37

Δεν λέει να καταλαγιάσει ο κουρνιαχτός στην Τουρκία μετά το μπαράζ συλλήψεων κεμαλικών παραγόντων –μεταξύ των οποίων απόστρατων στρατηγών και γνωστών δημοσιογράφων- την ώρα που το κυβερνών ισλαμικό κόμμα δίνει μάχη επιβίωσης στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Αναπάντητα παραμένουν πολλά ερωτήματα, με κυριότερο εκείνο του «τι συμβαίνει στους κόλπους του στρατεύματος;».

Ο αρχηγός των Χερσαίων Δυνάμεων στρατηγός Ιλκέρ Μπασμπούγ, ο οποίος αναλαμβάνει από τον επόμενο μήνα καθήκοντα αρχηγού του Γενικού Επιτελείου, έσπευσε να προβεί σε μία πυροσβεστικού χαρακτήρα κίνηση ζητώντας περισσότερη λογική, προσοχή και υπευθυνότητα.

Πληροφορίες τον θέλουν ωστόσο να είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων από τον πρωθυπουργό Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για την αστυνομική επιχείρηση προκειμένου να γίνει η σύλληψη των απόστρατων στρατηγών Χουρσίτ Τολόν και Σενέρ Έρουιγκούρ μέσα σε στρατιωτικό χώρο (σε συγκρότημα στρατιωτικών κατοικιών στην Αγκυρα).

Ο ίδιος ο στρατηγός Μπασμπούγ διέψευσε τη σχετική φημολογία, τονίζοντας ότι κινείται μόνο στη σφαίρα των θεωριών συνωμοσίας. Πληροφορίες όμως για δυνάμεις εντός του στρατεύματος που πίεζαν για πραξικόπημα –είτε «κανονικό» με τα άρματα στους δρόμους (αν και απίθανο), είτε «βελούδινο» όπως εκείνο του 1997- βλέπουν συνεχώς το φως της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια. Όπως πληροφορίες υπάρχουν και για αξιωματικούς που πιέζουν για ανάληψη δυναμικής δράσης έναντι των ισλαμιστών σε αντιπαράθεση με ψυχραιμότερους συναδέλφους τους που κατανοούν τις συνέπειες για τη χώρα μίας τέτοιας «παράλογης» επιχείρησης.

Πέρυσι το Μάρτιο το τουρκικό περιοδικό Nokta, επικαλούμενο το ημερολόγιο του πρώην αρχηγού του τουρκικού Ναυτικού, ναυάρχου Οζντέν Ορνέκ, αποκάλυψε πληροφορίες ότι το 2004 οι στρατηγοί μελετούσαν το ενδεχόμενο πραξικοπήματος κατά της κυβέρνησης Ερντογάν. Σύμφωνα με το περιοδικό οι Τούρκοι στρατηγοί είχαν στα σκαριά δύο επιχειρήσεις με τις κωδικές ονομασίες «Ξανθιά» και «Σεληνόφως». Εκτός από τους αρχηγούς του Ναυτικού και της Αεροπορίας τις πρωτοβουλίες αυτές φέρονται να στήριζαν οι αρχηγοί του Στρατού και της Χωροφυλακής, ενώ αντίθετος ήταν ο τότε αρχηγός του Γενικού Επιτελείου στρατηγός Χιλμί Οζκιόκ.

Το τελεσίγραφο της 27ης Απριλίου πέρυσι έφερε επίσης στη μνήμη ένα παλιό άρθρο του Μουσταφά Μπαλμπάι , δημοσιογράφου της κεμαλικής Cumhuriyet, ο οποίος συνελήφθη και αυτός για την υπόθεση Εργκενέκον. Το άρθρο είχε τίτλο «Οι νέοι αξιωματικοί ανησυχούν» και όταν δημοσιεύτηκε στις 23 Μαΐου του 2003 προκάλεσε αίσθηση, επειδή έδινε τροφή την ήδη υπάρχουσα συζήτηση περί κάτωθεν πιέσεων στους κόλπους τους στρατεύματος.

Σε αντίστοιχες με τις καταγγελλόμενες σήμερα μεθοδεύσεις είχαν προχωρήσει, εξάλλου, οι Ένοπλες Δυνάμεις και το 1997, τότε που μία «δυναμική» ομάδα αξιωματικών γύρω από τον υπαρχηγό του Γενικού Επιτελείου στρατηγό Τσεβίκ Μπιρ και άλλους σκληροπυρηνικούς στρατηγούς είχαν κάνει το «βελούδινο» ή «μεταμοντέρνο», όπως χαρακτηρίστηκε, πραξικόπημα της 28ης Φεβρουαρίου. Η συνέχεια γνωστή με την τότε κυβέρνηση Ερμπακάν να εξαναγκάζεται σε παραίτηση. Αυτή η ομάδα των στρατηγών αποστρατεύτηκε σταδιακά τα χρόνια που ακολούθησαν, κατόπιν συντονισμένων ενεργειών εκ μέρους αντιπάλων τους στρατηγών. Επέτυχαν ωστόσο τότε το στόχο τους να ανατρέψουν την κυβέρνηση και άφησαν τη «σπορά» τους στο Γενικό Επιτελείο.

Υπό αυτό το πρίσμα, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η δήλωση του στρατηγού Μπασμπούγ ότι η Τουρκία διανύει δύσκολες ημέρες και για αυτό όλοι «πρέπει να επιδείξουν την απαιτούμενη ευαισθησία για την ενότητα και ομοψυχία των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων».

Το γεγονός ότι ο στρατηγός Μπασμπούγ δεν συγκαταλεγόταν μέχρι σήμερα μεταξύ των αξιωματικών που θα συμφιλιωνόταν με τις πολιτικές «ιδιομορφίες» της ισλαμικής κυβέρνησης προκαλεί εύλογα ερωτήματα για τους λόγους που δεν αντέδρασε στη σύλληψη των δύο στρατηγών. Πολιτικοί και δημοσιογραφικοί κύκλοι επιχειρούσαν να αποδώσουν τη «συναινετική» του αυτή στάση στις φημολογούμενες διαφωνίες εντός του στρατεύματος και, γιατί όχι, ακόμη και στην επιθυμία του να απαλλαγεί από ανεξέλεγκτα στοιχεία εν όψει της ανάληψή από τον ίδιο της ηγεσίας των ενόπλων δυνάμεων. Δεν αποκλείεται ωστόσο η στάση του αυτή να οφείλεται σε αδυναμία αντίδρασης στην παρούσα συγκυρία και αυτή να έλθει τελικά σε βάθος χρόνου.

«Δεν θα μπορούσε να μπορεί να γίνει μια τέτοια επιχείρηση χωρίς να έχουν σταθμισθεί το πολιτικό υπόβαθρο αλλά και οι πολιτικές ισορροπίες. Αν η στρατιωτική ηγεσία δεν έχει ενημερωθεί για την επιχείρηση, θα μπορούσε να προκληθεί πανικός και αναστάτωση στις τάξεις των αξιωματικών» εκτιμούν πολιτικοί αναλυτές.

Η εφημερίδα Sabah ήλθε την Πέμπτη με νέες πληροφορίες για επικείμενο πραξικόπημα που απετράπη, σημειώνοντας ότι ο σχηματισμός Εργκενέκον επεδίωκε εκστρατεία αποσταθεροποίησης της χώρας που θα οδηγούσε σε πραξικόπημα για την ανατροπή της κυβέρνησης. Σύμφωνα με την εφημερίδα, τα έγγραφα που κατασχέθηκαν περιγράφουν μυστικό σχέδιο για την υπονόμευση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) και τη διαχείριση της τουρκικής οικονομίας ώστε να αναγκασθεί να επέμβει ο στρατός.

* Για «δύσκολη περίοδο, η οποία έχει τα χαρακτηριστικά κρίσιμης καμπής» μίλησε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Γ. Κουμουτσάκος, όταν κλήθηκε να σχολιάσει τις εσωτερικές εξελίξεις στην Τουρκία. Εξέφρασε την ελπίδα «οι εσωτερικές εξελίξεις να μην εξασθενήσουν την βούληση της Τουρκίας να εργαστεί για να επιτύχει της ευρωπαϊκές επιθυμίες της και να μην αποτελέσουν τροχοπέδη στη δυνατότητά της να προχωρήσει σε αναγκαίες περαιτέρω μεταρρυθμίσεις και προσαρμογές στα ευρωπαϊκά προαπαιτούμενα κριτήρια, τις αρχές και τις αξίες». Σημείωσε ακόμη πως η Ελλάδα ελπίζει ότι τα όσα συμβαίνουν στην Τουρκία δεν θα εμποδίσουν τη γειτονική χώρα "να εργαστεί προς την κατεύθυνση της συνεχούς βελτίωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων και της επίλυσης του Κυπριακού».

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ

Ειδήσεις Σήμερα: