Η μακρά παράδοση του γυμνισμού στη Γερμανία – Ανάμεσα στον ναζισμό και στον «δημοκρατικό νατουρισμό»

Με την άφιξη του ζεστού καιρού, είναι συνηθισμένο να δροσίζονται οι άνθρωποι στις λίμνες και τα ποτάμια που βρίσκονται σε όλη τη Γερμανία. Στην περιοχή του Βερολίνου, για παράδειγμα, υπάρχουν λίμνες τόσο σε αστικές περιοχές όσο και στην ύπαιθρο, αλλά όλες έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: τον γυμνισμό.

Αυτό μπορεί να εκπλήξει ορισμένους τουρίστες, αλλά για τους ντόπιους είναι απολύτως φυσιολογικό. Αποτελεί μέρος του καλοκαιριού, ακριβώς όπως τα μπάρμπεκιου ή τα Biergarten, οι χαρακτηριστικές βεράντες μπύρας της χώρας.

Επιστροφή στη φύση

Αυτός ο γυμνισμός αποτελεί κληρονομιά δεκαετιών φυσιολατρείας, μιας ολόκληρης φιλοσοφίας ζωής που επιδιώκει να ζει κανείς σε αρμονία με τη φύση. Η λεγόμενη κουλτούρα του ελεύθερου σώματος ή Freikörperkultur (γνωστή με τα γερμανικά αρχικά της, FKK), χρονολογείται από τα τέλη του 19ου αιώνα.

«Ήταν μέρος του κινήματος αναμόρφωσης της ζωής με το σύνθημά του “Επιστροφή στη φύση”, το οποίο είχε ως στόχο να αντισταθεί στην εκβιομηχάνιση», εξηγεί στην El País η Μάρεν Μόρινγκ, καθηγήτρια συγκριτικής ιστορίας του πολιτισμού και της κοινωνίας στη σύγχρονη Ευρώπη στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας.

«Η ιδέα ήταν ακριβώς να εκτίθεται ολόκληρο το σώμα στον ήλιο και τον αέρα, ώστε να συμβάλλει στην ευεξία του. Περιλάμβανε επίσης και την άσκηση».

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη CEOs of Germany Magazine (@ceosofgermanymag)

Αντισημιτικές προεκτάσεις

Έγινε δημοφιλές τη δεκαετία του 1920 και, με την έλευση του ναζισμού, θεωρήθηκε ως ένας τρόπος προώθησης του «τέλειου σώματος της Αρίας φυλής».

Ακόμη και η φιλοχιτλερική σκηνοθέτις Λένι Ρίφενσταλ γύρισε ντοκιμαντέρ που παρουσίαζαν γυμνούς, αθλητικούς άνδρες. Όμως εκείνη την εποχή, όπως επισημαίνει η Μόρινγκ, «ο κύριος σκοπός ήταν να ελέγχεται αν ο άλλος ήταν υγιής, κάτι που είχε, εν μέρει, αντισημιτικές προεκτάσεις, καθώς μπορούσε κανείς να διαπιστώσει αν κάποιος ήταν περιτμημένος».

«Δημοκρατική γυμνότητα»

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι άνθρωποι αποστασιοποιήθηκαν από τον οργανωμένο γυμνισμό. Στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας (ΛΔΓ), οι ενώσεις απαγορεύτηκαν και οι άνθρωποι απλώς το έκαναν μόνοι τους.

Άρχισε να θεωρείται ως ένα είδος «δημοκρατικής γυμνότητας», όπου όλοι ήταν ίσοι. Αρχικά, η ΛΔΓ προσπάθησε να το καταστείλει, αλλά τη δεκαετία του 1970 αποφάσισε να το ανεχθεί. Εν τω μεταξύ, στη Δυτική Γερμανία, οι παραλίες ήταν σαφώς διαχωρισμένες.

Ακόμη και η φιλοχιτλερική σκηνοθέτις Λένι Ρίφενσταλ γύρισε ντοκιμαντέρ που παρουσίαζαν γυμνούς, αθλητικούς άνδρες

Ο γυμνισμός και ο Γκαίτε

«Με την επανένωση, αυτό αποτέλεσε μεγάλο πρόβλημα. Οι ξενοδόχοι της Βαλτικής Θάλασσας έλεγαν στον κόσμο: “Δεν μπορείτε πλέον να κολυμπάτε γυμνοί εδώ, επειδή πολλοί Δυτικογερμανοί το βρίσκουν παράξενο να βλέπουν γυμνούς ανθρώπους όταν δεν πρόκειται για παραλία γυμνιστών”» εξηγεί η Μόρινγκ.

Ωστόσο, η πρακτική αυτή συνεχίστηκε στις λίμνες της Ανατολής.

Γιατί όμως ήταν τόσο δημοφιλές; Σύμφωνα με τη Μόρινγκ, αν το αναλύσει κανείς από φιλοσοφική ή ακόμη και ιστορικο-πολιτισμική άποψη, πρέπει να ληφθεί υπόψη η πεποίθηση του Γκαίτε ότι «Μόνο ο γυμνός άνθρωπος είναι ο αληθινός άνθρωπος».

«Φυσικά, το εννοούσε μεταφορικά. Πιστεύω όμως ότι υπάρχει μια παράδοση σκέψης σύμφωνα με την οποία το να καλύπτει κανείς τον εαυτό του υποδηλώνει την επιθυμία να κρύψει κάτι» εξηγεί.

Η Καθολική Εκκλησία αντίπαλος

Η θρησκεία έπαιξε επίσης καθοριστικό ρόλο. Τα κύρια γερμανικά κέντρα γυμνισμού βρίσκονται σε προτεσταντικές περιοχές. «Στις καθολικές περιοχές η κατάσταση ήταν διαφορετική», σημειώνει.

«Η Καθολική Εκκλησία ήταν ο κύριος αντίπαλος και άσκησε πολυάριθμες αγωγές εναντίον γυμνιστικών ενώσεων για ανηθικότητα».

Το μέλλον του γυμνισμού -ή απλώς η απόλαυση του να βρίσκεται κανείς γυμνός σε μια λίμνη- είναι αβέβαιο λόγω της ανόδου των κοινωνικών δικτύων.

Σύμφωνα με τη Μόρινγκ, αν το αναλύσει κανείς από φιλοσοφική ή ακόμη και ιστορικο-πολιτισμική άποψη, πρέπει να ληφθεί υπόψη η πεποίθηση του Γκαίτε ότι «Μόνο ο γυμνός άνθρωπος είναι ο αληθινός άνθρωπος»

«Λαμπρό μέλλον»

Οι νέοι είναι πιο επιφυλακτικοί, φοβούμενοι τις κρυφές φωτογραφίες. Ωστόσο, η Γερμανική Ομοσπονδία Γυμνισμού (DFK), η οποία αριθμεί 120 συλλόγους, παραμένει αισιόδοξη και προβλέπει ένα «λαμπρό μέλλον».

Μετά από χρόνια παρακμής, ο αριθμός των μελών έχει αυξηθεί από 32.000 το 2018 σε περίπου 35.000 σήμερα. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ανατολική Γερμανία δεν υπάρχει ιδιαίτερη παράδοση συμμετοχής σε συλλόγους γυμνιστών ως μέλος, γεγονός που καθιστά δύσκολο τον προσδιορισμό του ακριβούς αριθμού των οπαδών.

Ηλικιακά ανεβασμένο το target group

Η αντιπρόεδρος της DFK, Μανουέλα Φερνάντες, πιστεύει ότι αυτή η αύξηση οφείλεται στις προσπάθειες εκσυγχρονισμού των ιστοσελίδων και της παρουσίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με στόχο την προσέλκυση νεότερου κοινού.

Προς το παρόν, ωστόσο, περισσότερο από το ήμισυ των μελών είναι ηλικίας 61 ετών και άνω.

«Αναπτύσσουμε τη δραστηριότητά μας εδώ και περίπου πέντε χρόνια», λέει. «Πιστεύω ότι ο κόσμος έχει καταλάβει πλέον ότι δεν πρόκειται για μια ξεπερασμένη, στενόμυαλη ή περιορισμένη κουλτούρα.

»Ο νατουρισμός βρίσκεται σε αρμονία με τη φύση. Θέλουμε να ζούμε με βιώσιμο τρόπο, να προστατεύουμε το περιβάλλον και να το διαφυλάσσουμε και αυτοί είναι σύγχρονοι στόχοι».

*Με στοιχεία από elpais.com