Μια ανασκόπηση

67

H οικονομία ανθούσε. Οι Αμερικανοί κέρδιζαν περισσότερα χρήματα από ποτέ, γέμιζαν τα σπίτια τους με διάφορα σύνεργα και μηχανές. Οι άνθρωποι σταμάτησαν να αποταμιεύουν στην τράπεζα στοιχηματίζοντας αντιθέτως ότι μπορούν να πολλαπλασιάσουν τα κέρδη τους στο χρηματιστήριο. Εταιρείες που ειδικεύονταν στη νέα τεχνολογία έβλεπαν τις μετοχές τους να τετραπλασιάζονται σε ένα και μοναδικό έτος.

Εάν ακούγεται οικείο, δεν πρέπει να εκπλήσσεστε: οι ίδιες οικονομικές συνθήκες υπάρχουν και σήμερα. Αλλά εκείνη η χρονιά ήταν το 1929: η πορεία της οικονομίας αναστράφηκε και οδήγησε στις 29 Οκτωβρίου στην κατάρρευση του χρηματιστηρίου ανοίγοντας το δρόμο για τη Μεγάλη Οικονομική Υφεση και δημιουργώντας μια παράδοση που καταδίωκε τους Αμερικανούς για δεκαετίες.

Οι χρηματιστηριακοί παρατηρητές λένε ότι για κάθε ομοιότητα ανάμεσα στην οικονομία της δεκαετίας του 20 και αυτής της δεκαετίας του 90 υπάρχουν πολλές διαφορές που μειώνουν τις πιθανότητες μιας καταστροφικής μεταστροφής στην αγορά.

Είναι μάλλον απίθανο να ξανασυμβεί δήλωσε ο Γουίλιαμ Σ. Φρίαντ, διευθυντής του Κέντρου για τις Αγορές Κοινών Μετοχών στο Πανεπιστήμιο Πέις της Νέας Υόρκης. Η Οικονομία ολοένα σταθεροποιείται. Γνωρίζουμε πώς να χρησιμοποιούμε τη δημοσιονομική πολιτική και υπάρχουν νέες βιομηχανίες που συμβάλλουν ουσιαστικά στην οικονομική ανάπτυξη.

Στη δεκαετία του 20, οι τεχνολογικές εξελίξεις είχαν διευκολύνει τη μαζική παραγωγή αυτοκινήτων και ραδιοφώνων, φέρνοντας τα καινούρια αγαθά κοντά στην πλειονότητα των Αμερικανών.

Εκείνοι που σκέπτονταν ότι δεν είχαν την πολυτέλεια να αγοράσουν ένα νέο αυτοκίνητο ή ραδιόφωνο, στην πραγματικότητα μπορούσαν -εάν δέχονταν πίστωση από την τοπική τράπεζα. Αυτή η δυνατότητα μεταμόρφωσε μια γενιά αποταμιευτών σε καταναλωτές.

Την ίδια στιγμή περισσότεροι Αμερικανοί ανακάλυπταν την ένταση και το δυναμικό των χρηματιστηριακών επενδύσεων. Επίσης, οι επενδυτές μπορούσαν να αγοράζουν μετοχές με πίστωση.

Η δεκαετία του 20 είχε ένα ισοδύναμο με την εποχή μας όπου οι μετοχές διακινούνται μέσω του Διαδικτύου. Οι μετοχές της RCA, της κατασκευάστριας φωνογράφων και ραδιοφώνων ανατιμήθηκαν κατά 400% μέσα στο 1928.

Αλλά στα μέσα του 1929, πολλοί επενδυτές είχαν δανειστεί τόσα πολλά χρήματα που ο μόνος τρόπος να αποπληρώσουν τα δάνεια ήταν να πουλήσουν μετοχές. Οι τιμές άρχισαν να πέφτουν και η ένταση ανέβηκε, καθώς χρηματιστές απαιτούσαν μετρητά για να καλύψουν τις εν δυνάμει απώλειές τους.

Τη Δευτέρα 28 Οκτωβρίου 1929 ο δείκτης Dow Jones έπεσε κατά 38,33 μονάδες -μία πτώση που τότε ισοδυναμούσε με 12,82%. Τη Μαύρη Τρίτη, ο δείκτης έχασε άλλες 30,57 μονάδες, ή 11,73%. Τότε άλλαξε χέρια ένας αριθμός ρεκόρ 16.400.000 μετοχών.

Τράπεζες και χρηματιστές έμειναν χωρίς εργασία. Η ευρύτερη οικονομία κατέρρευσε εντελώς, αφήνοντας πολλούς Αμερικανούς άνεργους για πολλά χρόνια. Ακόμη και όταν η οικονομία ανέκαμψε μετά το Β Παγκόσμιο πόλεμο, το χρηματιστήριο ήταν παραγκωνισμένο για δεκαετίες.

Σύμφωνα με τον Φρίαντ η αγορά θα έκανε καλά να διατηρήσει τις μνήμες του κραχ.

Εχουμε μια ολόκληρη νέα γενιά χρηματοοικονομικών συμβούλων που δεν έχουν δει ποτέ πτώση της οικονομίας είπε ο Φρίαντ. Είναι μια εμπειρία που σε συνετίζει. Σε κάνει να εκτιμάς το ρίσκο.

Associated Press