείς που έδωσαν συνεντεύξεις στο ντοκιμαντέρ του Τσακ Σμιθ του 2019, «Barbara Rubin & the Exploding NY Underground», περιγράφουν τους γονείς της ως ανεκτικούς και τη Μπάρμπαρα ως πεισματάρα.

Ο εθισμός της στα χάπια αδυνατίσματος, ενώ φοιτούσε στο λύκειο, την οδήγησε στο Silver Hill Hospital, ένα σανατόριο στο Νιου Κέιναν του Κονέκτικατ.

«Μια εβδομάδα μετά από εννέα μήνες πλύσης εγκεφάλου στο ψυχιατρικό νοσοκομείο, γνώρισα τον Τζόνας Μέκας, ο οποίος μου έδωσε μια κάμερα και φιλμ, αγάπη και εμπιστοσύνη»

Μπάρμπαρα Ρούμπιν, Λονδίνο, Μάιος του 1965 / Φωτογραφία: Άλεν Γκίνσμπεργκ

Μετά το ψυχιατρείο

Η Ρούμπιν πήρε εξιτήριο τον Ιούνιο του 1963, λίγο μετά τα 18α γενέθλιά της. Ο θείος της, Γουίλιαμ Ρούμπιν, ο οποίος διηύθυνε το θέατρο «Gramercy Arts Playhouse» του Off Broadway, της βρήκε δουλειά ως βοηθός του Τζόνας Μέκας -ενός θερμού υποστηρικτή των ανεξάρτητων ταινιών- στη «Film-Makers’ Cooperative», η οποία είχε ιδρυθεί με σκοπό τη διανομή ταινιών της underground σκηνής.

«Μια εβδομάδα μετά από εννέα μήνες πλύσης εγκεφάλου στο ψυχιατρικό νοσοκομείο, γνώρισα τον Τζόνας Μέκας, ο οποίος μου έδωσε μια κάμερα και φιλμ, αγάπη και εμπιστοσύνη», έγραψε στον κατάλογο της Film-Makers’ Cooperative, παρουσιάζοντας τις ταινίες της.

Νόμοι περί αισχρότητας

Η άφιξή της συνέπεσε με τις πρώτες προβολές της σκανδαλώδους ταινίας του Τζακ Σμιθ «Flaming Creatures», η οποία γρήγορα έγινε δοκιμαστικό πεδίο για τους νόμους περί αισχρότητας.

Τον Δεκέμβριο του 1963, ο Μέκας σκόπευε να απονείμει το ετήσιο βραβείο του περιοδικού του «Film Culture» προβάλλοντας το «Flaming Creatures» στο Θέατρο Tivoli, έναν άθλιο κινηματογράφο της Times Square.

Όταν το θέατρο ακύρωσε ξαφνικά την προβολή, η Ρούμπιν ηγήθηκε μιας κατάληψης μέχρι που η αστυνομία εκκένωσε το κτίριο.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Barbara Rubin (@barbararubinfilm)

Εξέγερση

Αργότερα τον ίδιο μήνα, η ίδια και ο Μέκας έφεραν λαθραία το «Flaming Creatures» σε ένα διεθνές φεστιβάλ πρωτοποριακού κινηματογράφου στο Βέλγιο, μπήκαν με τη βία στον θάλαμο προβολής και κατάφεραν να προβάλουν ένα μέρος της ταινίας πριν οι διοργανωτές κόψουν το ρεύμα, συμβάλλοντας έτσι στο να ξεσπάσει μια σχεδόν εξέγερση που έγινε πρωτοσέλιδο στο «Variety».

Σύμφωνα με τον Μέκας, αυτές οι μάχες μετέτρεψαν τη Ρούμπιν από μια φαινομενικά ντροπαλή έφηβη σε μια επαναστάτρια, «που ξεχειλίζει και καίγεται από παραισθήσεις, γυρίζοντας την πρώτη της ταινία με τον ενθουσιασμό μιας αγίας μοναχής», έγραψε για την προστατευόμενή του στην εβδομαδιαία κινηματογραφική στήλη του στο Village Voice.

Όταν προβλήθηκε το «Christmas on Earth» το 1965, ο Μέκας συγκινήθηκε τόσο που έγραψε ποίηση: «Καθώς η ταινία εξελίσσεται, εικόνα μετά από εικόνα, τα πιο ιδιωτικά μέρη του σώματος αποκαλύπτονται μπροστά μας. Το αρχικό σοκ μετατρέπεται σε σιωπή, και στη συνέχεια μεταφέρεται σε έκπληξη».

Πρότεινε έναν συλλογισμό βασισμένο στο αξίωμα λογικής του Ιονέσκο: «Η Μπάρμπαρα Ρούμπιν δεν ντρέπεται, οι άγγελοι δεν ντρέπονται, η Μπάρμπαρα Ρούμπιν είναι άγγελος».

Μια σειρά από στιλάτα ονόματα

Ζήτησε τη στήριξη του Γουόλτ Ντίσνεϊ για μια συνέχεια, το «Christmas on Earth Continued», στην οποία θα εμφανίζονταν οι Beatles και ο Ντίλαν μαζί με αστέρες του Χόλιγουντ όπως η Ελίζαμπεθ Τέιλορ, καθώς και χαρακτήρες κινουμένων σχεδίων όπως η Τίνκερ Μπελ, ο Ντάμπο και οι Επτά Νάνοι. Το αίτημά της αγνοήθηκε.

Κατά τη διάρκεια μιας πτήσης προς το Λονδίνο μαζί με τον Γκίνσμπεργκ, έδωσε κρυφά ένα αντίγραφο του σεναρίου της στον Ντίλαν, ο οποίος βρισκόταν επίσης στο αεροπλάνο, για να το παραδώσει στους Beatles.

Στο Λονδίνο, η Ρούμπιν ήταν μία από τις διοργανώτριες της εκδήλωσης «International Poetry Incarnation» στο Royal Albert Hall τον Ιούνιο του 1965. Η εκδήλωση προσέλκυσε 7.000 άτομα, μεταξύ των οποίων ο Μικ Τζάγκερ, η Μαριάν Φέιθφουλ και η Ιντίρα Γκάντι.

Πέθανε στις 17 Σεπτεμβρίου 1980, από μεταγεννητική λοίμωξη μετά τον τοκετό του πέμπτου παιδιού της. Ήταν 35 ετών

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Barbara Rubin (@barbararubinfilm)

Ασίγαστη

Προχώρησε και σε άλλα έργα, όπως η συνεργασία της με τον Γουόρχολ και τους συνεργάτες του στο «Exploding Plastic Inevitable», μια καθηλωτική, πολυμεσική καλλιτεχνική εκδήλωση που διοργανώθηκε στο St. Marks Place τον Απρίλιο του 1966.

Το 1967 διοργάνωσε ένα τριήμερο υπερθέαμα μικτών μέσων με τίτλο «Caterpillar Changes» στη Film-Makers’ Cinematheque. Μια καλειδοσκοπική παρουσίαση προβολών σε πολλαπλές οθόνες, συνοδευόμενη από ζωντανή μουσική, συμπεριλαμβανομένων εμφανίσεων του Αργεντινού σαξοφωνίστα Γκάτο Μπαρμπιέρι, το πρόγραμμα περιγράφονταν στα φυλλάδια ως «New York’s First United Acidheadspeed Relief Fun Ball and Glitter Parade».

Αντιπολεμική πορεία

Η Ρούμπιν ήταν σταθερή παρουσία σε σημαντικές εκδηλώσεις της αντικουλτούρας, όπως το «Be-In» του Σέντραλ Παρκ το Πάσχα του 1967 και η αντιπολεμική Πορεία προς το Πεντάγωνο τον Οκτώβριο του 1967, στις οποίες συμμετείχε μαζί με τη σκηνοθέτιδα Σίρλεϊ Κλαρκ.

Αυτή και η Κλαρκ ήθελαν να συνεργαστούν σε μια ταινία κατά του πολέμου στο Βιετνάμ με τον προσωρινό τίτλο «The Fugs Go to Saigon» και με έναν υποστηρικτικό καστ που περιλάμβανε τους συγγραφείς Γουίλιαμ Σ. Μπάροουζ και ΛεΡόι Τζόουνς (ο οποίος αργότερα άλλαξε το όνομά του σε Αμίρι Μπαράκα), αλλά δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Barbara Rubin (@barbararubinfilm)

Παιδί με τον Γκίνσμπεργκ

Το τελευταίο μεγάλο εγχείρημα της Μπάρμπαρα Ρούμπιν ήταν η δημιουργία της East Hill Farm, μιας μποέμικης κοινότητας στη βόρεια Νέα Υόρκη, η οποία χρηματοδοτήθηκε από τον Γκίνσμπεργκ και κατοικούνταν από τους φίλους του.

Η Ρούμπιν την οραματιζόταν ως ένα μέρος όπου θα μπορούσε να εγκατασταθεί και να αποκτήσει ένα παιδί με τον Γκίνσμπεργκ, εκείνος, όμως, δεν μοιραζόταν το ενδιαφέρον της.

Η Ρούμπιν ήταν συντετριμμένη, όπως ανέφερε ο φωτογράφος Γκόρντον Μπολ, κάτοικος του κοινοβίου, και βρήκε καταφύγιο σε ένα κοντινό ορθόδοξο εβραϊκό ορφανοτροφείο.

Η τελευταία της ταινία

Σπούδασε κοντά στον ραβίνο Σλόμο Φράιφελντ, στην ιερατική σχολή του στο Φαρ Ρόκαγουεϊ του Κουίνς, και το 1971 παντρεύτηκε έναν συμφοιτητή της, τον Μορδεχάι Λέβι, σε έναν παραδοσιακό ορθόδοξο γάμο στον οποίο παρευρέθηκαν ο Γκίνσμπεργκ και ο Ντίλαν.

Η Ρούμπιν γύρισε μια τελευταία ταινία, την «Emunah» (η εβραϊκή λέξη για την πίστη), την οποία περιέγραψε στον Μέκας ως «μια ταινία που ασχολείται με την εμπειρία των στρατοπέδων συγκέντρωσης». Από τότε χάθηκε.

Η Ρούμπιν και ο Λέβι χώρισαν, και εκείνη παντρεύτηκε τον γεννημένο στη Γαλλία ζωγράφο Ισραήλ Ισαάκ Μπεζανκόν, και, το 1973, μετακόμισαν στο Αίξ-λε-Μπεν, μια πόλη στην ανατολική Γαλλία, γνωστή ως καταφύγιο για την αναγέννηση των Εβραίων μετά το Ολοκαύτωμα.

Πέθανε στις 17 Σεπτεμβρίου 1980, από μεταγεννητική λοίμωξη μετά τον τοκετό του πέμπτου παιδιού της. Ήταν 35 ετών.

Δύο χρόνια αργότερα, ο Μέκας οργάνωσε μια προβολή της ταινίας «Christmas on Earth». Επίσης, αρχειοθέτησε την πλούσια αλληλογραφία τους, έσωσε το έργο της από τη λήθη και δημιούργησε μια ταινία μικρού μήκους, το «To Barbara Rubin With Love» (2006).

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Barbara Rubin (@barbararubinfilm)

Ριζοσπαστική φεμινίστρια

Το 2013, το Anthology Film Archives και η γκαλερί Boo-Hooray παρουσίασαν τις ταινίες της και εξέθεσαν τις σημειώσεις, τις επιστολές και το σχετικό φωτογραφικό υλικό της.

Τον επόμενο χρόνο, το βιβλίο της μελετήτριας κινηματογράφου Άρα Όστερβαϊλ «Flesh Cinema: The Corporeal Turn in American Avant-Garde Film» τοποθέτησε τη Ρούμπιν στο πλαίσιο των ριζοσπαστικών φεμινιστριών καλλιτεχνίδων Κάρολι Σνίμαν και Γιόκο Όνο.

Το τελευταίο τεύχος του «Film Culture», που εκδόθηκε το 2018, ήταν αφιερωμένο στον «Θρύλο της Μπάρμπαρα Ρούμπιν».

Ακολούθησε το 2019 το βιβλίο του Σμιθ «Barbara Rubin & the Exploding New York Underground», ενώ το ντοκιμαντέρ του Τοντ Χέινς του 2021, «The Velvet Underground», επιβεβαίωσε τον κεντρικό ρόλο της Ρούμπιν στην avant-garde σκηνή του downtown.

Απόλυτο μυστήριο

Εντελώς εξωπραγματική, η Ρούμπιν διέσχισε τη δεκαετία του 1960 ως ένα είδος ανθρώπινου τηλεφωνικού κέντρου, συνδέοντας ποιητές, σκηνοθέτες και ροκ μουσικούς πολύ πριν ακόμα υπάρξουν τα κοινωνικά δίκτυα.

Η πορεία της χάραξε μια απίθανη τροχιά, από το Cambria Heights, περνώντας από την underground σκηνή του κέντρου της πόλης, μέχρι την εξαφάνισή της στον χασιδικό μυστικισμό, όπως τoν είδαμε στη μίνι σειρά του Netflix, Unorthodox .

Οι ταινίες, οι δίσκοι και οι αναμνήσεις που άφησε πίσω της είναι αποσπασματικές, αλλά υποδηλώνουν ότι οι σχέσεις που δημιούργησε και η ζωή που προέκυψε από αυτές αποτέλεσαν το διαχρονικό της επίτευγμα και το απόλυτο μυστήριο της.

*Με στοιχεία από nytimes.com | Αρχική Φωτό: Ο Άλεν Γκίνσμπεργκ, ο Πίτερ Ορλόβσκι, η Μπάρμπαρα Ρούμπιν, ο Μπομπ Ντίλαν και ο Ντάνιελ Κράμερ, στα παρασκήνια του Θεάτρου Μακάρτερ, στο Πρίνστον του Νιου Τζέρσεϊ, Σεπτέμβριος 1964. Φωτογραφία: Ντάνιελ Κράμερ