37

Η διαδήλωση στο Σαν Φρανσίσκο μπορεί να μην είχε τη μαζικότητα των πορειών ειρήνης με τις εκατοντάδες χιλιάδες συμμετέχοντες. Να ήμασταν μόλις δυο τρεις χιλιάδες, μα η διαδήλωση ενάντια στην παρουσία του αντιπροέδρου της δικτατορικής κυβέρνησης του Νοτίου Βιετνάμ στρατηγού Κι ήταν άγρια. Και άγριο το κυνηγητό των διαδηλωτών από τους έφιππους αστυφύλακες με τα τεράστια κλομπ. Θυμάμαι να τρέχω έντρομος και συνάμα υπερήφανος με το «Street Fighting Μan» των Rolling Stones να ηχεί στα αφτιά μου – και δεν υπήρχαν τότε i-pod, μόνο φαντασία. Ηταν μία από τις εκατοντάδες διαδηλώσεις εκείνου του χρόνου.

Σηκώθηκα 5.30 το πρωί για να προλάβω το «επαναστατικό ραντεβού» των 6 π.μ. Φόρεσα το κράνος που μου είχαν δανείσει και βρέθηκα μαζί με άλλους αγουροξυπνημένους έξω από το Ερευνητικό Ινστιτούτο του Στάνφορντ. Το κατηγορούσαμε ότι έκανε έρευνα για λογαριασμό του Πενταγώνου και έτσι βοηθούσε την αμερικανική πλευρά στον πόλεμο του Βιετνάμ. Ημασταν αρκετές εκατοντάδες, κάναμε δύο ανθρώπινες αλυσίδες γύρω από το κτίριο και δεν αφήσαμε τους εργαζομένους να μπουν. Μία μικρή νίκη.

Τα συγκροτήματα ροκ ήταν εκεί. Και οι Jefferson Αirplane και οι Country Joe and the Fish και άλλοι. Κι εμείς ήμασταν εκεί. Πολλές χιλιάδες. Κραυγάζαμε συνθήματα στα αντιπολεμικά λογύδρια με κυρίαρχο το «Οne side is right, one side is wrong, victory to the Viet Cong» (η μια πλευρά έχει δίκιο, η άλλη έχει άδικο, νίκη για τους Βιετκόνγκ). Χοροπηδούσαμε στη μουσική ροκ που έπαιζε στη διαπασών. Πολλές κοπέλες γυμνόστηθες. Κάποιοι έκαναν έρωτα στο γρασίδι. Κάποιοι άλλοι κάπνιζαν μαριχουάνα. Και οι Μαύροι Πάνθηρες ήταν εκεί διαδηλώνοντας ενάντια στην καπιταλιστική και ρατσιστική Αμερική. Κι ένα μικρό πανό ενάντια στη χούντα της Ελλάδας εκεί ήταν. Ολοι εκεί με οργή, ενάντια στην αμερικανική κυβέρνηση και με καλή διάθεση να ξεχειλίζει προς όλους τους παρευρισκομένους. Σε μία ακόμη αντιπολεμική διαδήλωση μετά μουσικής.

Αραγε αν δεν υπήρχε ο πόλεμος του Βιετνάμ και ιδίως η υποχρεωτική θητεία θα υπήρχε αυτό το κίνημα; Θεωρητικό το ερώτημα. Η ιστορία δεν γράφεται με «αν». Αλλά ας μην ξεχνάμε ότι κάποια πράγματα είχαν ήδη αρχίσει από τη δεκαετία του ΄50 με τους μπίτνικς, κάποια πράγματα είχαν ήδη πάρει φωτιά με το Κίνημα για την Ελευθερία του Λόγου (Free Speech Μovement) στο Βerkeley με ηγέτη τον Μario Savio
το 1964, πολύ προτού φουντώσει το κίνημα
ενάντια στον πόλεμο, ενάντια στην καταναλωτική κοινωνία, προτού γενικευθεί η αμφισβήτηση του τρόπου ζωής με τα «παιδιά των λουλουδιών» και τα κοινόβια, πριν από το χάπι και τη σεξουαλική απελευθέρωση, προτού γενικευθούν οι πειραματισμοί με διάφορες ουσίες, πριν από την άνθηση του νεομαρξισμού, πάντα με το ροκ ως μουσική της εξέγερσης.

Το κίνημα αναπτύχθηκε σε ένα υπόβαθρο σχετικής ευμάρειας των ύστερων χρόνων της δεκαετίας του ΄60. Φούντωσε με την αντίθεση στον πόλεμο του Βιετνάμ. Αυτός, για τον μέσο Αμερικανό, δεν ήταν ένας μακρινός, «τηλεοπτικός» πόλεμος. Ηταν αληθινός· πήγαιναν νέοι- φοιτητές και άλλοι- που στρατεύονταν. Εξ ου και υπήρχε και μεγάλο κίνημα αντιρρησιών συνείδησης. Από την άλλη ο ρατσισμός κάθε άλλο παρά είχε εκλείψει. Και οι Μαύροι Πάνθηρες, που τότε κυριαρχούσαν ως δυναμική πρωτοπορία του κινήματος των μαύρων, είχαν μπολιαστεί- άτσαλα, είναι η αλήθεια, πολλές φορές- με μαρξιστικές θεωρίες. Και συχνά συμπορεύονταν με την εξέγερση της νεολαίας, κυρίως της πανεπιστημιακής νεολαίας.

Το κίνημα ήταν μαχητικό. Βίαιη ως θανατηφόρα ήταν συχνά και η αντίδραση του κράτους. Η Εθνοφρουρά του Ρίγκαν (κυβερνήτη της Καλιφόρνιας τότε) σκότωσε διαδηλωτή στη σύγκρουση για το Ρeople΄s
Ρark στο Βerkeley τον Μάιο του 1969. Η Εθνοφρουρά σκότωσε και τέσσερις φοιτητές στο Πανεπιστήμιο του Κεντ στο Οχάιο τον Μάιο του ΄70 σε διαδήλωση διαμαρτυρίας για την εισβολή στην Καμπότζη. Η αστυνομία σκότωσε δύο φοιτητές, μέσα Μαΐου του ΄70, στο Jackson State College στην Πολιτεία του Μισισιπή. Η εισβολή στην Καμπότζη και οι φόνοι αυτοί οδήγησαν και στη, μοναδική στα χρονικά των ΗΠΑ, παμφοιτητική απεργία με συμμετοχή περίπου 4 εκατομμυρίων φοιτητών. Χιλιάδες οι τραυματίες και πολλές χιλιάδες οι συλλήψεις εκείνα τα χρόνια. Και βέβαια πολλά τα θύματα στον παράλληλο «ένοπλο» αγώνα των Μαύρων Πανθήρων και γενικά του κινήματος των μαύρων.

Συνέπεσε εκείνη την εποχή να έχει βρεθεί και να εξαπλώνεται το αντισυλληπτικό χάπι που αποτέλεσε υλικό υπόβαθρο για τη θεωρία και την πράξη της σεξουαλικής απελευθέρωσης, μα ταυτόχρονα βοήθησε και στο φούντωμα των φεμινιστικών διεκδικήσεων. Η γυναίκα μπορούσε να ελέγχει την αναπαραγωγική διαδικασία, άρα να αποφασίζει· φανερό λοιπόν το πρόσθετο επιχείρημα υπέρ της ισότητας. Παράλληλα η νέα γενιά δεν είχε επηρεαστεί από τον τυφλό αντικομμουνισμό της δεκαετίας του ΄50, μπορούσε εύκολα να απορρίψει τη σοβιετική ορθοδοξία προσβλέποντας προς την κινεζική εκδοχή,
προς το αντιαποικιακό, εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα, και γι΄ αυτό ήκμασαν παραμαοϊκές και νεομαρξιστικές θεωρίες και ομάδες της νέας Αριστεράς.

Η φυγή από την πραγματική κοινωνία μέσα από τα ψυχοτρόπα σκευάσματα και φυτά παρείχε ευκολία στην αναζήτηση άλλων αντιλήψεων, άλλων τρόπων ζωής. Πόσο μάλλον που μόνο αργότερα θεμελιώθηκαν επιστημονικά οι πιθανές βλαβερές συνέπειές τους. Η χρήση ουσιών συμβάδιζε με την απόρριψη της συμβατικότητας σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής και παράλληλα- όσο και αντιφατικά- με οικολογικούς και υγιεινούς τρόπους διαβίωσης και αντικαταναλωτικής διάθεσης. Ετσι ήκμασε και ο χιπισμός.
Δίπλα και μέσα σε όλα αυτά υπήρχε έκρηξη διαφόρων μορφών δημιουργίας και τέχνης. Και πάνω απ΄ όλα το ροκ· το ροκ ως μουσική εξέγερσης, το ροκ ως αντίδραση στο κατεστημένο, στη μουσική των μπαμπάδων, στον τρόπο ζωής και διασκέδασής τους. Και με νότες και με λόγια και με τη γλώσσα των σωμάτων των μουσικών. Το κίνημα στην Αμερική θα μπορούσε να το πει κανείς «ολιστικό». Επιανε όλες τις πλευρές της ζωής. Αμφισβητούσε θεωρίες και πράξεις. Αμφισβητούσε κατεστημένα. Απέρριπτε τρόπους ζωής. Το «πατρίς- θρησκεία- οικογένεια» βρισκόταν σε άτακτη φυγή. Το κίνημα, η αμφισβήτηση, αφορούσε τα πάντα. Δεν μπορούσες να είσαι αριστερός και να ζεις πολυτελώς ή… να μην πλένεις τα πιάτα.

Τι έχει μείνει σήμερα; Πέρα από κάτι γενειοφόρους μακρυμάλληδες που παίζουν ντραμς στην είσοδο του Μπέρκλεϊ και κάτι ασπρομάλλες με ξέπλεκα μαλλιά και μακριά, φαρδιά, λουλουδάτα φορέματα, λίγα έμειναν, τουλάχιστον εξωτερικά. Νομίζω όμως πως εκείνο το κίνημα έχει σφραγίσει όλους όσοι μετείχαν ενεργά σε αυτό. Κι έτσι περίπου σαράντα χρόνια αργότερα, σε ώριμη ηλικία, παρά τους μικρούς ή μεγάλους συμβιβασμούς που αναπόφευκτα έκαναν, οι περισσότεροι κάτι κουβαλάνε, κάποιες αντιλήψεις, ορισμένα ερωτήματα, ίσως λίγο πιο ανοιχτό μυαλό. Και μιλώντας ειδικά για την Αμερική είναι φανερό πως αρκετές κατακτήσεις ενσωματώθηκαν, ο ρατσισμός υποχώρησε, το δικαίωμα στην έκτρωση αντιστέκεται στη νεοσυντηρητική επέλαση. Η μισή περίπου Αμερική είναι αλλιώς. Είναι αυτή η Αμερική που θα διώξει τους φονταμενταλιστές του Μπους. Είναι άλλος κόσμος. Είναι η Αμερική που- με κάποια προσπάθεια, είναι αλήθεια- αγαπάμε ακόμη.

—————————————-
Oκ.Σπύρος Καβουνίδης είναι Πολιτικός μηχανικός ΕΜΠ, διδάκτωρ του πανεπιστημίου Στάνφορντ και διετέλεσε πρόεδρος των ξένων φοιτητών του Πανεπιστημίου Στάνφορντ. Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε στο Βήμα Ιδεών.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ

Ειδήσεις Σήμερα: