Καλιφόρνια 1949. Ένας ήρεμος και απαθής κουρέας ανακαλύπτει ότι η σύζυγός του τον απατά. Η αρχικά αδιάφορη στάση του απέναντι σε αυτό το γεγονός θα αλλάξει άρδην, όταν μια «μεγάλη» επιχειρηματική επένδυση βρεθεί στο δρόμο του.

Πρωτότυπος τίτλος: The Man Who Wasn΄t There

Γενικά στοιχεία: ΗΠΑ, 2001, 115 λεπτά, DTS/Dolby Digital/SDDS

Πρώτη προβολή: 2/11/2001

Σκηνοθεσία: Joel Coen

Σενάριο: Joel Coen, Ethan Coen

Παραγωγή: Ethan Coen, Tim Bevan, Eric Fellner

Μουσική: Carter Burwell

Μοντάζ: Tricia Cooke, Joel Coen, Ethan Coen

Φωτογραφία: Roger Deakins

Παίζουν: Billy Bob Thornton, Francis MacDormantd, James Gadolfini, John Polito

Διανομή: Odeon



Τι γίνεται όταν ένας λιγόλογος μπαρμπέρης, που βλέπει τα χρόνια να περνούν και τις τρίχες στα κεφάλια να μεγαλώνουν, αποφασίζει να εμπιστευτεί τα χρήματα που δεν έχει σε έναν εμφανώς απατεώνα επιχειρηματία; Απάντηση: θα εκβιάσει ανώνυμα τον εραστή της γυναίκας του και θα του αποσπάσει το ποσό. Και τι θα γίνει, όταν ο εραστής της γυναίκας του καταλάβει πως ο εκβιαστής δεν είναι άλλος από τον απατημένο σύζυγο; Απάντηση: ό,τι κατεβάσει το κεφάλι των αδελφών Κοέν.



Ο «Ανθρωπος που δεν Ήταν Εκεί» μπορεί, λόγω της υπόθεσής του, να θυμίζει σε ένα βαθμό το «Φάργκο«, όμως στην αισθητική και την αφηγηματική προσέγγισή του, πλησιάζει περισσότερο το «Μπάρτον Φινκ». Είναι μια τυπική ταινία των Κοέν. Εκκεντρική, σκοτεινή, αστεία και παράλογη. Οι Κοέν χρησιμοποιούν όλα σχεδόν τα μοτίβα και τα κλισέ του φιλμ νουάρ, από τους χαρακτήρες και την πρωτοπρόσωπη αφήγηση μέχρι τη γεμάτη φωτοσκιάσεις ασπρόμαυρη φωτογραφία, με αντικειμενικό σκοπό να αναδείξουν άλλη μια φορά την ανοησία, τη ματαιότητα και το απόλυτο μηδέν που κυριαρχούν στην ανθρώπινη ύπαρξη. Και, όπως συμβαίνει πάντα στο έργο τους, η υπόθεση δεν είναι παρά ένα απλό όχημα. Το «ψωμί» βρίσκεται στα μικρά και μεγάλα κινηματογραφικά ευρήματα, στα περάσματα από σκηνή σε σκηνή, στην υπνωτική κίνηση της κάμερας, στην εκπληκτική σκιαγράφηση των χαρακτήρων και στην ειρωνεία που διέπει τα πάντα. Ο «Ανθρωπος που δεν Ήταν Εκεί» δεν είναι «ανοιχτό βιβλίο». Δεν προσφέρει ηθικά διδάγματα, δεν καταδεικνύει ούτε και δίνει λύσεις στα προβλήματα των ανθρώπων. Είναι ένα έργο αινιγματικό, αμφίσημο και απολαυστικό. Είναι απλώς Κινηματογράφος.



Βρισκόμαστε στο 1949. Ο Εντ Κρέιν (Μπίλι Μπομπ Θόρτον), ο κεντρικός χαρακτήρας και αφηγητής, δουλεύει μαζί με τον πολυλογά, ιταλικής καταγωγής γαμπρό του στο κουρείο τους, σε μια μικρή πόλη της Καλιφόρνια. Μια μέρα, στο κουρείο θα μπει ένας φαιδρός τύπος, που ψάχνει επενδυτές για την επιχείρηση που οραματίζεται. Η υπόθεση από μακριά φωνάζει ότι πρόκειται για απάτη. Ο Εντ Κρέιν, όμως, βλέπει σε αυτήν την ευκαιρία να κάνει το μεγάλο βήμα. Αποφασίζει, λοιπόν, να στείλει στον εργοδότη και από ό,τι φαίνεται και εραστή της συζύγου του ένα ανώνυμο γράμμα, ζητώντας του το ποσό που χρειάζεται. Αν δεν ενδώσει, τον απειλεί ότι θα αποκαλύψει τα πάντα στον κύριο… Εντ Κρέιν. Ο εργοδότης με βαριά καρδιά υποκύπτει. Το βραδυφλεγές φιτίλι έχει ήδη ανάψει. Οι εκρήξεις θα ακολουθήσουν στη συνέχεια. Φόνοι, δίκες, δικηγόροι, μια μουσικόφιλη «λολίτα» και κάποιοι… ιπτάμενοι δίσκοι είναι μερικά μόνο από όσα θα βρεθούν στο δρόμο του κουρέα, μέχρι να πέσουν οι τίτλοι του τέλους.



Ο Μπίλι Μπομπ Θόρτον, μέσα στα καλοσιδερωμένα πουκάμισά του και καπνίζοντας συνέχεια, εμφανίζεται σαν ένας απαθής και απίστευτα αφελής Χάμφρεϊ Μπόγκαρντ. Η παρουσία του είναι απόλυτα συνυφασμένη με το ρυθμό και την αισθητική της ταινίας, και αυτό αρκεί για να θεωρηθεί η ερμηνεία του άκρως επιτυχημένη. Η Φράνσις ΜακΝτόρμαντ είναι εξαιρετική στο ρόλο της συζύγου του, μιας μοντέρνας γυναίκας των 50s, που χαρίζει την αγάπη της στο σύζυγό της, την ενεργητικότητά της στη δουλειά της και τη σεξουαλικότητά της στον εραστή της. Όταν όλα αυτά καταρρέουν, η ΜακΝτόρμαντ δείχνει πόσο σπουδαία ηθοποιός είναι. Απολαυστικοί και οι υπόλοιποι ηθοποιοί, άλλοι ως κωμικές φιγούρες και άλλοι ως ανατριχιαστικές παρουσίες.
Πρώτης γραμμής τόσο η ασπρόμαυρη φωτογραφία του Ρότζερ Ντίκινς όσο και η μουσική του Κάρτερ Μπέργουελ (αμφότεροι, μόνιμοι συνεργάτες των αδελφών Κοέν).


Γιώργος Παναγιωτάκης