The Expla-in Project | Meta smart glasses και κινούμενες κάμερες – Τα έξυπνα γυαλιά φταίνε ή εμείς οι ανόητοι που τα φοράμε;

Η Κάιλι Τζένερ μόλις λάνσαρε κι αυτή τα δικά της «έξυπνα γυαλιά» ηλίου με ενσωματωμένη κάμερα και AI -κοινώς σαν επιχειρηματίας της στιγμής που είναι «είδε φως και μπήκε» δίνοντας τα χέρια με τους tech bro. Αφού αυτή είναι η τάση πλέον, να φοράμε τις κάμερες μπροστά από τα μάτια μας, γιατί να μην το κάνει και η Τζένερ και μάλιστα από τη θέση του ινφλουένσερ, κι όχι του αναλώσιμου ακόλουθου.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη LilJupiter (@liljupiterr)

Πλάκα, πλάκα

Πρώτος, βέβαια, έδειξε τον δρόμο ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ, όταν τον Σεπτέμβριο του 2025 παρουσίασε στο συνέδριο Meta Connect στην Καλιφόρνια, τα smart Ray-Ban σημειώνοντας επιδεικτικά -και κάπως προειδοποιητικά- ότι «τα γυαλιά είναι το μόνο μέσο όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δει και να ακούσει ό,τι βλέπεις κι ακούς εσύ».

Πολλοί το εξέλαβαν ως παιγχνίδι. «Θυμόσαστε στις ασπρόμαυρες ελληνικές ταινίες που εάν κάποιος ήθελε να κάνει παρακολούθηση, για παράδειγμα, έπαιρνε μια εφημερίδα, ψαλίδιζε ένα τετράγωνο στη μέση της σελίδας, καθόταν σε ένα παγκάκι απέναντι από τον στόχο του και έκοβε κίνηση;» σχολίασαν -με αυτά τα λόγια ή παρόμοια- κάμποσοι χρήστες στο διαδίκτυο για να προσθέσουν:

«Ε, στον σημερινό κόσμο της καθημερινής χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης όλο αυτό έχει αντικατασταθεί από τα Meta έξυπνα γυαλιά ηλίου».

Ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, φορά τα γυαλιά Meta Ray-Ban Display, καθώς εκφωνεί ομιλία για την παρουσίαση της νέας σειράς έξυπνων γυαλιών, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης Meta Connect στα κεντρικά γραφεία της εταιρείας στο Μένλο Παρκ της Καλιφόρνιας, στις ΗΠΑ, στις 17 Σεπτεμβρίου 2025. REUTERS/Carlos Barria

Είναι τόσο αθώο το θέμα;

Τα συγκεκριμένα γυαλιά διαθέτουν κάμερα, μικρόφωνα και δυνατότητα καταγραφής φωτογραφιών και βίντεο με ένα απλό άγγιγμα ή φωνητική εντολή. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να καταγράφει στιγμές γύρω του πολύ πιο διακριτικά από ό,τι με ένα κινητό τηλέφωνο, ας πούμε.

Και κάπως έτσι, τα έξυπνα γυαλιά βρίσκονται στο επίκεντρο μιας νέας ευρωπαϊκής συζήτησης γύρω από το αν η τεχνολογία αυτή συμβαδίζει με τους κανόνες προστασίας δεδομένων και τη θεμελιώδη αρχή της συναίνεσης.

Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά από δημοσιεύματα σουηδικών μέσων, σύμφωνα με τα οποία υπεργολάβοι της Meta στην Κένυα επεξεργάζονταν υλικό που είχε καταγραφεί από smart glasses της εταιρείας

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Qazinform (@qazinform_agency)

Ποιος βλέπει αυτό που βλέπεις εσύ;

Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε μετά από δημοσιεύματα σουηδικών μέσων, σύμφωνα με τα οποία υπεργολάβοι της Meta στην Κένυα επεξεργάζονταν υλικό που είχε καταγραφεί από smart glasses της εταιρείας, στο πλαίσιο εκπαίδευσης μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.

Η έρευνα των σουηδικών εφημερίδων Svenska Dagbladet και Göteborgs-Posten ήταν σοκαριστική. Μιλώντας με τους υπαλλήλους της εταιρείας Sama, υπεργολάβο της Meta στην Κένυα, ένας από τους χιλιάδες «σχολιαστές δεδομένων» (data annotators) αποκάλυψε: «Σε ορισμένα βίντεο μπορείς να δεις κάποιον να πηγαίνει στην τουαλέτα ή να γδύνεται. Δεν νομίζω ότι το γνωρίζουν, γιατί αν το ήξεραν, δεν θα τα φορούσαν».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από @ameliagraywonder

Τα φόρεσε το μοντέλο Αμέλια Γκρέι στο Met Gala 2025, o τραγουδιστής Μαλούμα δήλωσε ότι βλέπει τον κόσμο με άλλα μάτια πίσω από αυτά

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη MALUMA (@maluma)

Αυτοί που τα φόρεσαν πρώτοι

Τα έξυπνα γυαλιά, ωστόσο, τα είδαμε σε αρκετούς διάσημους, σταρ και δημόσια πρόσωπα. Τα φόρεσε το μοντέλο Αμέλια Γκρέι στο Met Gala 2025, o τραγουδιστής Μαλούμα δήλωσε ότι βλέπει τον κόσμο με άλλα μάτια πίσω από αυτά και η Μελάνια Τραμπ προκάλεσε ένα κάποιο κύμα σχολιασμών μετά την εμφάνισή της με τα Meta γυαλιά κάτω από ένα ψάθινο καπέλο με μεγάλο γείσο κατά την επίσκεψη της Καμίλα και του Καρόλου στις ΗΠΑ.

«Αν τα χριστουγεννιάτικα στολίδια στον Λευκό Οίκο της Μελάνια έμοιαζαν με δυστοπικό εφιάλτη, τι έχετε να πείτε για τις φωτογραφίες της με τα κατασκοπικά γυαλιά ηλίου;» σχολίασε χαρακτηριστικά τότε η Κάθλιν Γουόλς στο The Cut.

Καλά πήγε αυτό!

Οι ανησυχίες για την ιδιωτικότητα δεν είναι θεωρητικές. Το Πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο εξέδωσε προειδοποίηση ασφαλείας μετά από αναφορές για έναν άνδρα που χρησιμοποιούσε γυαλιά ηλίου Meta για να καταγράφει γυναίκες.

Λίγο μετά στο Ηνωμένο Βασίλειο, μια νεαρή γυναίκα κατήγγειλε ότι βιντεοσκοπήθηκε χωρίς τη συναίνεσή της και ότι το υλικό χρησιμοποιήθηκε αργότερα για εκβιασμό, με απειλές δημοσίευσης στα social media και απαίτηση χρημάτων.

Την ίδια στιγμή, περισσότερες από 70 οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα προειδοποιούν ότι τα smart glasses με AI θα μπορούσαν να αυξήσουν τους κινδύνους για ευάλωτες ομάδες, θύματα ενδοοικογενειακής βίας, ακτιβιστές και ανθρώπους που ήδη βρίσκονται υπό παρακολούθηση ή απειλή.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Meta Newsroom (@metanewsroom)

Ωρέ, που πάμε;

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν η τεχνολογία είναι εντυπωσιακή. Είναι.

Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν η κοινωνία μας μοιάζει έτοιμη για μια εποχή όπου μια κάμερα μπορεί να βρίσκεται κυριολεκτικά μπροστά στα μάτια κάποιου, χωρίς οι γύρω του να το αντιλαμβάνονται.

Τα Meta γυαλιά ηλίου μπορεί να είναι το μέλλον των wearable συσκευών. Αλλά μαζί με την καινοτομία έρχεται και ένα ακόμη αναπάντητο ερώτημα: πού τελειώνει η ευκολία και πού αρχίζει η παραβίαση της ελευθερίας μας;

The Facebook Effect, 2010

Ο ένας καταγράφει τον άλλον, κι όλοι μαζί το χάος

Εύλογα, λοιπόν, κάποιος θα μπορούσε να αναρωτηθεί εάν φταίνε τα έξυπνα γυαλιά ή εμείς οι ανόητοι που τα φοράμε; Την απάντηση την έχει ήδη δώσει από το 2010 ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ στο βιβλίο The Facebook Effect.

«Έχω πάνω από 4.000 email, φωτογραφίες, διευθύνσεις στη διάθεση μου. Οι άνθρωποι απλώς τα υπέβαλαν. Δεν ξέρω γιατί. Με εμπιστεύονται. Dumb fucks».

*Αρχική Φωτό: REUTERS/Nathan Howard