The Expla-in Project | Το ΠΑΣΟΚ, τo «φάντασμα» του άρθρου 16, και η συνταγματική αναθεώρηση

To ημερολόγιο έγραφε 2 Φεβρουαρίου 2007. Ο Γιώργος Παπανδρέου, πρόεδρος τότε του ΠΑΣΟΚ και αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατηγορούσε από το βήμα της Ολομέλειας την κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή για αντιθεσμικές μεθοδεύσεις. Ταυτόχρονα, ανακοίνωνε πως το κόμμα του αποχωρεί από τη συνταγματική αναθεώρηση, ενώ προχωρούσε σε πρόταση δυσπιστίας απέναντι στην κυβέρνηση. «Δεν έχει νόημα ποια η δική μας συμμετοχή σε αυτή τη διαδικασία, κανένα νόημα δεν έχει, κανένα νόημα κύριοι της Νέας Δημοκρατίας» είχε σημείωσει χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ της εποχής, η αποχώρηση του ΠΑΣΟΚ από την διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης οφειλόταν, ακόμη κι αν δεν είχε ειπωθεί δημόσια, σε εσωκομματικές πιέσεις. Η πραγματική αιτία ήταν η αρχική συναίνεση της ηγεσίας του Κινήματος στην κυβερνητική απόφαση για αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, που θα άνοιγε τον δρόμο για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Φοιτητική Διαδήλωση ενάντια στην αναθεώρηση του άρθρου 16

Μέλη του ΠΑΣΟΚ είχαν δημιουργήσει την Πρωτοβουλία Μελών ΠΑΣΟΚ ενάντια στην αναθεώρηση του άρθρου 16, ενώ η πλειοψηφία των μελών της ΠΑΣΠ, συμπράττοντας με τις δυνάμεις της φοιτητικής αριστεράς, συμμετείχε στις καταλήψεις των πανεπιστημίων. Το κλίμα εντός και εκτός σχολών ήταν εκρηκτικό, με δεκάδες χιλιάδες φοιτητές, μαθητές και γονείς να αντιδρούν στα σχέδια της κυβέρνησης.

Αφίσα μελών του ΠΑΣΟΚ ενάντια στην αναθεώρηση του άρθου 16 του Συντάγματος

Τα μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά

Από τότε κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι. Η θέση του σημερινού ΠΑΣΟΚ για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι συγκεκριμένη και ειπώθηκε πρόσφατα από τον πρόεδρο του κόμματος Νίκο Ανδρουλάκη στην ημερίδα που διοργάνωσε η αξιωματική αντιπολίτευση για την Παιδεία. Κατά την ομιλία του, ξεκαθάρισε ότι το κόμμα τάσσεται υπέρ της Αναθεώρησης του άρθρου 16, επισημαίνοντας ωστόσο ότι το Σύνταγμα πρέπει να «οριοθετεί», όπως είπε, τον μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα τους. Ταυτόχρονα, έθεσε ως προτεραιότητα του ΠΑΣΟΚ την ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Λίγο νωρίτερα, ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου είχε εξηγήσει τι σημαίνει, κατά τον ίδιο, ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας. Υποστήριξε ότι θα μπορούσε να ανοίξει ο δρόμος προκειμένου να συμμετέχουν στη δημιουργία Πανεπιστημίων περιφέρειες, εργατικά κέντρα, επιμελητήρια, κοινωφελή ιδρύματα και η ίδια η κοινωνία.

Tο θέμα των ιδιωτικών πανεπιστημίων αποτελεί διαχρονικά πεδίο πολιτικής, ιδεολογικής και εν τέλει κοινωνικής σύγκρουσης. Η συζήτηση για μία νέα αναθεώρηση βρίσκεται προ των πυλών.

Η συνταγματική αναθεώρηση και η συναίνεση

Συναίνεση ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και στη Νέα Δημοκρατία για τα ζητήματα παιδείας είχε υπάρξει το μακρινό πλέον 2011, εν μέσω μάλιστα μνημονιακής πραγματικότητας.

Ο περιβόητος και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενος νόμος Διαμαντοπούλου για την ανώτατη εκπαίδευση, που χαρακτηρίστηκε από το φοιτητικό κίνημα ως μια άκρως αντιδραστική νομοθετική πρωτοβουλία, υπερψηφίστηκε από 255 βουλευτές. Πρόκειται για αριθμό-ρεκόρ με τους βουλευτές της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ να βρίσκονται στην ίδια «όχθη». Στην πρόσφατη εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ, η τότε υπουργός Παιδείας, Άννα Διαμαντοπούλου σημείωσε ότι «οι 255 στη Βουλή δεν ήταν κάτι που γεννήθηκε στη Βουλή ήτανε κάτι που γεννήθηκε στη διαβούλευση».

Πλέον, η χώρα βρίσκεται σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον, η οικονομία βρίσκεται σε διαφορετικό περιβάλλον και φυσικά τα πανεπιστήμια. Η Νέα Δημοκρατία θέλει να αναθεωρήσει το άρθρο 16 προκειμένου να ανοίξει οριστικά ο δρόμος για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, ολοκληρώνοντας και με τη θεσμική «βούλα» αυτό που ξεκίνησε με τον νόμο του Κυριάκου Πιερρακάκη.

Θα υπάρξει συναίνεση από το ΠΑΣΟΚ στη 2η αναθεωρητική βουλή ως προς την αναθεώρηση του συγκεκριμένου άρθρου; Προς το παρόν, στη Χαριλάου Τρικούπη είναι αρκετά επιφυλακτικοί απέναντι στη Νέα Δημοκρατία. Το κόμμα επέλεξε να προσέλθει στη συζήτηση από τη δική του αφετηρία και με τις δικές του θέσεις. Σε κάθε περίπτωση, η τελική διατύπωση φαίνεται πως θα κρίνει πολλά.