Γιατί και πώς πρέπει να απαλλαγείτε από την κήλη

Η χειρουργική αποκατάσταση των κηλών αποτελεί μια από τις συχνότερες χειρουργικές πράξεις σε όλο τον κόσμο. Παρά αυτή την τεράστια συσσωρευμένη εμπειρία, εξακολουθούν να σημειώνονται υποτροπές ενώ συνεχίζει να υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ των χειρουργών για τον ιδανικό τρόπο αποκατάστασης. Επεμβάσεις με και χωρίς πλέγμα, λαπαροσκοπική ή ανοικτή τεχνική, γενική ή τοπική αναισθησία αποτελούν ερωτήματα που συχνά απασχολούν τον ασθενή. Με πρώτο ερώτημα, βεβαίως, γιατί συνέβη η κήλη;

Όταν λέμε κήλη εννοούμε την πρόπτωση ενδοκοιλιακού περιεχομένου διαμέσου ενός ευενένδοτου σημείου του κοιλιακού τοιχώματος. Με απλά λόγια, το κοιλιακό τοίχωμα εξασθενεί σε συγκεκριμένα σημεία για λόγους συγγενείς ή επίκτητους και στην περιοχή δημιουργείται ένα άνοιγμα. Διαμέσου αυτού του ανοίγματος προβάλει κάτι από το εσωτερικό της κοιλίας και παρουσιάζεται εξωτερικά σαν ένα μικρότερο ή μεγαλύτερο ‘μπαλονάκι’.

Από τον ορισμό και μόνο αντιλαμβάνεται κανείς ότι υπάρχουν πολλά είδη κηλών που διαφέρουν τόσο στη θέση όσο και στο περιεχόμενο του κηλικού σάκου. Συνηθέστερο περιεχόμενο είναι το λεπτό έντερο αλλά εναλλακτικά μπορεί να προβάλλει λίπος, το παχύ έντερο ή η ουροδόχος κύστη.

Είδη κηλών

Ανάλογα με τη θέση, οι κυριότερες κήλες είναι:

• Βουβωνοκήλη – Είναι η πιο συνηθισμένη μορφή κήλης και απαντάται στο 2% του ανδρικού πληθυσμού και σπανιότερα στις γυναίκες. Αυτό συμβαίνει για καθαρά ανατομικούς λόγους: όταν στην εμβρυϊκή ζωή οι όρχεις κατέρχονται από την κοιλιά για να εγκατασταθούν στο όσχεο, περνούν μέσα από ένα στενό κανάλι που ονομάζεται βουβωνικός πόρος. Ο συγκεκριμένος στην πραγματικότητα δεν κλείνει ποτέ τελείως γιατί μέσα από αυτόν διέρχεται ο σπερματικός πόρος, αγγεία και νεύρα των όρχεων.

Έτσι, διαμέσου του έσω στομίου του βουβωνικού πόρου είναι δυνατόν να προβάλλουν έλικες λεπτού εντέρου και μάλιστα να φτάσουν μέχρι το όσχεο, οπότε μιλάμε για οσχεοκήλη.

Πέρα από την περιγραφείσα λοξή βουβωνοκήλη, υπάρχει και η λιγότερο συχνή ευθεία βουβωνοκήλη κατά την οποία η προβολή του ενδοκοιλιακού οργάνου δεν γίνεται διαμέσου του έσω στομίου του βουβωνικού πόρου αλλά πέριξ αυτού. Η συγκεκριμένη μορφή δεν εξελίσσεται σε οσχεοκήλη.

• Επιγαστρική κήλη – Ονομάζεται και κήλη της λευκής γραμμής. Οφείλεται σε μικρό χάσμα μεταξύ των μυών στη μεσότητα της κοιλίας άνω του ομφαλού, διαμέσου του οποίου προβάλλει λίπος. Είναι συχνότερο σε παχύσαρκους άνδρες και αντιμετωπίζεται εύκολα.
• Ομφαλοκήλη – Εμφανίζεται στις γυναίκες με πενταπλάσια συχνότητα σε σχέση με τους άνδρες. Κατά κανόνα πρόκειται για παχύσαρκες, πολύτοκες γυναίκες. Στην πραγματικότητα η πλειονότητα των περιπτώσεων είναι παρομφάλιες κήλες, δηλαδή πέριξ του ομφαλού. Οι πραγματικές ομφαλοκήλες είναι συγγενείς και παρατηρούνται στα νεογνά.
• Μηροκήλη – σε αυτή την περίπτωση το αδύναμο σημείο της κοιλίας είναι ο μηριαίος δακτύλιος διαμέσου του οποίου διέρχονται αγγεία και βρίσκεται μεταξύ κοιλιάς και μηρού. Είναι συχνότερη σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας και εμφανίζεται σαν ένα ‘φούσκωμα’ στη ρίζα του μηρού.
• Μετεγχειρητικές κήλες – Ουσιαστικά αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία καθώς εμφανίζεται στην περιοχή της τομής προηγούμενης χειρουργικής επέμβασης. Μπορεί να εμφανιστεί μήνες ή και χρόνια μετά την επέμβαση. Κύριες αιτίες είναι η κακή τεχνική του χειρουργού, η εμφάνιση μετεγχειρητικών λοιμώξεων, η ύπαρξη μεταβολικών συνδρόμων όπως σακχαρώδης διαβήτης και η μη τήρηση των οδηγιών του ιατρού σχετικά με τη φόρτιση της περιοχής κατά την μετεγχειρητική περίοδο.

Αίτια

Τι είναι λοιπόν αυτό που δημιουργεί ευνοϊκές προϋποθέσεις ώστε να αναπτυχθεί μια κήλη; Κοινή συνισταμένη όλων των προδιαθεσικών παραγόντων είναι ότι αυξάνουν την ενδοκοιλιακή πίεση, καταπονώντας το κοιλιακό τοίχωμα. Τονίζεται ότι σημαντικότερο ρόλο παίζει η διαλείπουσα παροξυσμική αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης παρά ή σταθερή. Τέτοιοι παράγοντες είναι:

• Ο χρόνιος βήχας – Κύρια αιτία σε αυτή την περίπτωση είναι η χρόνια βρογχίτιδα των καπνιστών. Και μόνο η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξη ή υποτροπή μιας κήλης.
• Η χρόνια δυσκοιλιότητα
• Η δυσκολία στην ούρηση με κύρια αιτία την καλοήθη υπερτροφία του προστάτη.
• Η παχυσαρκία
• Η εγκυμοσύνη
• Η άρση βαρέων αντικειμένων
• Το χρόνιο φτέρνισμα όπως συμβαίνει πχ σε αλλεργικές καταστάσεις

Πέραν αυτών, άλλοι ευνοϊκοί παράγοντες είναι η μεγάλη ηλικία και οι τραυματισμοί ενώ στα παιδιά όλες οι κήλες είναι συγγενείς.

Συμπτώματα – Εξέλιξη

Η κήλη συνήθως γίνεται αντιληπτή ως ένα ‘φούσκωμα’ σε κάποιο σημείο του κοιλιακού τοιχώματος. Το συγκεκριμένο φούσκωμα, τουλάχιστον αρχικά, δεν είναι σταθερό αλλά εξαφανίζεται όταν ξαπλώνει ο ασθενής και εμφανίζεται όταν είναι όρθιος ή αυξάνει την ενδοκοιλιακή πίεση βήχοντας ή σηκώνοντας βάρη. Οι κήλες των οποίων το περιεχόμενο μπορεί να επανέλθει εντός της κοιλίας αυτομάτως ή με χειρισμούς ονομάζονται ανατάξιμες.

Η κήλη συνήθως προκαλεί πόνο ποικίλης έντασης κατά την προβολή του ενδοκοιλιακού οργάνου, ιδίως στα αρχικά στάδια. Με την πάροδο του χρόνου το μέγεθος του κηλικού σάκου και το περιεχόμενό του αυξάνεται σε μέγεθος, αποκτώντας ενίοτε ιδιαίτερα μεγάλες διαστάσεις.

Το βασικό πρόβλημα με όλες τις κήλες δεν είναι ο πόνος αλλά ο κίνδυνος εμφάνισης μιας δυνητικά θανατηφόρας επιπλοκής: της περίσφιξης. Όπως φανερώνει το όνομά της, πρόκειται κυριολεκτικά για ‘στραγγαλισμό’ του περιεχομένου (πχ έντερο) από το στόμιο του κηλικού σάκου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη διακοπή της κυκλοφορίας στο προβάλλων όργανο και την νέκρωσή του αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα.

Αν περισφιχθεί τμήμα εντέρου, τα συμπτώματα είναι θορυβώδη: έντονος πόνος, πυρετός και σημεία απόφραξης του εντέρου (εμετός, μετεωρισμός, αναστολή αερίων). Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται άμεση ιατρική παρέμβαση.

Αντιμετώπιση

Επειδή ακριβώς ελλοχεύει ο κίνδυνος της περίσφιξης, είναι απαραίτητη η χειρουργική επιδιόρθωση της κήλης. Η χρήση ειδικών ζωνών (κηλεπίδεσμος) δεν προφυλάσσει από αυτήν την επιπλοκή ενώ σε μακροχρόνια βάση δημιουργεί συμφύσεις που δυσχεραίνουν την επέμβαση. Για το λόγο αυτό συνίσταται να χρησιμοποιείται ανακουφιστικά μόνο για μικρό χρονικό διάστημα.

Σήμερα υπάρχουν πολλές και αποτελεσματικότερες σε σχέση με το παρελθόν θεραπευτικές επιλογές. Η ορθή επιλογή εξαρτάται από την εμπειρία του χειρουργού και την αναγνώριση των ιδιαιτεροτήτων του κάθε ασθενούς. Σε γενικές γραμμές, οι επεμβάσεις ταξινομούνται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες:

• Κλασική χειρουργική επέμβαση – Υπό τοπική, περιοχική ή γενική αναισθησία γίνεται τομή 8-15 εκατοστών ώστε να βρεθεί το άνοιγμα της κήλης, το οποίο συρράπτεται και ενισχύεται με τους ίδιους τους ιστούς του σώματος. Ο ασθενής εξέρχεται από το νοσοκομείο σε δύο ή τρεις ήμέρες.
• Χειρουργική επέμβαση με τοποθέτηση πλέγματος – Ουσιαστικά είναι παραλλαγή της κλασικής επέμβασης κατά την οποία τοποθετείται ένα ειδικό συνθετικό ύφασμα (το πλέγμα) για την ενίσχυση του κοιλιακού τοιχώματος. Σήμερα προτιμάται γιατί μειώνει τις πιθανότητες υποτροπής, πραγματοποιείται άριστα υπό τοπική αναισθησία εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις, ο ασθενής αναρρώνει ταχύτερα και παραμένει στο νοσοκομείο μόλις μία ημέρα.
• Λαπαροσκοπική χειρουργική αντιμετώπιση – Είναι η νεότερη τεχνική που συνίσταται στην τοποθέτηση πλέγματος εκ των έσω με ειδικά εργαλεία διαμέσου τριών μικρών οπών, χωρίς να απαιτείται διατομή μυών. Στα πλεονεκτήματα της μεθόδου συγκαταλέγονται ο μικρότερος μετεγχειρητικός πόνος, η ταχύτερη ανάρωση και επιστροφή στην εργασία και το μηχανικό πλεονέκτημα της τοποθέτησης του πλέγματος πίσω από τους μυς.

Η λαπαροσκοπική τεχνική συνίσταται ιδιαίτερα σε περιπτώσεις υποτροπών κήλης καθώς και σε αμφοτερόπλευρες βουβωνοκήλες. Ωστόσο, έχει το μειονέκτημα ότι απαιτείται γενική αναισθησία και δεν συνίσταται σε μεγάλες κήλες ή αν έχουν προηγηθεί ανοικτές κοιλιακές επεμβάσεις, σε ιδιαίτερα παχύσαρκους ή σε άτομα με πνευμονοπάθειες, ενώ το κόστος της επέμβασης είναι υψηλότερο. Σε κάθε περίπτωση απαιτείται συζήτηση με κατάλληλα εκπαιδευμένο χειρουργό ώστε να αξιολογηθούν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα κατά περίπτωση.

Πέρα από την ίδια την επέμβαση, ο ασθενής θα πρέπει να τηρήσει με συνέπεια τις οδηγίες του ιατρού για να αποφύγει την υποτροπή, η οποία υπολογίζεται σε 2-5%. Συνήθως επιστρέφει στην δουλειά μετά από μια εβδομάδα αλλά ελαφρά βάρη και γυμναστική επιτρέπεται μόνο μετά από τρεις μήνες. Η πλήρης αποκατάσταση του χειρουργικού τραύματος απαιτεί περίπου έξι μήνες.

Πώς μπορείτε να αποφύγετε μια κήλη;

• Διατηρείστε φυσιολογικό σωματικό βάρος
• Ασκείστε τους κοιλιακούς σας μύες
• Διακόψτε το κάπνισμα
• Τρώτε φαγητά με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες
• Αν πάσχετε από χρόνια δυσκοιλιότητα, αλλεργίες ή χρόνιο βήχα ζητήστε ιατρική βοήθεια

health.in.gr