Αν με ρωτούσαν ποιες από τις μέχρι τώρα κυκλοφορίες σε DVD από το χώρο της κλασικής μουσικής, της όπερας και του μπαλέτου θεωρώ κορυφαίες, χωρίς δισταγμό θα τοποθετούσα στις πρώτες θέσεις αυτή την παραγωγή της Carmen. Είναι από τις λίγες φορές που ένα θέαμα μπορεί να εντυπωσιάσει και να καθηλώσει θεατές εξοικειωμένους με την όπερα και μη. Πρόκειται για έξοχη κυκλοφορία -ένα διαμάντι-, απαραίτητη όχι μόνο στους φίλους της κλασικής, αλλά σε όλους όσοι τρέφουν αληθινή αγάπη για τον οικιακό κινηματογράφο και αναζητούν μια εξαιρετική παραγωγή που να είναι σε θέση να παραμείνει στο πέρασμα του χρόνου κλασική, διαχρονική, ώστε να βλέπεται άνετα όσες φορές νιώθουμε την ανάγκη να απολαύσουμε ξεχωριστές μουσικές στιγμές.
Αυτή η παραγωγή της Carmen του Bizet δεν είναι απλώς μια μεταφορά της όπερας στο βίντεο σε στιλ κινηματογραφικό, όπως συνηθίζει να πράττει ο Petr Weigl, άλλοτε με μεγαλύτερη επιτυχία (Tchaikovsky, Eugene Onegin) και άλλοτε με λιγότερη (Shostakovich, Lady Macbeth of Mtsensk). Πρόκειται για ένα έξοχο πάντρεμα κινηματογράφου και όπερας, όπου ούτε το σινεμά αδικείται ούτε η όπερα. Έχουν ρόλο ισάξιο και δεν θυσιάζεται η μουσική χάριν της εικόνας ή το αντίστροφο.
Το μόνο ανάλογο παράδειγμα με την Carmen του Rosi που μπορούμε να δώσουμε είναι η επίσης έξοχη μεταφορά της όπερας του Verdi La Traviata από τον Franco Zeffirelli με τον Placido Domingo και την Teresa Stratas. Τα συστατικά της επιτυχίας αυτής της παραγωγής είναι πολλά. Κατ’ αρχάς, το έργο είναι από μόνο του δυνατό και προσφέρεται τόσο για τη σκηνή όσο και για τον κινηματογράφο: έξοχη μουσική, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες, «εξωτικό» περιβάλλον, πλούσιες εικόνες, χορωδιακά μέρη. Δεν είναι τυχαίο ότι η Carmen αποτελεί ένα από τα πιο δημοφιλή έργα όπερας. Σε αυτή την εκτέλεση, το cast είναι δυνατό, από αυτά που εύχεται ο θεατής να έχει την ευκαιρία να απολαύσει και ο σκηνοθέτης να έχει στη διάθεσή του. Οι πρωταγωνιστές δεν είναι μόνο καλοί φωνητικά, αλλά και υποκριτικά. Αυτό αποδεικνύει ότι ο Francesco Rosi δεν έκανε μόνο σωστές επιλογές, αλλά και καθοδήγησε σωστά τους ερμηνευτές του. Δεν είναι τυχαίο ότι όλοι οι ρόλοι, από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο κομπάρσο, έχουν δύναμη και «γράφουν» στο πανί. Ξεχωρίζει η Julia Migenes στο ρόλο της ανεξάρτητης και ατίθασης γυναίκας. Μία απόλυτα αισθησιακή, καυτή, ανεξάρτητη Carmen είναι ο χαρακτήρας που πλάθει η Migenes. Ο Domingo πάντα έξοχος φωνητικά, πραγματοποιεί την καλύτερη εμφάνισή του σε οπτικοακουστική παραγωγή, ενώ ο ανεπανάληπτος και πάντοτε εκπληκτικός Ruggero Raimondi δίνει λάμψη στο ρόλο του Escamillo. Πολύ καλή και η παρουσία της Faith Esham σε ένα ρόλο που οι περισσότερες ντίβες της όπερας τον θεωρούν άχρωμο και υποτονικό και, κατά συνέπεια, σπάνια τον κάνουν να λάμπει. Η Esham σκιαγραφεί με ακρίβεια την Micaela, χωρίς να την ερμηνεύει υποκριτικά ως ανώριμο χωριατοκόριτσο.
Όσον αφορά στο σύνολο της κινηματογραφικής παραγωγής έχουμε να πούμε τα καλύτερα λόγια. Τα γυρίσματα έγιναν όλα σε αυθεντικούς χώρους στην Ανδαλουσία. Ως αποτέλεσμα ο θεατής απολαμβάνει πλούτο εικόνων από την μαγευτική Ισπανία, όπου δεσπόζει το έντονο φως και το καταγάλανο χρώμα του ουρανού. Πλήθος κομπάρσων πλαισιώνουν το όλο θέαμα.
Αυτοί οι λόγοι έκαναν το φιλμ του Rosi μεγάλη επιτυχία, τόσο ώστε να προταθεί για πολλά βραβεία (μεταξύ άλλων Χρυσής Σφαίρας, Cesar και BAFTA). Ως προς τη μουσική απόδοση της Carmen έχουμε να παρατηρήσουμε τα εξής: αν παραμείνει κανείς στο «soundtrack», στη μουσική και μόνο εκτέλεση (που έχει κυκλοφορήσει από την Erato/Warner), δεν είναι αυτή που θα προτείναμε ως την απόλυτη ή έστω μία από τις κορυφαίες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουμε να κάνουμε με μία μέτρια προσέγγιση της όπερας του Bizet. Κάθε άλλο. Ο Lorin Maazel και η Orchestre National de France κάνουν πραγματικά εξαιρετική δουλειά. Ο Domingo έχει ερμηνεύσει πολλές φορές το ρόλο του Don Jose στη δισκογραφία, αλλά και στη σκηνή, και είναι ξανά εξαιρετικός. O Ruggero Raimondi πάλι είναι ένας από τους καλύτερους βαρύτονους και στο ρόλο του Escamillo δίνει, πραγματικά, άψογη φωνητικά ερμηνεία. Οι αντιρρήσεις αφορούν τη Migenes, η οποία είναι μεν προικισμένη ερμηνεύτρια, περισσότερο όμως ικανή για μιούζικαλ ή οπερέτα, είδη στα οποία τα καταφέρνει θαυμάσια.
Κακά τα ψέματα: ο ρόλος της Carmen είναι ένα «μεγαθήριο» και αποτελεί πρόκληση και όνειρο ζωής για τις μεγάλες μέτζο ή σοπράνο της όπερας. Εξάλλου, ερμηνεύτριες όπως η Berganza ή η Troyanos (από τις κορυφαίες ερμηνεύτριες του ρόλου) δεν παραβλέπονται έτσι απλά. Όμως, η Migenes σαρώνει «σκηνικά» -για την ακρίβεια, κινηματογραφικά. Αυτό συμβαίνει όχι επειδή έχει στη διάθεσή της τους κινηματογραφικούς χρόνους, αλλά γιατί είναι πάνω από όλα εξαιρετική ως ηθοποιός, γεγονός που είναι γνωστό στον κόσμο της όπερας. Μην ξεχνάμε και τη μεγάλη σκηνική της εμπειρία στα musical του Broadway. H Julia Migenes, έχοντας και τα εφόδια και τα προσόντα, καθηλώνει με το σύνολο της ερμηνείας της το θεατή. Πιάνει όλες τις διακυμάνσεις του ρόλου και πλάθει το χαρακτήρα με μοναδική μαεστρία.
Συνολικά, η παραγωγή που παρουσιάζουμε είναι ό,τι καλύτερο μπορεί να δει κανείς στον οικιακό του κινηματογράφο. Είμαστε σίγουροι ότι θα σας συναρπάσει το ίδιο όπως και εμάς.