Στη σύγχρονη κοινωνία, η παραγωγικότητα έχει αναχθεί σε υπέρτατη αρετή. Η κουλτούρα του «hustle» και η συνεχής ενασχόληση θεωρούνται πλέον παράσημα επιτυχίας. «Πάντα απασχολημένος» σημαίνει «σημαντικός». Όταν δεν κάνουμε τίποτα, νιώθουμε ενοχές. Όμως, η επιστήμη και οι ίδιοι οι ρυθμοί της ζωής μας αρχίζουν να αποδεικνύουν το αντίθετο: ο εγκέφαλός μας χρειάζεται επειγόντως να κατεβάσει ταχύτητα.
Ενώ ο κόσμος έχει ήδη αγκαλιάσει φιλοσοφίες όπως το δανέζικο «Hygge» (άνεση) και το σουηδικό «Lagom» (ισορροπία), μια νέα τάση από την Ολλανδία κερδίζει έδαφος ως το απόλυτο αντίδοτο στο στρες και το burnout. Το όνομα αυτής: «Niksen».
Τι είναι, λοιπόν, το Niksen;
Η μετάφρασή του είναι αφοπλιστικά απλή: «to do nothing» (να μην κάνεις τίποτα). Όχι να κάνεις κάτι χαλαρωτικό, όπως διάβασμα ή γιόγκα, αλλά να μην έχεις απολύτως κανέναν σκοπό. Το Niksen δεν είναι διαλογισμός (ο οποίος απαιτεί συγκέντρωση), ούτε ενσυνειδητότητα (mindfulness). Είναι η συνειδητή απόφαση να αφήσεις το μυαλό σου να περιπλανηθεί ελεύθερα, χωρίς να προσπαθείς να εστιάσεις σε τίποτα συγκεκριμένο.
Είναι το να κοιτάζεις έξω από το παράθυρο, να χαζεύεις τα σύννεφα, να κάθεσαι απλώς σε ένα παγκάκι χωρίς να τσεκάρεις το κινητό σου. Είναι η «απραξία» στην πιο αγνή της μορφή, χωρίς κανένα προσδοκώμενο αποτέλεσμα.
Γιατί το χρειαζόμαστε σήμερα;
Η ανάγκη για το Niksen προκύπτει ως άμεση αντίδραση στον καταιγισμό πληροφοριών και την «ψηφιακή φασαρία». Η συνεχής εναλλαγή καθηκόντων (multi-tasking) εξαντλεί τα αποθέματα ενέργειας του εγκεφάλου μας.
Όταν κάνουμε Niksen, ο εγκέφαλός μας μπαίνει σε μια κατάσταση που οι νευροεπιστήμονες ονομάζουν «Δίκτυο Προεπιλεγμένης Λειτουργίας» (Default Mode Network). Αυτή η κατάσταση δεν είναι μια περίοδος αδράνειας, αλλά μια περίοδος επεξεργασίας. Ο εγκέφαλος ταξινομεί πληροφορίες, συνδέει ιδέες, επεξεργάζεται συναισθήματα και, το σημαντικότερο, ξεκουράζεται.
Τα οφέλη είναι θεαματικά. Έρευνες δείχνουν ότι η εσκεμμένη απραξία μπορεί να μειώσει τα επίπεδα κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες), να βελτιώσει τη λήψη αποφάσεων και να αυξήσει τη συγκέντρωση όταν επιστρέφουμε στις εργασίες μας.
Το παράδοξο της δημιουργικότητας
Ίσως το πιο ενδιαφέρον όφελος του Niksen είναι η επίδρασή του στη δημιουργικότητα. Πόσες φορές η καλύτερη ιδέα σού ήρθε όταν δεν την έψαχνες, ίσως στο ντους ή ενώ απλώς χαζεύεις; Αυτό δεν είναι τυχαίο.
Όταν σταματάμε να εστιάζουμε έντονα σε ένα πρόβλημα, ο εγκέφαλος έχει τον χώρο να κάνει ασυνήθιστες συνδέσεις μεταξύ άσχετων πληροφοριών. Το Niksen επιτρέπει στο μυαλό να «ξεφύγει» από τις συνηθισμένες, γραμμικές σκέψεις και να οδηγηθεί σε νέες, πρωτότυπες λύσεις. Είναι ο λόγος που οι μεγαλύτεροι στοχαστές και καλλιτέχνες στην ιστορία συχνά εφάρμοζαν περιόδους βαθιάς απραξίας.
Πώς να το εφαρμόσετε στην πράξη
Το Niksen ακούγεται εύκολο, αλλά στην πράξη είναι δύσκολο για τον σύγχρονο άνθρωπο. Ο εγκέφαλός μας έχει εθιστεί στη διέγερση. Δοκιμάστε να καθίσετε για 5 λεπτά χωρίς να κάνετε τίποτα και θα νιώσετε την ώθηση να πιάσετε το κινητό.
Για να ξεκινήσετε:
Ξεκινήστε με μικρά βήματα: Αφιερώστε 5-10 λεπτά την ημέρα.
Βρείτε μια «άγκυρα»: Αν νιώθετε νευρικότητα, εστιάστε ελαφρά στην αναπνοή σας ή κοιτάξτε κάτι σταθερό (π.χ. ένα δέντρο).
Resist the Urge: Μην τσεκάρετε notifications. Μην σκέφτεστε τι θα μαγειρέψετε. Αν έρθουν αυτές οι σκέψεις, απλώς αφήστε τις να περάσουν.
Εκμεταλλευτείτε τα «νεκρά» διαστήματα: Αντί να βγάλετε το κινητό στην ουρά του σούπερ μάρκετ, απλώς περιμένετε. Αφήστε το μυαλό σας να περιπλανηθεί.
Το Niksen δεν είναι τεμπελιά. Είναι μια ζωτικής σημασίας ανάγκη για τη διατήρηση της ψυχικής μας υγείας σε έναν κόσμο που δεν σταματά ποτέ. Είναι μια υπενθύμιση πως μερικές φορές, το πιο παραγωγικό πράγμα που μπορείς να κάνεις είναι… απολύτως τίποτα.
Το «Τάμα» μια θεατρική εμπειρία που υπόσχεται να συγκινήσει και να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον των θεατών. Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να την απολαύσει για λίγες παραστάσεις στο Σύγχρονο Θέατρο.