ιράν

Αισθητή υποχώρηση καταγράφουν οι τιμές του πετρελαίου στις ασιατικές αγορές, τη Δευτέρα, μετά τη σύναψη της συμφωνίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων και του Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Το πετρέλαιο τύπου Μπρεντ υποχωρούσε νωρίτερα κατά 2,52 δολάρια στα 108,54 δολάρια το βαρέλι ή σε ποσοστό 2,2%, ενώ το βαρέλι του ελαφρού αργού (WTI) υποχωρούσε κατά 89 σεντς, φθάνοντας στα 93,95 δολάρια, υποχωρώντας σε ποσοστό περίπου 1%.

Να καθησυχάσει το Ισραήλ για την προκαταρκτική συμφωνία με το Ιράν αποπειράθηκε εκ νέου ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα σε επικοινωνία του με τον Μπεντζαμίν Νετανιάχου, διαβεβαιώνοντάς τον για την πρόθεση της Ουάσινγκτον να ξεκινήσει άμεσα διαβουλεύσεις με το Ισραήλ για τα επόμενα στάδια της διαπραγμάτευσης. Με τη συμφωνία στη Γενεύη, στην οποία ο Νετανιάχου αντέδρασε με εμφανή δυσαρέσκεια, το Ισραήλ βρίσκει το περιθώριο κινήσεών του αρκετά περιορισμένο απέναντι στην Τεχεράνη.

Ως ένα (μέτριο) βήμα προς την επιβράδυνση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος για πρώτη φορά σε μία δεκαετία μεταφράζεται η συμφωνία της Γενεύης μεταξύ της Ισλαμικής Δημοκρατίας και των μεγάλων δυνάμεων, η οποία αξιώνει μεν μία σχετικά μικρή «προκαταβολή» από την Τεχεράνη ως προς τον «πυρήνα» της διαμάχης, αλλά δεν παύει να είναι ιστορικής σημασίας. Ουδείς έχει ψευδαισθήσεις ότι αυτή η συμφωνία λύνει το ιρανικό ζήτημα, ωστόσο η επιτυχία της Γενεύης είναι ότι άνοιξε το δρόμο για να ακολουθήσει το επόμενο εξάμηνο η πραγματική διαπραγμάτευση. Τα σημεία-κλειδιά της συμφωνίας...

Ο Μπένιαμιν Νετανιάχου αποκήρυξε την Κυριακή τη συμφωνία της Ομάδας των Έξι με το Ιράν, χαρακτηρίζοντάς τη «ιστορικό λάθος» και τονίζοντας ότι «ο κόσμος έγινε πιο επικίνδυνος». Ο ισραηλινός πρωθυπουργός δήλωσε ότι το Ισραήλ «δεν μπορεί και δεν θα επιτρέψει στο Ισραήλ να αποκτήσει δυνατότητα πυρηνικού όπλου».

Σε μία ιστορική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης κατέληξαν τα ξημερώματα της Κυριακής μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις το Ιράν και οι έξι μεγάλες δυνάμεις, στις συνομιλίες που διεξήχθησαν στη Γενεύη. Βάσει της συμφωνίας, το Ιράν θα περιορίσει τις πυρηνικές του δραστηριότητες, αρχικά για έξι μήνες, διάστημα στο οποίο δεν θα του επιβληθούν νέες κυρώσεις. Ο Μπαράκ Ομπάμα χαρακτήρισε τη συμφωνία «πρώτο σημαντικό βήμα» προς μια συνολική επίλυση του θέματος.

Οι υπουργοί των Εξωτερικών των Έξι και του Ιράν συνεχίζουν στη Γενεύη τις προσπάθειες για υπέρβαση των εμποδίων προς μία προκαταρκτική συμφωνία με την Τεχεράνη για το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Τζον Κέρι, βρίσκεται καθ' οδόν για τη Γενεύη, προκειμένου να βοηθήσει στις διαπραγματεύσεις της Ομάδας των Έξι με το Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Στις συνομιλίες συμμετέχει και ο ρώσος υπουργός, Σεργκέι Λαβρόφ. Διπλωμάτες δηλώνουν ότι προτάθηκε συμβιβασμός σχετικά με την απαίτηση της Τεχεράνης να αναγνωριστεί το «δικαίωμά» της στην πυρηνική ενέργεια.

Σεισμική δόνηση 5,4 βαθμών καταγράφηκε στο ανατολικό Ιράν, αρκετά κοντά στη μεθόριο με το Ιράκ. Το επίκεντρο ήταν στα 10 χλμ. και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αναφορές για θύματα.

Δύσκολες συνομιλίες στη Γενεύη πραγματοποιούν Ιράν και μεγάλες δυνάμεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Το Ιράν μιλά για «σοβαρά θέματα» που πρέπει να λυθούν, τονίζοντας ότι δεν προβλέπεται συμφωνία την Πέμπτη, ενώ δυτικός διπλωμάτης είπε ότι «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες». Ωστόσο, δεν αποκλείεται οι συνομιλίες να συνεχιστούν την Παρασκευή και να συμμετάσχουν σε αυτές και οι υπουργοί Εξωτερικών.

Εκτός της -όποιας- πρώτης συνεννόησης μεταξύ του Ιράν και των Έξι φαίνεται πως θα είναι το ζήτημα του εμπλουτισμού του ουρανίου, το ένα από τα δύο κεντρικά εμπόδια (μαζί με τη μονάδα του Αράκ) στις διαβουλεύσεις που συνεχίζονται στη Γενεύη. Λέγοντας πως ο εμπλουτισμός ουρανίου είναι «κόκκινη γραμμή», ο ιρανός αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών είπε πως «έχουμε χάσει την εμπιστοσύνη μας, και δεν μπορούμε να προχωρήσουμε σε σοβαρές συζητήσεις χωρίς αποκατάστασή της».

Με τη σκιά των προειδοποιήσεων του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ για το ιρανικό πρόγραμμα να πέφτει βαριά πάνω στη διαπραγμάτευση, ξεκίνησε στη Γενεύη ο νέος γύρος επαφών ανάμεσα στο Ιράν και στην Ομάδα των Έξι. Το Ιράν να δώσει απαντήσεις και να μην προκαλεί, λέει ο γάλλος πρόεδρος, ενώ αμερικανός αξιωματούχος εκτίμησε ότι είναι «πολύ δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνία» -αν και δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο.

Σε υψηλούς τόνους εκφράστηκε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, για τις συνομιλίες με τους Έξι ενόψει της επιστροφής στις διαβουλεύσεις στη Γενεύη: Η Τεχεράνη «δεν θα υποχωρήσει ούτε κατά ένα γιώτα από τα δικαιώματά της στην πυρηνική ενεργεία» τόνισε, υπογραμμίζοντας πως έχουν τεθεί «κόκκινες γραμμές» στους ιρανούς διαπραγματευτές. H παρέμβαση φαίνεται να συνδέεται με την αναφορά του ιρανού ΥΠΕΞ πως η Τεχεράνη δεν απεμπολεί μεν το δικαίωμά της στην πυρηνική ενέργεια, αλλά δεν θεωρεί «απαραίτητη» την αναγνώρισή του.

Στις διαβουλεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα επανέρχονται η Τεχεράνη και οι Έξι, με στόχο μία προκαταρκτική συμφωνία για υποχώρηση του Ιράν από τις δραστηριότητές του με παράλληλη αποκλιμάκωση -όσο το δυνατόν ηπιότερη και αναστρέψιμη- των κυρώσεων σε βάρος του. Εκστρατεία του Ομπάμα στο Καπιτώλιο να μην ενισχυθούν οι αμερικανικές κυρώσεις ενώ διαρκούν οι συνομιλίες, ενώ το Ισραήλ επιμένει πως συμφωνία με το Ιράν χωρίς προηγούμενη πλήρη αναστολή του πυρηνικού προγράμματος θα είναι «κακή συμφωνία».

Το Ιράν και η «Ομάδα των Έξι» επιστρέφουν την Τετάρτη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων στη Γενεύη, με την Τεχεράνη να κάνει λόγο για μία «πραγματική πιθανότητα» επίτευξης συμφωνίας. Τηλεφωνική επικοινωνία του Ντέιβιντ Κάμερον με τον Χασάν Ροχανί προηγήθηκε της συνάντησης, στην πρώτη επικοινωνία μεταξύ ηγετών Βρετανίας και Ιράν σε διάστημα μεγαλύτερο της δεκαετίας. Την ίδια στιγμή, ο Μπαράκ Ομπάμα ζήτησε εκ νέου από τους γερουσιαστές να μην επιμείνουν σε άμεση ψήφιση νέων κυρώσεων σε βάρος του Ιράν, χωρίς όμως κατά τα φαινόμενα να τους πείθει.

Τη διαβεβαίωση πως το Παρίσι δεν θα υποχωρήσει από την «αυστηρή στάση» του απέναντι στο Ιράν έδωσε στο Ισραήλ ο γάλλος πρόεδρος, υπόσχεση που ο ισραηλινός πρωθυπουργός υποδέχθηκε με φανερή ικανοποίηση την ώρα που οι Έξι ετοιμάζονται να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαβουλεύσεων με την Τεχεράνη για το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Τζον Κέρι, θα μεταβεί την ερχόμενη Παρασκευή στο Ισραήλ για να συζητήσει με την ισραηλινή ηγεσία το θέμα της προτεινόμενης συμφωνίας μεταξύ της Δύσης και του Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ανακοίνωσε την Κυριακή ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου. Στο Ισραήλ βρίσκεται ο Ολάντ για το ίδιο θέμα. «Δεν θα υποχωρήσουμε στο θέμα της διάδοσης των πυρηνικών» είπε ο γάλλος πρόεδρος.

Παύση της ταχείας επέκτασης του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος μετά την εκλογή του μετριοπαθούς Χασάν Ροχανί στην προεδρία της Ισλαμικής Δημοκρατίας διαπιστώνει στη νέα έκθεσή της η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, σε μία εξέλιξη που θα μπορούσε να δώσει ώθηση στη διπλωματία για την επίλυση της διαμάχης του Ιράν με τη Δύση. Να μην επιμείνει στην ενίσχυση των κυρώσεων καλεί την ίδια στιγμή ο Μπαράκ Ομπάμα το Κογκρέσο που βλέπει με επιφυλακτικό μάτι τη συμφωνία που διαπραγματεύονται οι μεγάλες δυνάμεις με την Τεχεράνη.

Εκστρατεία στο Καπιτώλιο να μην προχωρήσουν Βουλή και Γερουσία σε ακόμη αυστηρότερες κυρώσεις απέναντι στο Ιράν κατά την απόπειρα προσέγγισης με την Τεχεράνη έχει εξαπολύσει η αμερικανική κυβέρνηση, με μέλη του Κογκρέσου όμως να εκφράζουν επιφυλάξεις και δυσφορία. Ξανά στην «προληπτική επίθεση» εναντίον πιθανής συμφωνίας περνάει το Ισραήλ. Κοινή η θέση Ουάσινγκτον και Παρισιού για το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού οπλοστασίου, λένε οι πρόεδροι Ομπάμα και Ολάντ.

Ο Λευκός Οίκος προειδοποιεί το Κογκρέσο ότι η έγκριση νέων κυρώσεων σε βάρος του Ιράν θα υπονομεύσει τις διπλωματικές προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας και θα αφήσει ως μοναδική επιλογή στην Ουάσινγκτον την προσφυγή στη στρατιωτική βία. «Οι Αμερικανοί δεν επιθυμούν να γίνει ένα βήμα προς τον πόλεμο» δήλωσε ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τζέι Κάρνεϊ. Πρόσθετες κυρώσεις σε αυτή τη χρονική στιγμή «θα ήταν λάθος» συμπληρώνει ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Τζον Κέρι.

Ως ενιαίο μέτωπο εμφανίστηκαν οι μεγάλες δυνάμεις έναντι του Ιράν στη διαπραγμάτευση του Σαββατοκύριακου που απέτυχε να οδηγήσει σε μεταβατική συμφωνία επί του πυρηνικού προγράμματος, βάσει δηλώσεων του Βρετανού ΥΠΕΞ Ουίλιαμ Χέιγκ σε συνέχεια της απόρριψης από τον Τζον Κέρι αναφορών που θέλουν γαλλικές επιφυλάξεις να φρέναραν τη συμφωνία. Το Ιράν «δεν μπόρεσε να αποδεχτεί τη συμφωνία εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή» επισήμανε ο Κέρι. Το καθεστώς κυρώσεων θα χαλαρώσει με συμφωνία, αλλά θα ενισχυθεί χωρίς αυτή, είπε από πλευράς του ο Χέιγκ.

Στην άμεση εφαρμογή πρακτικών μέτρων για την επιθεώρηση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος συμφώνησαν Τεχεράνη και ΙΑΕΑ, που ανοίγει το δρόμο για πρόσβαση των επιθεωρητών σε δύο τοποθεσίες. Χαμηλούς τόνους κρατούν οι Έξι μετά τη μη επίτευξη συμφωνίας το Σαββατοκύριακο, εκφράζοντας την ελπίδα τους πως μπορεί να καταρτιστεί σύντομα μία συμφωνία, με την παράλληλα «επισήμανση» πως η Τεχεράνη δεν ήταν έτοιμη «στην παρούσα φάση» να την δεχτεί.

Στη σκιά των συνομιλιών στη Γενεύη ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών δηλώνει ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διατηρούν αμφιβολίες για τη βούληση του Ιράν να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα και ότι οι κυρώσεις θα διατηρηθούν όσο θα συνεχίζονται οι συνομιλίες. «Δεν είμαστε τυφλοί και δε νομίζω ότι είμαστε ανόητοι. Είμαστε απολύτως σε θέση να εκτιμήσουμε εάν ενεργούμε προς το συμφέρον της χώρας και του υπόλοιπου κόσμου, ιδιαίτερα των συμμάχων μας όπως το Ισραήλ και οι χώρες του Κόλπου» είπε ο Τζον Κέρι στο δίκτυο NBC.

Χωρίς συμφωνία κατέληξαν οι διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα που διεξήχθησαν στη Γενεύη μεταξύ του Ιράν και της ομάδας των έξι (ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία, Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία). Ωστόσο οι εμπλεκόμενες πλευρές δήλωσαν ότι οι μεταξύ τους διαφορές έχουν ελαττωθεί και ότι θα επαναλάβουν τις διαπραγματεύσεις σε μια προσπάθεια να τερματιστεί η δεκαετής αντιπαράθεση για το επίμαχο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Νέα συνάντηση ορίστηκε για τις 20 Νοεμβρίου. «Υπάρχουν κόκκινες γραμμές που δεν παραβιάζονται» δήλωσε ο ιρανός πρόεδρος.

Η υπεραισιοδοξία που επικρατούσε στην αρχή φαίνεται ότι έχει κάπως υποχωρήσει. Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών παραδέχθηκε ότι εξακολουθούν και υπάρχουν «διαφορές απόψεων» ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις που συζητούν στη Γενεύη για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ενώ δυτικοί διπλωμάτες εκτιμούν ότι οι διαπραγματεύσεις θα λήξουν το Σάββατο χωρίς συμφωνία.

Τα εμπόδια σε προκαταρκτική συμφωνία του Ιράν και των «Έξι» για το πυρηνικό πρόγραμμα κάθε άλλο παρά έχουν απομακρυνθεί, αλλά πρώτη φορά εδώ και χρόνια φέγγει αχτίδα ελπίδας για δειλή υπέρβαση του πολυετούς αδιεξόδου: Η Γενεύη γίνεται το σκηνικό έντονης διπλωματικής κινητικότητας, με εκτός προγράμματος συμμετοχή όλων των ΥΠΕΞ των Έξι και συνέχιση για τρίτη ημέρα συνομιλιών για γεφύρωση των διαφορών. Μικρό καλάθι πάντως κρατούν όλες οι πλευρές ενώ το Ισραήλ, ως αφανής «συμμετέχων», υπογραμμίζει σε όλους τους τόνους την αντίθεσή του.