Ποιες είναι οι υποχρεώσεις των δήμων για τα αδέσποτα ζώα – Τι μπορείτε να κάνετε, αν αδιαφορούν οι φορείς

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότεροι πολίτες φροντίζουν αδέσποτα ζώα.

Μάλιστα, δεν είναι λίγοι που μεριμνούν και για τη στείρωσή τους, τοποθετούν σπιτάκια για να προφυλάσσονται από τις καιρικές συνθήκες.
Προσπαθούν να κάνουν τη ζωή τους στον δρόμο όσο πιο αξιοπρεπής γίνεται.

«Η φροντίδα των αδέσποτων ζώων στην Ελλάδα συχνά παρερμηνεύεται ως μια ατομική πράξη ευαισθησίας ή μια «εθελοντική θυσία» ορισμένων πολιτών», αναφέρει ο κτηνίατρος, Κωνσταντίνος Αστήθας.

Οι δήμοι οφείλουν πλέον, βάσει νόμου, να αποτελούν το καταφύγιο και τον προστάτη των αδέσποτων της περιοχής τους

Η σήμανση (microchip) και η στείρωση είναι νομική υποχρέωση

Ωστόσο, ο πρόσφατος νόμος για τα ζώα συντροφιάς (Ν. 4830/2021), τονίζει ο κτηνίατρος, αλλάζει ριζικά το τοπίο. Καθώς μεταφέρει το κέντρο βάρους εκεί που πραγματικά ανήκει: στην οργανωμένη πολιτεία και τη θεσμική συνεργασία.

Ο δήμος ως κεντρικός πυλώνας φροντίδας και η 24ωρη επιφυλακή

Δεν αρκεί, αναφέρει ο κύριος Αστήθας, η καλή πρόθεση ενός φιλόζωου πολίτη. Οι δήμοι οφείλουν πλέον, βάσει νόμου, να αποτελούν το καταφύγιο και τον προστάτη των αδέσποτων της περιοχής τους. Αυτό σημαίνει:

● Αρμόδιο τμήμα και 24ωρη λειτουργία: Κάθε δήμος υποχρεούται να διαθέτει οργανωμένο τμήμα διαχείρισης αδέσποτων, το οποίο οφείλει να βρίσκεται σε διαρκή ετοιμότητα 24 ώρες το εικοσιτετράωρο. Η ανάγκη ενός ζώου για βοήθεια δεν ακολουθεί το ωράριο των δημόσιων υπηρεσιών. Για την ορθή λειτουργία του, ο νόμος προβλέπει τη συγκρότηση ειδικών επιτροπών με τακτικά και αναπληρωματικά μέλη. Και είναι οι εξής:

1. Η πενταμελής επιτροπή: Είναι το όργανο παρακολούθησης του προγράμματος διαχείρισης. Σε αυτήν εκπροσωπούνται ο δήμος, οι νόμιμες φιλοζωικές οργανώσεις (με καταστατικό και εγγραφή στο Εθνικό Μητρώο) και κτηνίατροι. Εδώ αποφασίζεται η στρατηγική και ο έλεγχος των υιοθεσιών.

2. Η τριμελής επιστημονική επιτροπή: Αποτελείται αποκλειστικά από κτηνιάτρους. Είναι το μόνο αρμόδιο όργανο για να αποφασίσει για την επικινδυνότητα ενός ζώου ή για την ευθανασία σε περιπτώσεις μη αναστρέψιμων παθήσεων.

Προστασία σε ακραίες συνθήκες

Ιδιαίτερη έμφαση, υπογραμμίζει ο κύριος Αστήθας, πρέπει να δίνεται στην προστασία των ζώων κατά τη διάρκεια ακραίων θερμοκρασιών (καύσωνες ή παγετοί). Ο δήμος οφείλει να μεριμνά για την πρόσβαση των ζώων σε σκιασμένους χώρους και σε καθαρό νερό. Αλλά και για την άμεση περισυλλογή τους, όταν βρίσκονται σε κίνδυνο λόγω καιρού.

Σε ποια σημεία πρέπει να τοποθετούνται οι ταΐστρες και οι ποτίστρες

Οι ταΐστρες και οι ποτίστρες πρέπει να τοποθετούνται σε σημεία που σέβονται τη δημόσια υγιεινή -μακριά από σχολεία, πάρκα και παιδικές χαρές. Έτσι, διασφαλίζεται η αρμονική συμβίωση όλων των πολιτών.

Ο ρόλος του Έλληνα κτηνιάτρου: Ο επιστημονικός εγγυητής

Σε αυτήν την προσπάθεια, κάνει σαφές ο κύριος Αστήθας, ο Έλληνας κτηνίατρος αποτελεί τον κεντρικό επιστημονικό εγγυητή. Δεν είναι απλώς ένας που παρέχει υπηρεσίες, αλλά ο άνθρωπος που διασφαλίζει την ευζωία και τη δημόσια υγεία.

Κάθε δήμος υποχρεούται να διατηρεί δικές του δομές (κτηνιατρεία και καταφύγια με αδειοδοτημένο προσωπικό). Ή ενεργές συμβάσεις με αδειοδοτημένα κτηνιατρεία που πληρούν τις αυστηρές προδιαγραφές της ελληνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Η στείρωση, η αποπαρασίτωση και ο εμβολιασμός είναι ιατρικές πράξεις, οι οποίες απαιτούν υψηλή εξειδίκευση. Και πρέπει να εκτελούνται αποκλειστικά από επιστήμονες που ασκούν το επάγγελμα σύμφωνα με τους κανόνες δεοντολογίας. Έτσι, προστατεύεται το ζώο από πρόχειρες ή αναποτελεσματικές πρακτικές.

Η κοινωνία των πολιτών: Τι σημαίνει νόμιμη οργάνωση;

Η συμμετοχή των πολιτών, επισημαίνει ο κύριος Αστήθας, είναι πολύτιμη, αρκεί να γίνεται μέσα από τις επίσημες οδούς. Ο νόμος αναγνωρίζει τη σημασία των ζωοφιλικών οργανώσεων ως συνεργατών των δήμων.

Τι ορίζουμε ως νόμιμη οργάνωση; Είναι το σωματείο που διαθέτει εγκεκριμένο καταστατικό, απόφαση πρωτοδικείου και είναι εγγεγραμμένο στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς.

Τα μέλη αυτών των οργανώσεων λειτουργούν ως τα «μάτια» της κοινωνίας. Παρακολουθούν τον πληθυσμό και ενημερώνουν έγκαιρα τα αρμόδια όργανα του δήμου, ώστε ο κτηνίατρος να παρέμβει όπου και, όταν χρειάζεται.

Η ευθύνη του κηδεμόνα: Το τέλος των ανεξέλεγκτων γεννήσεων

«Ως κτηνίατρος, οφείλω να τονίσω ότι η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στις εγκαταλείψεις και τις ανεξέλεγκτες γεννήσεις», αναφέρει ο κύριος Αστήθας.

Συνεχίζει λέγοντας ότι η σήμανση (microchip) και η στείρωση είναι νομική υποχρέωση (υπεύθυνη κηδεμονία).

Κάθε «τυχαία» γέννα στο σπίτι, είναι μια μελλοντική στρατιά αδέσποτων στον δρόμο.

Η υιοθεσία ενός ζώου δεν είναι απλή παράδοση-παραλαβή, αλλά μια σοβαρή νομική διαδικασία.

Οι δήμοι και τα σωματεία οφείλουν να διενεργούν αυστηρούς ελέγχους για την καταλληλότητα των υποψήφιων κηδεμόνων.

Τα σωματεία διατηρούν το δικαίωμα να παρακολουθούν την εξέλιξη της υιοθεσίας. Έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ότι το ζώο ζει σε συνθήκες ευζωίας και ότι τηρούνται οι υποχρεώσεις περί σήμανσης και στείρωσης.

Πώς πέτυχαν ευρωπαϊκές χώρες να μετρούν στα δάχτυλα αδέσποτα ή να έχουν μηδέν στο πηλίκο

Χώρες, όπως η Ολλανδία, η Γερμανία και η Δανία, ενημερώνει ο κύριος Αστήθας, κατάφεραν να έχουν μηδενικό ή ελάχιστο πληθυσμό αδέσποτων. Αυτό δεν έγινε τυχαία, αλλά μέσω ενός συνδυασμού τριών πυλώνων:

● Υποχρεωτική στείρωση και σήμανση: Αυστηρότατοι έλεγχοι στα δεσποζόμενα ζώα.

● Υψηλή φορολογία για μη στειρωμένα ζώα: Κίνητρα, για υπεύθυνη κηδεμονία.

● Παιδεία και κρατικές δομές: Ο πολίτης γνωρίζει ότι το κράτος διαθέτει τις υποδομές (καταφύγια και κλινικές), για να διαχειριστεί κάθε περιστατικό άμεσα.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε τα αδέσποτα ουσιαστικά;

Αν θέλετε να προσφέρετε μια πιο αξιοπρεπή ζωή στα ζώα, ο κύριος Αστήθας συμβουλεύει:

● Πιέστε τον Δήμο σας να εφαρμόσει το νόμο και να διατηρεί το 24ωρο τμήμα σε λειτουργία.
Αν ο δήμος σας δεν έχει ενεργή σύμβαση με κτηνίατρο, ασκήστε πίεση ως δημότες. Η έλλειψη σύμβασης οδηγεί άμεσα σε αύξηση των αδέσποτων.

● Ενισχύστε εθελοντικά τις νόμιμες φιλοζωικές οργανώσεις της περιοχής σας, οι οποίες συνεργάζονται θεσμικά με τους δήμους και τους κτηνιάτρους.

● Σεβαστείτε τις οδηγίες του κτηνιάτρου σας. Είναι ο μόνος αρμόδιος να σας καθοδηγήσει για τη σωστή φροντίδα ενός ζώου που βρήκατε στον δρόμο.

● Ενημερώστε τη νόμιμη τοπική φιλοζωική οργάνωση: Τα μέλη της μπορούν να συνδράμουν στην επιτήρηση του περιστατικού και να πιέσουν, για την ταχύτερη ανταπόκριση των αρμόδιων οργάνων.

● Σε περίπτωση έκτακτης ιατρικής ανάγκης: Αν ο δήμος δεν δρα, απευθυνθείτε σε έναν ιδιώτη κτηνίατρο για τις πρώτες βοήθειες. Φροντίστε όμως, να καταγραφεί το περιστατικό, ώστε να αναζητηθούν οι ευθύνες από την τοπική αυτοδιοίκηση.

Η σωστή εφαρμογή του νόμου

Καταλήγοντας, ο κύριος Αστήθας, υπογραμμίζει: «Η αξιοπρέπεια των αδέσποτων είναι ο καθρέφτης του πολιτισμού μας. Ας απαιτήσουμε τη σωστή εφαρμογή του νόμου, την αναγνώριση ευθύνης του κράτους και να αναγνωρίσουμε την αξία της κτηνιατρικής επιστήμης».

Ο κτηνίατρος, Κωνσταντίνος Αστήθας

⃰ Ο κύριος Κωνσταντίνος Αστήθας είναι κτηνίατρος, απόφοιτος του Πανεπιστημίου Δασοτεχνίας της Σόφιας, με μεταπτυχιακό στην «Ηθική, Δίκαιο και Ευζωία των
Ζώων».

Από το 2017 διαχειρίζεται παθολογικά και χειρουργικά περιστατικά.

Προσφέρει τις υπηρεσίες του στην Ελληνική Φιλοζωική Εταιρεία στο Κορωπί και στο ιδιωτικό του ιατρείο, PrimeVet στα Σπάτα.