Οδηγός Ενιαίου Τέλους Ακινήτων (Ε.Τ.ΑΚ.)

Οδηγός Ενιαίου Τέλους Ακινήτων (Ε.Τ.ΑΚ.)

Με το νόμο 3634/2008 επιβλήθηκε το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων και μεταβλήθηκε ο τρόπος φορολόγησης της μεταβίβασης ακινήτων είτε πρόκειται για μεταβίβαση από κληρονομιά ή από γονική παροχή ή δωρεά.

1. Ε.Τ.ΑΚ. Φυσικών Προσώπων

Από 1^η Ιανουαρίου 2008 υπάγονται στο Ενιαίο Τέλος Ακινήτων κάθε φυσικό πρόσωπο, ανεξάρτητα από την έδρα του, το οποίο έχει δικαιώματα επί ακινήτων που βρίσκονται στην Ελλάδα ανεξάρτητα από τις τυχόν μεταβολές που επέρχονται κατά την διάρκεια του έτους.

2. Ε.Τ.ΑΚ. Νομικών Προσώπων

Σε τέλος υπόκειται κάθε νομικό πρόσωπο, ανεξάρτητα από την έδρα του, για την ακίνητη περιουσία του, που βρίσκεται στην Ελλάδα την 1^η Ιανουαρίου του έτους φορολογίας, ανεξάρτητα από τις μεταβολές που τυχόν επέλθουν κατά τη διάρκεια του έτους αυτού.

2.1. Προσδιορισμός Αξίας Υπαγόμενων στο Ε.Τ.ΑΚ. Ακινήτων

Σύμφωνα με την ΠΟΛ.1075/10-04-2008 σε ότι αφορά τα ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές που εφαρμόζεται το αντικειμενικό σύστημα, η αξία τους υπολογίζεται με βάση το σύστημα αυτό.

Για τα ακίνητα στα οποία υπάρχουν κτίσματα και βρίσκονται σε περιοχές που δεν εφαρμόζεται το αντικειμενικό σύστημα, η αξία των κτισμάτων υπολογίζεται με αντικειμενικά κριτήρια, ενώ η αξία του οικοπέδου με βάση τα συγκριτικά στοιχεία που υπάρχουν στην αρμόδια Δ.Ο.Υ.

Στα γήπεδα εκτός σχεδίου πόλης ή οικισμού εφαρμόζεται η Αντικειμενική Αξία Γης (Α.Α. ΓΗΣ).

Επίσης, βάσει της ΠΟΛ.1079/18-04-2008 «για ακίνητα στα οποία υπάρχουν κτίσματα εντός οικοπέδου και βρίσκονται σε περιοχές όπου εφαρμόζεται το «μικτό» σύστημα προσδιορισμού αξία ακινήτων η αξία των κτισμάτων υπολογίζεται με αντικειμενικά κριτήρια (έντυπα Κ1, Κ2, Κ3, Κ4, Κ5, Κ6, Κ7, Κ8 και Κ9), ενώ η αξία του οικοπέδου με βάση τα συγκριτικά στοιχεία που βρίσκονται στην αρμόδια Δ.Ο.Υ.».

Στην περίπτωση διαχωρισμού της επικαρπίας από την ψιλή κυριότητα τότε ο προσδιορισμός της αξίας της επικαρπίας, ανεξάρτητα αν αυτή είναι ορισμένου ή αορίστου χρόνου ή ισόβια, γίνεται σύμφωνα με όσα ορίζονται στις διατάξεις της του άρθρου 15 και του άρθρου 16 του Κώδικα Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών.

Εφόσον ο επικαρπωτής είναι φυσικό πρόσωπο η αξία της επικαρπίας είναι ποσοστό της αξίας της πλήρους κυριότητας ανάλογα με την ηλικία αυτού,ι ορίζεται:

Εφόσον ο επικαρπωτής είναι νομικό πρόσωπο, εξομοιώνεται με πρόσωπο που δεν έχει υπερβεί το 20^ο έτος της ηλικίας του και συνεπώς η αξία της επικαρπίας ισούται με τα 8/10 της αξίας της πλήρους κυριότητας. Ενώ, η αξία της ψιλής κυριότητας βρίσκεται αν από την αξία της πλήρους κυριότητας αφαιρεθεί η αξία της επικαρπίας, όπως προσδιορίζεται στον ανωτέρω πίνακα.

Σημείωση:

Για τον υπολογισμό του τέλους σε περιοχές που είναι ενταγμένες στο σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού, λαμβάνεται υπόψη η αξία όπως προσδιορίζεται από το αντικειμενικό σύστημα και όχι το τίμημα που αναγράφεται στο μεταβιβαστικό συμβόλαιο ή η λογιστική αξία αν πρόκειται για επιχείρηση.

2.2. Συντελεστές Ε.Τ.ΑΚ.

Ο υπολογισμός του Ε.Τ.ΑΚ. νομικών προσώπων πραγματοποιείται με τους παρακάτω συντελεστές ανάλογα με την περίπτωση:

α) Με συντελεστή 0,6% επί της αξίας των γηπέδων (οικοπέδων ή αγροτεμαχίων), και των κτισμάτων (μισθωμένων και κενών) των νομικών προσώπων.

β) Με συντελεστή 0,3% επί της αξίας των ακινήτων των ημεδαπών και των αλλοδαπών, με τον όρο της αμοιβαιότητας, νομικών προσώπων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που επιδιώκουν αποδεδειγμένα σκοπούς κοινωφελείς, θρησκευτικούς, φιλανθρωπικούς και εκπαιδευτικούς.

γ) Με συντελεστή 0,1% επί της αξίας:

– Των κτισμάτων των ακινήτων τα οποία ιδιοχρησιμοποιούνται για την παραγωγή ή την άσκηση εμπορικής δραστηριότητας από επιχειρήσεις ανεξαρτήτως αντικειμένου εργασιών.

– Των κτισμάτων των ακινήτων, τα οποία ιδιοχρησιμοποιούνται από τα νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

– Των ακινήτων που περιλαμβάνονται στο ενεργητικό των εταιρειών επενδύσεων σε ακίνητη περιουσία και των Αμοιβαίων Κεφαλαίων Ακίνητης Περιουσίας.

– Των λοιπών ακινήτων, εκτός των ιδιοχρησιμοιούμενων, του Ελλήνικού Δημοσίου, Ν.Π.Δ.Δ., Δήμων, κοινοτήτων, συνδικαλιστικών οργανώσεων και γενικότερα όλων των νομικών προσώπων που αναφέρονται στις περιπτώσεις ζ΄, η΄, θ΄, ι΄, ια΄ και ιβ΄ του άρθρου 8 του Ν.3634/2008.

– Τα κτίσματα επιχειρήσεων για τα οποία έχει συναφθεί σύμβαση χρηματοδοτικής μίσθωσης με την προϋπόθεση ότι χρησιμοποιούνται για τη παραγωγή ή την άσκηση εμπορικής δραστηριότητας της μισθώτριας εταιρείας και για όσο χρόνο διαρκεί η μίσθωση (ΠΟΛ.1086/28-05-2008).

Να σημειωθεί πως το τέλος που αναλογεί στη συνολική αξία των κτισμάτων που υπόκεινται σε φορολογία, δεν μπορεί να είναι μικρότερο από ένα (1) ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με εξαίρεση τα ημιτελή κτίσματα.

3. Απαλλάσσονται από το Ε.Τ.ΑΚ.

Σύμφωνα με το άρθρο 8 του Ν.3634/2008 και της ερμηνευτικής ΠΟΛ.1075/10-04-2008 απαλλάσσονται από το Ε.Τ.ΑΚ.:

Α) Τα δάση και οι δασικές εκτάσεις,

Β) Τα ξένα κράτη για τα ακίνητα που ανήκουν σε αυτά και τα οποία χρησιμοποιούνται για την εγκατάσταση των πρεσβειών και προξενείων αυτών, με τον όρο της αμοιβαιότητας,

Γ) Τα ακίνητα που έχουν δεσμευθεί από την αρχαιολογική υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού, λόγω αρχαιολογικής έρευνας,

Δ) Κτίσματα για τα οποία έχει εκδοθεί άδεια ή πρωτόκολλο κατεδάφισης,

Ε) Τα επιταγμένα από το στρατό ακίνητα, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 442/1929 (ΦΕΚ 339 Α`),

ΣΤ) Το Ελληνικό Δημόσιο, στο οποίο περιλαμβάνονται και οι αποκεντρωμένες δημόσιες υπηρεσίες, που λειτουργούν ως ειδικά ταμεία, απαλλάσσονται για τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα τους,

Ζ) Οι Δήμοι, οι Κοινότητες, οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις, απαλλάσσονται για τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα τους,

Η) Οι κατά την παράγραφο 2 του άρθρου 13 του Συντάγματος γνωστές θρησκείες και δόγματα, το Ιερό Κοινό του Παναγίου Τάφου, η Ιερά Μονή του Όρους Σινά, το Άγιο Όρος, το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων και η Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλβανίας, απαλλάσσονται για τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα τους, καθώς και για αυτά που χρησιμοποιούν για να επιτελούν το λατρευτικό τους έργο,

Θ) Τα νομικά πρόσωπα που υπάγονται στις διατάξεις του Ν. 1091/1980 (ΦΕΚ 267Α΄) απαλλάσσονται για τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα τους.

Σημειώσεις:

1) Η περιουσία του Δημοσίου διακρίνεται σε δύο κατηγορίες, τη δημόσια (δημόσια κτήση) και την ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου. Η δημόσια κτήση καθώς και τα ακίνητα στα οποία το Κράτος δεν διαθέτει κυριότητα αλλά Εθνική Κυριαρχία απαλλάσσονται του Ε.Τ.ΑΚ.. Αντίθετα, η ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου υπόκειται σε τέλος με συντελεστή 0,1%.

2) Η ιδιωτική περιουσία (π.χ. εκμισθούμενα ακίνητα) των νομικών προσώπων των περιπτώσεων Ζ΄, Η΄ και Θ΄ υπόκειται σε τέλος με συντελεστή 0,1% όπως η ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου.

3) Οι λωρίδες γης στις οποίες βρίσκονται σιδηροτροχιές, που κινούνται μέσα μαζικής μεταφοράς (συρμοί) και λειτουργούν χάριν κοινής ωφέλειας καθώς και τα εδαφοτεμάχια έδρασης πύργων των γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας απαλλάσονται του Ε.Τ.ΑΚ. (ΠΟΛ.1086/28-05-2008).

4) Πληροφορίες σχετικά με τον καθορισμό των απαλλασσόμενων ακινήτων και νομικών προσώπων δίδονται από τις ΠΟΛ.1075/10-04-2008 και ΠΟΛ.1086/28-05-2008.

4. Υποβολή Δήλωσης και Καταβολή του Ε.Τ.ΑΚ. Νομικών Προσώπων

Με τα άρθρα 12 έως και 16 του Ν.3634/2008 καθορίζεται η διαδικασία υποβολής της δήλωσης Ε.Τ.ΑΚ. και της καταβολής του τέλους από τα νομικά πρόσωπα.

4.1. Δήλωση Ε.Τ.ΑΚ.

Βάσει του άρθρου 12 του Ν.3634/2008 κάθε νομικό πρόσωπο που έχει ακίνητο την πρώτη Ιανουαρίου κάθε έτους, υποχρεούται να υποβάλλει δήλωση ενιαίου τέλους ακίνητης περιουσίας μέχρι την 15^η Μαΐου του οικείου έτους.

Η υποβολή της δήλωσης πραγματοποιείται ανάλογα με το τελευταίο ψηφίο του Α.Φ.Μ. του φορολογουμένου, με αρχή το ψηφίο 1 και ολοκληρώνεται μέσα σε δέκα (10) εργάσιμες ημέρες.

Η δήλωση υποβάλλεται από τον νόμιμο εκπρόσωπο του νομικού προσώπου ή από πρόσωπο που έχει ειδικά προς τούτο εξουσιοδοτηθεί από αυτόν.

Για τα νομικά πρόσωπα η δήλωση Ε.Τ.ΑΚ. του 2009 υποβάλλεται σε ένα αντίτυπο και συνοδεύεται, κατά περίπτωση, με τα εξής δικαιολογητικά:

4.2. Καταβολή του Ε.Τ.ΑΚ.

Η καταβολή του τέλους των νομικών προσώπων πραγματοποιείται σε τρεις (3) ίσες διμηνιαίες δόσεις, από τις οποίες η πρώτη με την υποβολή της εμπρόθεσμης δήλωσης, οι δε υπόλοιπες την τελευταία εργάσιμη για τις δημόσιες υπηρεσίες ημέρα των διμήνων που ακολουθούν. Να σημειωθεί πως δήλωση που υποβάλλεται χωρίς την ταυτόχρονη καταβολή της πρώτης δόσης, θεωρείται απαράδεκτη και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.

Σωτήρης Δημ. Φραντζανάς, Οικονομολόγος – MSc Fin & Acc