Κοκαΐνη, εξωγήινοι, εμμονές, πιπεριές και γάλα: 50 χρόνια πριν ο Ντέιβιντ Μπόουι πίστευε ότι είχε πεθάνει

Λίγοι καλλιτέχνες κατάφεραν να μετατρέψουν την προσωπική τους κατάρρευση σε δημιουργική αναγέννηση όσο ο Ντέιβιντ Μπόουι. Το 1975, όμως, δεν υπήρχε τίποτα το γοητευτικό ή το μυθοποιημένο στην κατάσταση που βίωνε. Παρότι η καριέρα του βρισκόταν στην κορυφή, ο ίδιος περνούσε μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους της ζωής του. Απομονωμένος στο Λος Άντζελες, εξαντλημένος από τις καταχρήσεις και παγιδευμένος σε έναν κόσμο εμμονών, έμοιαζε να απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο από την πραγματικότητα.

Εκείνη ακριβώς τη στιγμή εμφανίστηκε ο σκηνοθέτης Νίκολας Ρεγκ. Αναζητούσε πρωταγωνιστή για μια ταινία επιστημονικής φαντασίας και, παρακολουθώντας τον Ντέιβιντ Μπόουι σε ένα τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ, είδε κάτι που οι περισσότεροι αγνοούσαν: έναν άνθρωπο που έμοιαζε πραγματικά ξένος μέσα στον κόσμο γύρω του. Η συνάντησή τους οδήγησε στο The Man Who Fell to Earth, μια ταινία που όχι μόνο χάρισε στον Μπόουι τον πιο εμβληματικό κινηματογραφικό του ρόλο, αλλά σηματοδότησε και μια καθοριστική καμπή σε μια περίοδο όπου όλα έδειχναν να καταρρέουν.

Ένας σταρ στο χείλος της αβύσσου

Στις αρχές του 1975 ο Ντέιβιντ Μπόουι ζούσε σχεδόν απομονωμένος στην πολυτελή κατοικία του στο Λος Άντζελες. Οι μέρες του κυλούσαν ανάμεσα σε βιβλία για τον αποκρυφισμό, θεωρίες γύρω από τον ναζιστικό μυστικισμό, ατελείωτες ώρες μπροστά στην τηλεόραση και τελετουργίες εμπνευσμένες από τον Αλιστερ Κρόουλι.

Ο βιογράφος του, Νίκολας Πεγκ, περιέγραψε αργότερα έναν άνθρωπο που τρεφόταν σχεδόν αποκλειστικά με τσιγάρα, κοκαΐνη, πιπεριές και γάλα. Ο ήλιος τον ενοχλούσε, οι παραισθήσεις ήταν συνεχείς και κατά περιόδους πίστευε ακόμη και ότι είχε πεθάνει. Η ψυχική και σωματική του εξάντληση είχε φτάσει σε τέτοιο σημείο ώστε ο ίδιος έδειχνε να αδιαφορεί για όσα συνέβαιναν γύρω του.

Η εικόνα αυτή γινόταν εμφανής και στις δημόσιες εμφανίσεις του. Παρά το γεγονός ότι προωθούσε το Young Americans, το άλμπουμ που θα εξελισσόταν στη μεγαλύτερη διεθνή επιτυχία της καριέρας του μέχρι τότε, ο Μπόουι εμφανιζόταν εξαντλημένος και αποδυναμωμένος. Ζύγιζε λιγότερο από 40 κιλά και συχνά δυσκολευόταν να εκφραστεί με συνοχή. Δημοσιογράφοι που τον συναντούσαν έφευγαν αμήχανοι, χωρίς να ξέρουν πώς να περιγράψουν όσα έβλεπαν.

Ο φόβος της προσωπολατρίας

Λίγο πριν βυθιστεί ολοκληρωτικά στην παράνοια εκείνης της περιόδου, ο Ντέιβιντ Μπόουι είχε δώσει μια αποκαλυπτική συνέντευξη στον δημοσιογράφο Ρόμπερτ Χίλμπερν. Εξηγώντας γιατί ήθελε να σταματήσει τις περιοδείες, είχε μιλήσει ανοιχτά για τον φόβο που του προκαλούσε η επιρροή που ασκούσε στο κοινό του.

«Υπήρχαν στιγμές που θα μπορούσα να πω στο κοινό να κάνει οτιδήποτε και αυτό ήταν τρομακτικό», είχε δηλώσει.

Ο ίδιος θεωρούσε ότι οι δυτικές κοινωνίες είχαν αρχίσει να υποκύπτουν στην προσωπολατρία και στην τυφλή υπακοή. Πίστευε μάλιστα ότι αργά ή γρήγορα θα εμφανιζόταν ένας νέος «Χίτλερ». Παρά τη γοητεία που του ασκούσαν προσωπικότητες όπως ο Γιόζεφ Γκέμπελς και οι θρύλοι γύρω από το Άγιο Δισκοπότηρο, δεν ήθελε να μετατραπεί ο ίδιος σε σύμβολο τέτοιας εξουσίας.

Ο άνθρωπος που είδε έναν εξωγήινο

Εκείνη την περίοδο ο Νίκολας Ρεγκ ετοίμαζε τη μεταφορά του μυθιστορήματος The Man Who Fell to Earth του Γουόλτερ Τέβις. Το μεγαλύτερο πρόβλημά του ήταν η επιλογή του πρωταγωνιστή.

Η απάντηση ήρθε όταν παρακολούθησε το ντοκιμαντέρ Cracked Actor του BBC. Η κάμερα ακολουθούσε τον Ντέιβιντ Μπόουι κατά τη διάρκεια μιας ημέρας περιοδείας το 1974 και κατέγραφε έναν άνθρωπο χαμένο μέσα στον δικό του κόσμο, αποσυνδεδεμένο από την πραγματικότητα και παγιδευμένο σε έναν αδιάκοπο κύκλο ξενοδοχείων, λιμουζινών, συναυλιών και ναρκωτικών.

Ο Ρεγκ αναζητούσε κάποιον που να μπορεί να υποδυθεί έναν ανθρωποειδή εξωγήινο που μόλις έχει φτάσει στη Γη. Είχε εξετάσει ονόματα όπως ο Πίτερ Ο’Τουλ και ο συγγραφέας Μάικλ Κράιτον, όμως τους θεωρούσε υπερβολικά «γήινους». Αντίθετα, ο Μπόουι διέθετε ακριβώς την αίσθηση απόστασης και παραξενιάς που αναζητούσε.

Η υποκριτική ως διέξοδος

Η πρόταση βρήκε τον Ντέιβιντ Μπόουι σε μια περίοδο που προσπαθούσε να απομακρυνθεί από τα πάντα. Είχε αποσυρθεί στο Λος Άντζελες μακριά από τη σύζυγό του Άντζελα Μπάρνετ και είχε δώσει εντολή στους ατζέντηδές του να μην τον ενοχλούν με επαγγελματικές προτάσεις, εκτός αν αφορούσαν κινηματογράφο.

Πριν γίνει διάσημος ως μουσικός, ο Ντέιβι Τζόουνς – όπως ήταν τότε το πραγματικό του όνομα – είχε σπουδάσει μιμική και πειραματικό θέατρο δίπλα στον Λίντσεϊ Κεμπ. Μέσα του θεωρούσε ότι η υποκριτική ήταν ίσως η πραγματική του κλίση. Η μουσική, που τον είχε απογειώσει, έμοιαζε πλέον να τον έχει οδηγήσει στα όριά του.

Η κινηματογραφική του ατζέντισσα, Μάγκι Άμποτ, συνέβαλε στην τελική απόφαση υπενθυμίζοντάς του ότι πολλοί μεγάλοι καλλιτέχνες είχαν περάσει από τη μουσική στον κινηματογράφο. Χρησιμοποίησε μάλιστα ως παράδειγμα τον Φρανκ Σινάτρα, έναν από τους ανθρώπους που θαύμαζε περισσότερο ο Μπόουι.

Γυρίσματα μέσα στην έρημο και στην εξάρτηση

Τα γυρίσματα ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 1975 στο Νέο Μεξικό και συνεχίστηκαν σε απομονωμένες περιοχές όπως η Αρτέζια, το Φοντ Λέικ και το Γουάιτ Σαντς.

Χρόνια αργότερα ο Ντέιβιντ Μπόουι παραδέχτηκε ότι δεν υπήρξε ούτε μία ημέρα της παραγωγής κατά την οποία να μην έκανε χρήση ναρκωτικών. Η κοκαΐνη βρισκόταν παντού γύρω του και η κατανάλωσή της ήταν τόσο έντονη ώστε προκαλούσε ακόμη και την ανησυχία του ίδιου του Ρεγκ. Παρ’ όλα αυτά, δεν καθυστέρησε ούτε ένα γύρισμα.

Κατά τη διάρκεια της παραγωγής εγκαταστάθηκε σε ένα απομονωμένο ράντσο έξω από το Αλμπουκέρκι. Για να μη χρειαστεί να αποχωριστεί τη βιβλιοθήκη του, έφερε από τη Νέα Υόρκη ένα τροχόσπιτο γεμάτο με περίπου 400 βιβλία. Αργότερα παραδέχτηκε ότι δεν θυμόταν να είχε διαβάσει ούτε μία σελίδα όσο βρισκόταν εκεί.

Οι ιστορίες που έγιναν θρύλος

Για τον Τόνι Ρίτσμοντ, τον άνθρωπο πίσω από τον φακό της ταινίας, η επιλογή του Ντέιβιντ Μπόουι έμοιαζε εκ των υστέρων αυτονόητη. Η αινιγματική του αύρα, η ανδρόγυνη εμφάνιση και ο σχεδόν απόκοσμος τρόπος με τον οποίο κινούνταν τον έκαναν να φαίνεται σαν να είχε βγει κατευθείαν από την ιστορία που αφηγούνταν η ταινία.

Παρά την εύθραυστη εικόνα του, εμφανιζόταν πάντα στην ώρα του. Υπήρξαν όμως και στιγμές που οι φόβοι του έβγαιναν στην επιφάνεια. Για αρκετές ημέρες ήταν πεπεισμένος ότι κάποιος είχε βάλει κάτι στον χυμό πορτοκαλιού που έπινε.

Σε μια άλλη περίπτωση, κατά τη διάρκεια γυρίσματος χειρουργικής σκηνής, αρνήθηκε να χρησιμοποιηθεί αίμα χοίρου για ειδικά εφέ. Αντίθετα, δέχθηκε να χρησιμοποιηθεί ανθρώπινο αίμα και τελικά μια νοσηλεύτρια πήρε αίμα από μέλος του συνεργείου για τις ανάγκες της σκηνής.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η αντίδρασή του όταν ανακάλυψε ότι κοντά σε χώρο γυρισμάτων είχε κατασκηνώσει ομάδα των Hell’s Angels. Σύμφωνα με τον Ρεγκ, ο Μπόουι τρομοκρατήθηκε τόσο πολύ ώστε αρνήθηκε να βγει από το ράντσο όπου διέμενε μέχρι να απομακρυνθούν.

Μια ταινία που παραμένει αινιγματική

Το The Man Who Fell to Earth αφηγείται την ιστορία ενός εξωγήινου από τον πλανήτη Άνθια, ο οποίος φτάνει στη Γη αναζητώντας νερό για τον άνυδρο κόσμο του. Αξιοποιώντας τεχνολογικές πατέντες αποκτά τεράστια περιουσία, όμως σταδιακά χάνει τον προσανατολισμό του και παρασύρεται από τις ανθρώπινες αδυναμίες, το αλκοόλ, την τηλεόραση και τη μοναξιά.

Όταν κυκλοφόρησε το 1976, η ταινία απέφερε περίπου 3 εκατομμύρια δολάρια, παρά το γεγονός ότι πρωταγωνιστούσε ένας από τους μεγαλύτερους μουσικούς αστέρες της εποχής. Οι κριτικοί, ωστόσο, την υποδέχθηκαν πολύ πιο θερμά. Η Αμερικανίδα  κριτικός κινηματογράφου Πολίν Κέιλ τη χαρακτήρισε «Ο Μικρός Πρίγκιπας για ενήλικες», ενώ πολλοί εντυπωσιάστηκαν από την παρουσία του Μπόουι, που έμοιαζε λιγότερο με ηθοποιό και περισσότερο με πλάσμα που είχε πραγματικά προσγειωθεί από κάποιον μακρινό πλανήτη.

Το πιο παράδοξο είναι ότι ούτε ο ίδιος ο πρωταγωνιστής δεν κατάφερε ποτέ να εξηγήσει πλήρως την ταινία. Μέχρι και τη δεκαετία του 1990 επέμενε ότι δεν την καταλάβαινε. Κι όμως, μισό αιώνα μετά, το έργο εξακολουθεί να ασκεί την ίδια γοητεία. Ίσως επειδή, όπως και ο ίδιος ο Μπόουι, δεν προσφέρει ποτέ όλες τις απαντήσεις.

*Με πληροφορίες από: El Pais English