Cashing Out: Όταν ο θάνατος από AIDS έφερνε κέρδη – Μια μακάβρια, σωτήρια ΛΟΑΤΚΙ+ ιστορία στο φως
Το υποψήφιο για Όσκαρ ντοκιμαντέρ μικρού μήκους του New Yorker, Cashing Out, ξετυλίγει το νήμα μιας άγνωστης και ηθικά αμφιλεγόμενης βιομηχανίας, όπου επενδυτές αγόραζαν τις ασφάλειες ζωής ασθενών με AIDS που είχαν ελάχιστο χρόνο ζωής
Όταν ο Ματ Νέιντελ, πρότεινε στον πατέρα του να πάνε ένα περίπατο εκείνο το καλοκαιρινό απόγευμα του 2020 στη Φλόριντα, δεν περίμενε πως μετά τη βόλτα τουτς, όλα θα ήταν αλλιώς.
Πατέρας και γιος είχαν βγει για περπάτημα μετά από τα lockdown της πανδημίας που καθήλωσε τη Γη. Ο Ματ είπε στον πατέρα του Φιλ ότι η προοπτική ενός εμβολίου για αναχαίτιση της πανδημίας του COVID ήταν μεν συναρπαστική, αλλά δεν μπορούσε παρά να νιώθει άβολα με την ιδέα πως τα στελέχη των φαρμακευτικών εταιρειών επωφελούνται από έναν καταστροφικό ιό και μετράνε κέρδη τζογάροντας με τη ζωή και το θάνατο. Ο πατέρας του ήταν μαγκωμένος.
«Νομίζω ότι πρέπει να σου εξομολογηθώ κάτι», είπε στο 26χρονο πλέον Ματ. Στη συνέχεια του εξήγησε ότι στις πρώτες μέρες της επιδημίας HIV/AIDS είχε επενδύσει σε ένα σχήμα που ήταν γνωστό ως viatical settlements -όρος που δεν έχει ακριβή, καθιερωμένη μετάφραση στα ελληνικά, αλλά αποδίδεται συνήθως ως «διακανονισμός ασφάλειας ζωής» ή «πώληση ασφαλιστηρίου ζωής από ανίατα ασθενείς».
Μια οικονομική συναλλαγή στην οποία ένας ανίατα ασθενής πουλάει το συμβόλαιο ζωής του σε τρίτους για άμεση ρευστότητα. Αυτοί αναλαμβάνουν τα ασφάλιστρα και εισπράττουν το ποσό μετά τον θάνατο του.
Ο Φιλ έβρισκε ανθρώπους που πέθαιναν από AIDS, συχνά με μόνο λίγες εβδομάδες ή μήνες ζωής μπροστά τους, και αγόραζε ένα μέρος της αξίας των ασφάλιστρων πληρώνοντας σε μετρητά.
Οι επενδυτές λάμβαναν φακέλους με τις ιατρικές εξετάσεις των ασθενών. Κοιτούσαν τις τιμές των CD4+ λεμφοκυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος όπως κοιτάζουν σήμερα οι χρηματιστές τις μετοχές
Φιλ και Ματ Νέιντελ
«Συγκλονίστηκα, αναστατώθηκα», λέει ο Νέιντελ στον Guardian. «Ο πατέρας μου ήταν μέρος αυτής της βιομηχανίας και τα κέρδη που αποκόμιζε από αυτήν χρηματοδοτούσαν την παιδική μου ηλικία».
Για τον ομοφυλόφιλο σκηνοθέτη η εξομολόγηση ήταν και το κάλεσμα για να ερευνήσει και να ξορκίσει αυτή την αλήθεια.
«Έχω σεβασμό για τους ακτιβιστές του AIDS που παλεύουν με το σώμα και το πνεύμα τους να δημιουργήσουν έναν κόσμο στον οποίο μπορώ εγώ να είμαι υγιής και να λαμβάνω PrEP [προφύλαξη πριν από την έκθεση] κάθε πρωί, έναν κόσμο στον οποίο μπορώ να είμαι σχετικά ελεύθερος ως γκέι», είπε.
«Τόσες πολλές από τις προόδους στα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων προήλθαν από την ορατότητα αυτών των αγώνων στις αρχές του AIDS, και ξαφνικά μάθαινα ότι η ύπαρξή μου και τα προνόμιά μου εξαρτιόνταν κατά κάποιο τρόπο από τον θάνατο αυτών των ίδιων ανθρώπων».
Καθώς άρχισε να ερευνά την θολή ιστορία αυτών των συμφωνιών κατά την κορύφωση της κρίσης του AIDS, o Nέιντελ άρχισε να διακρίνει το πλαίσιο μιας ιστορίας που είναι και το θέμα του ντοκιμαντέρ μικρού μήκους του που βρέθηκε στη βραχεία λίστα των Όσκαρ.
Στο Cashing Out ο Νέιντελ, όπως και ο θεατής, μαθαίνει μια ιστορία τόσο μακάβρια όσο και απελευθερωτική, μια βιομηχανία τόσο αποτρόπαιη όσο και σωτήρια.
Στην κορύφωση της κρίσης του AIDS, πολλοί ασθενείς βρέθηκαν χωρίς δουλειά, χωρίς οικογενειακή στήριξη και με δυσβάσταχτα ιατρικά έξοδα.
Ο Σκοτ Πέιτζ, ένας από τους πρωταγωνιστές του φιλμ, περιγράφει πώς η πώληση της ασφάλειας του συντρόφου του, Γκρεγκ, τους επέτρεψε να ζήσουν τους τελευταίους μήνες με αξιοπρέπεια, να αγοράσουν ένα σπίτι και έναν σκύλο.
Στο Cashing Out ο Νέιντελ, όπως και ο θεατής, μαθαίνει μια ιστορία τόσο μακάβρια όσο και απελευθερωτική, μια βιομηχανία τόσο αποτρόπαιη όσο και σωτήρια
«Είδα το στρες να φεύγει από το σώμα του», θυμάται. Αυτή η «προκαταβολή θανάτου» μετέτρεψε την απόλυτη απόγνωση σε μια ευκαιρία για μια τελευταία επιθυμία ή για την κάλυψη των βασικών αναγκών επιβίωσης, σε μια εποχή που το κράτος αντιμετώπιζε τους ασθενείς με ντροπή και προκατάληψη.
Η μακάβρια αυτή συναλλαγή που βρίσκεται στη διασταύρωση του απόλυτου κυνισμού και της ανθρώπινης ανάγκης λειτουργούσε με απλούς κανόνες.
Ένας ασθενής με AIDS, ο οποίος γνώριζε ότι έχει λίγους μήνες ζωής, πωλούσε το συμβόλαιο της ασφάλειας ζωής του σε έναν τρίτο επενδυτή. Αν το συμβόλαιο προέβλεπε αποζημίωση 100.000 δολαρίων μετά τον θάνατό του, ο επενδυτής του έδινε, για παράδειγμα, 60.000 δολάρια «στο χέρι» εκείνη τη στιγμή.
Ο επενδυτής αναλάμβανε να πληρώνει τις δόσεις της ασφάλειας μέχρι τον θάνατο του ασθενούς και, όταν αυτός πέθαινε, εισέπραττε όλο το ποσό των 100.000 δολαρίων.
Το κέρδος του επενδυτή εξαρτιόταν αποκλειστικά από την ταχύτητα: όσο πιο γρήγορα πέθαινε ο ασθενής, τόσο λιγότερες δόσεις πλήρωνε ο επενδυτής και τόσο πιο γρήγορα έπαιρνε τα χρήματα πίσω.
Η διττή φύση της συναλλαγής ανατριχιάζει. Από την πλευρά του ασθενούς, τα μετρητά ήταν ένα εισιτήριο προς την ελευθερία.
Σε μια εποχή που οι ομοφυλόφιλοι έχαναν τις δουλειές τους λόγω της ασθένειας και οι οικογένειές τους τους εγκατέλειπαν, τα μετρητά αυτά σήμαιναν τη διαφορά ανάμεσα στο να πεθάνεις στον δρόμο ή σε ένα αξιοπρεπές κρεβάτι νοσοκομείου.
Τα μετρητά τους έδιναν τη δυνατότητα να καλύψουν τα καθημερινά έξοδα τους -το φαγητό, το ενοίκιο, τους νοσοκομειακούς λογαριασμούς τους καθώς μετά τη διάγνωση τους δεν μπορούσαν να εργαστούν. Για άλλους ήταν μετρητά για κάψιμο, ένα ποσό για να ξοδέψουν σε ταξίδια και εμπειρίες που ήθελαν από πάντα πριν έρθει το αναπόφευκτο τέλος.
Από την πλευρά του επενδυτή, η κατάσταση ήταν ωμά κυνική. Οι επενδυτές λάμβαναν φακέλους με τις ιατρικές εξετάσεις των ασθενών. Κοιτούσαν τις τιμές των CD4+ λεμφοκυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος όπως κοιτάζουν σήμερα οι χρηματιστές τις μετοχές.
Μια «κακή» εξέταση για τον ασθενή ήταν μια «εξαιρετική» είδηση για τον επενδυτή. Η εγγενής διαστροφή είναι σκληρή. Ο επενδυτής ευχόταν -οικονομικά- τον σύντομο θάνατο του ανθρώπου που μόλις είχε βοηθήσει.
Το κέρδος του επενδυτή εξαρτιόταν αποκλειστικά από την ταχύτητα: όσο πιο γρήγορα πέθαινε ο ασθενής, τόσο λιγότερες δόσεις πλήρωνε ο επενδυτής και τόσο πιο γρήγορα έπαιρνε χρήματα πίσω
Όπως αποκαλύπτει το ντοκιμαντέρ, οι τράπεζες αρχικά αρνούνταν να εμπλακούν, θεωρώντας πως οι αποζημιώσεις έπρεπε να πηγαίνουν στις οικογένειες — αγνοώντας το γεγονός ότι οι οικογένειες πολλών ομοφυλόφιλων τους είχαν αποκληρώσει. Όταν αντιλήφθηκαν το μέγεθος των κερδών, οι θεσμικοί επενδυτές έσπευσαν να πάρουν μερίδιο από την «πίτα» του θανάτου.
Η μεγάλη ιστορική ειρωνεία συνέβη το 1996. Μέχρι τότε, το AIDS θεωρούνταν βέβαιη θανατική ποινή για τον ασθενή που μετρούσε λίγους μήνες ζωής. Οι επενδυτές θεωρούσαν ότι το ρίσκο τους ήταν μηδενικό. Όμως, η ανακάλυψη των συνδυαστικών θεραπειών (κοκτέιλ φαρμάκων) άλλαξε τα πάντα και η έλευση των αντιρετροϊκών φαρμάκων σήμανε το τέλος.
Η μαρτυρία της ακτιβίστριας Τσάμπλι είναι οδυνηρή υπενθύμιση ότι ακόμα και στη διαχείριση του θανάτου, η αξιοπρέπεια δεν ήταν δεδομένη για όλους. Ακόμη και στο τέλος, όλα είναι ταξικά
Ξαφνικά, οι άνθρωποι που «έπρεπε» να πεθάνουν για να πληρωθούν οι επενδυτές, άρχισαν να ζουν. «Όλα πήγαιναν καλά, μέχρι που οι άνθρωποι σταμάτησαν να πεθαίνουν συνέχεια», λέει ο Πέιτζ.
Οι επενδυτές βρέθηκαν παγιδευμένοι να πληρώνουν ασφάλιστρα για συμβόλαια που δεν θα εισέπρατταν ποτέ σύντομα. Η ζωή νίκησε το στοίχημα του θανάτου, και πολλοί από εκείνους που πόνταραν στην επιδημία έχασαν τις περιουσίες τους.
Στο Cashing Out ακούγονται πολλές φωνές. Το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει τις κραυγαλέες ανισότητες της εποχής με την ακτιβίστρια ΝτιΝτι Τσάμπλι να υπενθυμίζει πως για τις μαύρες τρανς γυναίκες, που συχνά δεν είχαν καν πρόσβαση σε θέσεις εργασίας με ασφάλιση, οι «διακανονισμοί» ήταν ένα άπιαστο όνειρο.
«Η ασθένεια δεν κάνει διακρίσεις… γι’ αυτό θέλω να ενθαρρύνω τους ανθρώπους να αναζητήσουν τους συντρόφους τους σε έναν αγώνα για επιβίωση»
Η Τσάμπλι περιγράφει στο ντοκιμαντέρ μια φαντασίωση της. Θα ήθελε να είχε πουλήσει την ασφάλεια ζωής της σε κάποιον για να πεθάνει ειρηνικά σε μια παραλία. Το προτιμούσε από αυτό που έμοιαζε πιο πιαθνό ως σενάριο, να καταλήξει σε έναν κοινό τάφο με άλλους που δεν ενδιαφέρθηκε ποτέ κανείς να ταυτοποιήσει ή να αναζητήσει.
Η μαρτυρία της είναι μια οδυνηρή υπενθύμιση ότι ακόμα και στη διαχείριση του θανάτου, η αξιοπρέπεια δεν ήταν δεδομένη για όλους. Η τρανς, μαύρη κοινότητα πάλι είχε να πληρώσει το πιο σκληρό τίμημα. Ακόμη και στο τέλος, όλα είναι ταξικά.
Για τον σκηνοθέτη Ματ Νέιντελ, η ταινία αποτελεί ένα κατηγορητήριο για το ανεπαρκές δίχτυ κοινωνικής προστασίας στις ΗΠΑ. «Με αηδιάζει που αυτό το σύστημα έπρεπε να υπάρξει, αλλά όταν το κράτος αρνείται να μας φροντίζει, αναγκαζόμαστε να βρούμε δημιουργικούς τρόπους για να φροντίσουμε ο ένας τον άλλον» λέει.
«Η ασθένεια δεν κάνει διακρίσεις… γι’ αυτό θέλω να ενθαρρύνω τους ανθρώπους που βλέπουν την ταινία να βρουν τους παράξενους συντρόφους τους στον αγώνα για επιβίωση».
Η ελευθερία (αίσθημα αυτονομίας) ενισχύει την ευτυχία σε όλο τον κόσμο, αλλά μια εκτεταμένη διεθνής μελέτη δείχνει ότι προσφέρει ακόμη μεγαλύτερη χαρά σε πλουσιότερες χώρες,
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Παρασκευή 30.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/trevor-mckinnon-wL3-nvcELpc-unsplash-1-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442
