Smithsonian: Μαύροι, αλλόθρησκοι και τρανς άτομα δεν χωρούν στην ιστορία της Αμερικής για την κυβέρνηση Τραμπ

Μια νέα έκθεση του Λευκού Οίκου για το Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας του Smithsonian έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς δεν περιορίζεται στην κριτική προς τον τρόπο λειτουργίας του μουσείου, αλλά αμφισβητεί συνολικά την αφήγηση της αμερικανικής ιστορίας που παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα δημόσια πολιτιστικά ιδρύματα της χώρας. Σύμφωνα με δημοσίευμα του The Art Newspaper, το κείμενο των 162 σελίδων αποτυπώνει παράλληλα το όραμα της κυβέρνησης Τραμπ για μια διαφορετική προσέγγιση της εθνικής ιστορίας, με μεγαλύτερη έμφαση στους Ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών, τον χριστιανισμό και τον παραδοσιακό πατριωτισμό.

Η μικρή αμερικανική σημαία που ανασύρθηκε από τα συντρίμμια του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου εκτίθεται στη μόνιμη συλλογή του Ινστιτούτου Smithsonian, στο Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας στην Ουάσινγκτον. EPA.

Η έκθεση «Saving America’s Story»

Η έκθεση, με τίτλο «Saving America’s Story», δημοσιοποιήθηκε από το Εκτελεστικό Γραφείο του Προέδρου στις 4 Ιουλίου, ημέρα κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες γιόρταζαν τα 250 χρόνια από την υπογραφή της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας.

Σύμφωνα με το The Art Newspaper, το μεγαλύτερο μέρος της αφορά το Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας (National Museum of American History – NMAH), το οποίο κατηγορείται ότι έχει απομακρυνθεί από την αρχική του αποστολή και έχει μετατραπεί σε φορέα «ριζοσπαστικής ακτιβιστικής ιδεολογίας».

Όπως υποστηρίζεται στην έκθεση, το μουσείο δεν προβάλλει πλέον μια ενιαία, πατριωτική αφήγηση της αμερικανικής ιστορίας, αλλά εστιάζει υπερβολικά στις εμπειρίες των αυτόχθονων πληθυσμών, των Αφροαμερικανών, των μεταναστών και των γυναικών. Κατά τους συντάκτες της, αυτή η επιλογή έχει οδηγήσει στην υποβάθμιση του ρόλου των λευκών Αμερικανών, των ανδρών και των χριστιανών, ενώ γίνεται λόγος για υπερβολική έμφαση στη φυλή ακόμη και σε ιστορικά γεγονότα όπου, σύμφωνα με την κυβέρνηση, δεν αποτελεί καθοριστικό παράγοντα.

Η έκθεση υποστηρίζει επίσης ότι οι επισκέπτες του μουσείου δεν βρίσκουν σήμερα εκθέσεις που να αφηγούνται συνολικά την ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών ή να αναδεικνύουν επαρκώς προσωπικότητες όπως ο Τζορτζ Ουάσινγκτον, ο Bενιαμίν Φραγκλίνος και ο Τόμας Τζέφερσον, καθώς και γεγονότα όπως το Δεύτερο Ηπειρωτικό Κογκρέσο, το ταξίδι του Mayflower ή τη διάβαση του ποταμού Ντέλαγουερ από τον Ουάσινγκτον.

Διαφωνία για τη δουλεία και τον χριστιανισμό

Όπως σημειώνει το The Art Newspaper, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η δουλεία στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η έκθεση θεωρεί ότι το μουσείο θα έπρεπε να αναδεικνύει περισσότερο πως οι αμερικανικές αποικίες κληρονόμησαν το σύστημα της δουλείας από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις και πως οι ιδέες των Ιδρυτών της χώρας συνέβαλαν στη δημιουργία του κινήματος που οδήγησε τελικά στην κατάργησή της. Το δημοσίευμα επισημαίνει, ωστόσο, ότι ιστορικά οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες είχαν ήδη καταργήσει τη δουλεία πριν από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ανάλογη κριτική ασκείται και για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται ο ρόλος του χριστιανισμού. Σύμφωνα με την έκθεση, το Smithsonian δεν αποδίδει τη δέουσα σημασία στη συμβολή της χριστιανικής πίστης στην ίδρυση και την ανάπτυξη του αμερικανικού κράτους.

Οι συντάκτες του κειμένου διαφωνούν ακόμη και με την παρουσίαση των εξαναγκαστικών εκχριστιανισμών των αυτόχθονων πληθυσμών, υποστηρίζοντας ότι παραλείπονται οι περιπτώσεις εθελοντικού προσηλυτισμού και η συμβολή χριστιανών ιθαγενών ηγετών. Αντίστοιχα, θεωρούν ότι οι πρώτοι Ευρωπαίοι άποικοι παρουσιάζονται κυρίως ως άνθρωποι που καθοδηγούνταν από θρησκευτικό ζήλο και όχι ως πληθυσμοί που εγκατέλειψαν την Ευρώπη για να γλιτώσουν από διώξεις και να διαδώσουν τον χριστιανισμό.

Ο Γκόρντον, ένας άνδρας που δραπέτευσε από τη δουλεία σε φυτεία της Λουιζιάνα και βρήκε καταφύγιο σε στρατόπεδο στρατιωτών της Ένωσης στο Μπατόν Ρουζ, ποζάρει το 1863 δείχνοντας τις ουλές στην πλάτη του, που προκλήθηκαν από τα βασανιστήρια του επιστάτη του. Αργότερα κατατάχθηκε σε μαύρο σύνταγμα του στρατού της Ένωσης. Φωτογραφία: Mathew Brady Studio/National Portrait Gallery/Smithsonian Institution μέσω Reuters

Στο στόχαστρο οι εκθέσεις για τις μεταναστευτικές κοινότητες

Σύμφωνα με το The Art Newspaper, η έκθεση ασκεί έντονη κριτική και στις πρόσφατες περιοδικές εκθέσεις του μουσείου.

Αναφέρει ότι στις αρχές του 2026 περίπου το 75% των διαφημιστικών πινακίδων γύρω από το μουσείο προωθούσε εκθέσεις αφιερωμένες σε πολιτισμούς που χαρακτηρίζονται ως «ξένοι» προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, οι ίδιες οι υποσημειώσεις της έκθεσης αποκαλύπτουν ότι πρόκειται για τις εκθέσεις Corazón y Vida: Lowriding Culture, αφιερωμένη στη μεξικανοαμερικανική και Chicano κουλτούρα, καθώς και την How Can You Forget Me: Filipino American Stories, η οποία παρουσιάζει τις ιστορίες των Φιλιππινοαμερικανών. Το The Art Newspaper σχολιάζει ότι οι συγκεκριμένες κοινότητες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της αμερικανικής κοινωνίας και όχι «ξένους» πολιτισμούς.

Η έκθεση «Girlhood» και τα τρανς άτομα

Ένα από τα βασικά σημεία της έκθεσης είναι η κριτική στην περιοδική έκθεση Girlhood (It’s Complicated), που φιλοξενήθηκε στο μουσείο από το 2020 έως το 2023.

Σύμφωνα με το The Art Newspaper, η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί προβληματική την παρουσίαση ενός ζευγαριού φτερών της πεταλούδας μονάρχη, τα οποία είχαν φορεθεί από παιδιά μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα και τα οποία η διευθύντρια του μουσείου Άνθεα Χάρτιγκ είχε χαρακτηρίσει από τα αγαπημένα της εκθέματα. Η έκθεση του Λευκού Οίκου υποστηρίζει ότι η πεταλούδα μονάρχης αποτελεί σύμβολο του κινήματος υπέρ των παράτυπων μεταναστών.

Παράλληλα, κατηγορεί το μουσείο ότι παρουσιάζει τη μητρότητα ως κάτι που μπορεί να αμφισβητηθεί και ότι ενθαρρύνει τα κορίτσια να αψηφούν την εξουσία, επικαλούμενη μια φράση της έκθεσης σύμφωνα με την οποία «όταν οι κανόνες δεν ταιριάζουν, πολλά κορίτσια αναλαμβάνουν δράση».

Ιδιαίτερη κριτική ασκείται και στην παρουσία τρανς ιστοριών και εμπειριών, τις οποίες η έκθεση χαρακτηρίζει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της «ριζοσπαστικής ιδεολογίας» του μουσείου. Όπως επισημαίνει όμως το The Art Newspaper, πρόσφατη έρευνα της Human Rights Campaign έδειξε ότι το 85% των Αμερικανών θεωρεί πως τα τρανς άτομα πρέπει να απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα και την ίδια νομική προστασία με όλους τους υπόλοιπους πολίτες.

Η απάντηση του Smithsonian

Οι επικρίσεις του Λευκού Οίκου προκάλεσαν την άμεση αντίδραση της διοίκησης του Smithsonian.

Όπως αποκάλυψε το Daily Beast, επικαλούμενο εσωτερικό email που είχε στη διάθεσή της και η Washington Post, ο γενικός γραμματέας του Smithsonian Λόνι Τζ. Μπαντς, ο πρώτος Αφροαμερικανός που ηγείται του ιδρύματος, ενημέρωσε το προσωπικό ότι εξετάζει προσεκτικά την έκθεση και τα συμπεράσματά της, σημειώνοντας ότι «πάντα υπάρχει περιθώριο βελτίωσης».

Τόνισε, ωστόσο, ότι η έκθεση «δεν αποτελεί δίκαιη αποτύπωση του έργου και της συνολικής αποστολής του Εθνικού Μουσείου Αμερικανικής Ιστορίας».

«Στο Smithsonian, η δουλειά μας καθοδηγείται από την επιστημονική έρευνα, την ακρίβεια και την αδιαπραγμάτευτη δέσμευση να αφηγούμαστε ολόκληρη την ιστορία της Αμερικής», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι εργαζόμενοι του ιδρύματος έχουν ευθύνη να βοηθούν την κοινωνία να βρίσκει «κατανόηση, ελπίδα και σαφήνεια» και ότι ο οργανισμός παραμένει προσηλωμένος στις αρχές της επιστημονικής τεκμηρίωσης, της πολιτικής ουδετερότητας, της ανεξαρτησίας, της ακρίβειας και της ακεραιότητας.

Εκπρόσωπος του Smithsonian επιβεβαίωσε στο Daily Beast την αυθεντικότητα του email και επανέλαβε ότι το ίδρυμα «υπηρετεί εδώ και περισσότερα από 180 χρόνια το αμερικανικό κοινό μέσα από ανεξάρτητη και ακομμάτιστη επιστημονική έρευνα».

Στήριξη από τους ιστορικούς

Τη θέση του Smithsonian υποστήριξε και ο Οργανισμός Αμερικανών Ιστορικών (Organization of American Historians – OAH).

Σύμφωνα με το Daily Beast, ο οργανισμός υποστήριξε ότι η έκθεση του Λευκού Οίκου επιχειρεί να τιμωρήσει το μουσείο επειδή παρουσιάζει την ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών με τρόπο που αντανακλά το σύνολο της αμερικανικής κοινωνίας.

Παράλληλα, έκανε λόγο για μια ευρύτερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να επηρεάσει την τεκμηριωμένη ιστορική έρευνα και υπενθύμισε ότι είχε ήδη αντιδράσει στο εκτελεστικό διάταγμα «Restoring Truth and Sanity to American History», υποστηρίζοντας πως κανένας πρόεδρος δεν έχει τη θεσμική εξουσία να καθορίζει το περιεχόμενο των εκθέσεων του Smithsonian ή να παρεμβαίνει στις επιμελητικές διαδικασίες και τις συλλογές του ιδρύματος.

Λίγες ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης, ο Λόνι Μπαντς επανήλθε δημόσια, δηλώνοντας στην εκπομπή Meet the Press ότι το Smithsonian «είναι η κόλλα που βοηθά να παραμένει ενωμένο ένα έθνος», υποστηρίζοντας πως πολίτες με διαφορετικές πολιτικές πεποιθήσεις επισκέπτονται το ίδρυμα με κοινό στόχο να κατανοήσουν καλύτερα την ιστορία και την ταυτότητά τους.

*Κεντρική Εικόνα: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Αβραάμ Λίνκολν, σε φωτογραφία του Φεβρουαρίου του 1865, μόλις δύο μήνες πριν από τη δολοφονία του. Alexander Gardner/National Portrait Gallery/Frederick Hill Meserve Collection/Smithsonian Institution μέσω Reuters.