Δήμιοι και δεσμοφύλακες

Δεν είναι τυχαίο ότι οι δήμιοι μέσα στην Ιστορία έκαναν κι άλλες δουλειές: μάζευαν τα πτώματα των ζώων από τους δρόμους, άδειαζαν τις δημόσιες τουαλέτες και τους βόθρους, συνέλεγαν τους φόρους από τους λεπρούς και τα εκδιδόμενα άτομα. Λιγότερο απ’ ό,τι φόβο — μιας και οι εκτελέσεις ήταν πάντοτε σχετικά σπάνιες και προορισμένες για το κοινωνικό περιθώριο ή τους πολιτικά επικίνδυνους — ενέπνεαν απέχθεια. Θεωρούνταν άνθρωποι δίχως τιμή, αντιμετώπιζαν την περιφρόνηση των γειτόνων τους και συχνά αναγκάζονταν να ζουν σε απομόνωση. 

Ίσως όχι τόσο περιφρονημένη, αλλά πάντως σίγουρα κι αυτή απεχθής, είναι η φιγούρα του δεσμοφύλακα. Μπορεί να είναι ένα στερεότυπο σε σχέση με την πραγματική ζωή, αλλά από τον Κέρβερο που τρομοκρατούσε τους νεκρούς για μην αποδράσουν από τον Κάτω Κόσμο, ως τον Ταγματάρχη στις Αναμνήσεις από το σπίτι των πεθαμένων του Ντοστογιέφσκι και τον διευθυντή Σάμιουελ Νόρτον στην ταινία Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ, οι μυθοπλαστικές αναπαραστάσεις είναι εύγλωττες για τα τρυφερά αισθήματα τα οποία γεννούν στους άλλους όσοι αναλαμβάνουν να περιφρουρούν τη στέρηση της ελευθερίας. 

Αυτά σκεφτόμουν καθώς διάβαζα προ ημερών τη νέα ετήσια έκθεση που έδωσε στη δημοσιότητα ο Μηχανισμός Καταγραφής Περιστατικών Άτυπων Αναγκαστικών Επιστροφών της ΕΕΔΑ (Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου). Για να μην πολυμπερδευόμαστε με το διοικητικό ιδιόλεκτο, «άτυπες αναγκαστικές επιστροφές» είναι το επίσημο όνομα για τις παράνομες επαναπροωθήσεις αιτούντων άσυλο και προσφύγων, τα λεγόμενα pushbacks. 

Ένα άλλο, πιο ευθύ, όνομα είναι απαγωγές. Αυτό δηλαδή που σε άπταιστη διοικητική θα λέγαμε «παραβιάσεις της αρχής της μη-επαναπροώθησης» και «παραβιάσεις της απαγόρευσης της απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης, του δικαιώματος στην προσωπική ελευθερία» κτλ. Αλλά που σε μη διοικητική γλώσσα σημαίνει σε βουτάμε, σε ληστεύουμε, σε ξυλοφορτώνουμε, σε φυλακίζουμε παράνομα, και σε περνάμε με μια βάρκα στην Τουρκία, ας πούμε, όπου δεν έχεις πάει ποτέ σου γιατί είσαι, ξέρω γω, Μαροκινός, αλλά δεν μας νοιάζει, γιατί είτε δεν είχες χαρτιά είτε, αν είχες, στα έχουμε σκίσει ή σ’ έχουμε βάλει να τα φας. 

Υπάρχει κι άλλο όνομα, ευθύτατο κι αυτό: δολοφονίες. Αυτό στα διοικητικά λέγεται «παραβίαση του δικαιώματος στη ζωή» αλλά στην καθομιλουμένη μπορούμε να το πούμε Φαρμακονήσι, Πύλο ή Χίο.

Θα μου πείτε, βέβαια, αν οι άνθρωποι αυτοί είναι τυχεροί και δεν τους έχουμε μπουζουριάσει νύχτα σ’ ένα φουσκωτό στον Έβρο ή δεν προσκρούσουν — πού να ξέρουν οι καμηλιέρηδες από θάλασσα σαν τους απογόνους του Θεμιστοκλή; — με το καρυδότσουφλό τους πάνω στην ακταιωρό μας και πνιγούν, κι έτσι δεν έχουμε επιλογή παρά να παραδεχτούμε πως ήρθαν, είναι εδώ, τότε τι κάνουμε;

Τι κάνουμε αν κάποιοι άλλοι τους αντιληφθούν και μας προλάβουν και τους καταγράψουν ότι ήρθαν κι έτσι σπεύσουν ορισμένοι να προστατεύσουν την πατρίδα όχι με χειροπέδες και όπλα — οι ανθέλληνες — αλλά με, τι να πω, νερό, τρόφιμα και κουβέρτες;

Έχουμε τη λύση — ή μάλλον δύο λύσεις.

Πρώτα θα πούμε ότι οι ΜΚΟ που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των μεταναστών και τεκμηριώνουν τα pushbacks είναι διακινητές, θα τους ανοίξουμε δικογραφίες για εγκληματική οργάνωση και θα εκδώσουμε ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης. Θα τους συκοφαντήσουμε, θα τους διαπομπεύσουμε, θα τους αρρωστήσουμε, θα τους καταστρέψουμε τη ζωή. Επειδή μπορούμε.

Κι ύστερα θα βάλουμε τους πρόσφυγες στη φυλακή για να τους αναγκάσουμε να φύγουν. Κι όσο δεν φεύγουν, είτε γιατί δεν έχουν πού να πάνε, είτε γιατί δεν ξέρουμε πού να τους στείλουμε, είτε γιατί ακόμη και οι φυλακές μας είναι καλύτερες από την κόλαση από την οποία διέφυγαν, εμείς θα στέκουμε φρουροί στο συρματόπλεγμα και θα ατενίζουμε τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπου — για να θυμηθούμε τους προγόνους της σημερινής κυβέρνησης — «εβλάστησε σήμερα η Ελλάς ωραιοτέρα παρά ποτέ».

Δήμιοι και δεσμοφύλακες. Με εξουσία, ναι, στη ζωή και στον θάνατο. Αλλά χωρίς τιμή, άξιοι μόνο για περιφρόνηση, ντροπή της Ιστορίας.

*Στην κύρια φωτογραφία: Πίτερ Μπρέχελ ο πρεσβύτερος, «Ο θρίαμβος του θανάτου», 1562, Μουσείο του Πράδο, Μαδρίτη.